Tài xế say xỉn gây tai nạn chết người: Pháp luật nghiêm trị và trách nhiệm bồi thường
Hành vi sử dụng rượu, bia khi tham gia giao thông vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng, gây thiệt hại về tính mạng và tài sản. Rượu, bia làm suy giảm khả năng nhận thức, giảm mức độ tập trung và làm chậm phản xạ của người lái xe, từ đó làm gia tăng đáng kể nguy cơ xảy ra tai nạn.
Những vụ việc đau lòng gần đây
Điển hình, vào khoảng 18h49 ngày 6/3, ông N.V.S. (sinh năm 1960, trú tại phường Yên Hòa, thành phố Hà Nội) điều khiển xe ô tô lưu thông trên đường Nguyễn Chánh (hướng đi Trần Duy Hưng, Hà Nội) với tốc độ cao, không làm chủ được tay lái, đã đâm liên hoàn vào 5 xe ô tô và 3 xe máy. Hậu quả thương tâm, vụ tai nạn khiến một phụ nữ 51 tuổi tử vong. Qua kiểm tra, nồng độ cồn trong hơi thở của lái xe N.V.S. là 0,264 mg/l, vượt quá mức cho phép.
Trước đó, vào ngày 20/2, sau khi sử dụng rượu, bia, P.Q.H. (sinh năm 1992, trú tại phường Tiến Thành, tỉnh Lâm Đồng) vẫn điều khiển xe ô tô bán tải mang biển kiểm soát 86C-170.XX. Khi đến ngã tư Nguyễn Tất Thành - Tôn Đức Thắng (phường Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng), do thiếu chú ý quan sát và không giảm tốc độ, xe ô tô của H. đã va chạm với xe mô tô của ông L.V.C. (trú tại phường Phan Thiết).
Đáng chú ý, sau khi gây tai nạn, H. không dừng xe để đưa nạn nhân đi cấp cứu, mà tiếp tục điều khiển ô tô kéo lê xe mô tô trên mặt đường hơn 500m mới dừng lại. Hậu quả, ông C. đã tử vong. Qua kiểm tra, nồng độ cồn trong máu của H. là 123,86 mg/dL, cho thấy mức độ vi phạm nghiêm trọng.
Quan điểm pháp lý từ các luật sư
Liên quan đến tình trạng người điều khiển phương tiện vi phạm nồng độ cồn gây tai nạn, luật sư Trần Tuấn Anh từ Công ty luật Minh Bạch cho biết, pháp luật Việt Nam đã có các quy định cụ thể và chế tài nghiêm khắc đối với hành vi này. Pháp luật hiện áp dụng nguyên tắc tuyệt đối cấm người điều khiển phương tiện có nồng độ cồn trong máu hoặc hơi thở, được quy định tại khoản 6 Điều 5 Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019 và khoản 2 Điều 9 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024.
"Quy định này áp dụng đối với tất cả các loại phương tiện giao thông đường bộ, bao gồm ô tô, xe mô tô, xe gắn máy, máy kéo, xe máy chuyên dùng và các phương tiện khác nhằm giảm thiểu nguy cơ xảy ra tai nạn giao thông và bảo đảm an toàn cho người tham gia giao thông", luật sư Tuấn Anh nhấn mạnh.
Luật sư Tuấn Anh cũng chỉ ra rằng, pháp luật luôn xem đây là một hành vi có tính chất nguy hiểm và cần phải bị xử lý nghiêm khắc. Theo Điều 13 Bộ luật Hình sự hiện hành, người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong tình trạng mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi do sử dụng rượu, bia hoặc các chất kích thích mạnh khác vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự.
Truy cứu trách nhiệm hình sự và mức hình phạt
Theo quy định tại Điều 260 Bộ luật Hình sự, người tham gia giao thông đường bộ mà vi phạm quy định về an toàn giao thông và gây hậu quả chết người có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ. Cụ thể:
- Người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 30 đến 100 triệu đồng, hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm, hoặc phạt tù từ 1 đến 5 năm nếu làm chết một người.
- Trường hợp làm chết 2 người, mức hình phạt tù có thể từ 3 đến 10 năm.
- Nếu làm chết 3 người trở lên, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 7 đến 15 năm tùy theo tính chất và mức độ nghiêm trọng của hành vi.
Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm theo quy định của pháp luật.
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại dân sự
Luật sư Tuấn Anh cho biết thêm, bên cạnh trách nhiệm hình sự, người gây tai nạn còn phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Trong trường hợp người tham gia giao thông gây tai nạn làm chết người mà nguyên nhân xuất phát từ hành vi vi phạm của người gây tai nạn, thì hành vi này được xác định là xâm phạm đến tính mạng của người khác.
Khi đó, trách nhiệm bồi thường thiệt hại sẽ phát sinh theo quy định tại Điều 584 và Điều 591 của Bộ luật Dân sự 2015. Người gây tai nạn có nghĩa vụ bồi thường các khoản thiệt hại, bao gồm:
- Chi phí hợp lý cho việc mai táng.
- Tiền cấp dưỡng cho những người mà người bị thiệt hại có nghĩa vụ cấp dưỡng trước khi chết.
- Khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần cho thân nhân của người bị thiệt hại.
Không phụ thuộc vào yêu cầu của bị hại
Đáng chú ý, luật sư Tuấn Anh nhấn mạnh rằng tội Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ được quy định tại Điều 260 của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) không phải là tội danh khởi tố theo yêu cầu của bị hại. Do đó, khi có đủ căn cứ xác định hành vi vi phạm cấu thành tội phạm, cơ quan tiến hành tố tụng vẫn có thể khởi tố, điều tra và truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người vi phạm, kể cả trong trường hợp gia đình người bị hại không yêu cầu khởi tố hoặc đã rút yêu cầu khởi tố trước đó.
Trách nhiệm khi xảy ra tai nạn
Luật sư Tuấn Anh cũng lưu ý, khi xảy ra tai nạn giao thông, người điều khiển phương tiện và những người liên quan trực tiếp có trách nhiệm:
- Dừng ngay phương tiện, giữ nguyên hiện trường.
- Kịp thời cấp cứu người bị nạn.
- Cung cấp thông tin trung thực cho cơ quan có thẩm quyền.
- Ở lại hiện trường cho đến khi cơ quan công an đến làm việc, trừ trường hợp bản thân bị thương cần đi cấp cứu, phải đưa người bị nạn đi cấp cứu hoặc vì lý do bị đe dọa đến tính mạng.
Trong các trường hợp ngoại lệ, người liên quan phải đến trình báo ngay với cơ quan công an gần nhất.
Đồng quan điểm từ luật sư khác
Cùng quan điểm với luật sư Tuấn Anh, luật sư Lương Huy Hà, Giám đốc Công ty Luật Lawkey, cho hay hành vi điều khiển phương tiện giao thông trong tình trạng hơi thở hoặc máu có nồng độ cồn là hết sức nguy hiểm và cần phải xử lý nghiêm. Quy định này áp dụng đối với tất cả các loại phương tiện giao thông đường bộ nhằm giảm thiểu nguy cơ xảy ra tai nạn và bảo đảm an toàn cho người tham gia giao thông.
Thậm chí, trường hợp tài xế say xỉn gây tai nạn dẫn tới hậu quả nghiêm trọng về tài sản, sức khỏe, tính mạng của người khác, người vi phạm còn phải đối diện với những chế tài nghiêm khắc của pháp luật về hình sự, như đã nêu ở trên.
Trong thời gian qua, lực lượng CSGT đã triển khai nhiều biện pháp nhằm hạn chế tình trạng này, bao gồm tăng cường tuần tra, kiểm soát nồng độ cồn, tổ chức các đợt ra quân xử lý vi phạm và đẩy mạnh công tác tuyên truyền. Tuy nhiên, tình trạng vi phạm vẫn còn xuất hiện ở một bộ phận người tham gia giao thông, đòi hỏi sự nâng cao ý thức và tuân thủ pháp luật từ mỗi cá nhân.
