Ngày 29/7, Thanh tra Chính phủ (TTCP) đã chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét điều tra, xử lý theo quy định pháp luật đối với một số sai phạm của chủ đầu tư và các nhà thầu tại Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1. Hàng loạt sai phạm trong quản lý và thực hiện dự án đã được phát hiện qua kết luận thanh tra.
Sai phạm tại Dự án thành phần 2 và 3
TTCP vừa công khai Kết luận thanh tra số 318 về việc chấp hành chính sách, pháp luật trong quá trình triển khai Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1. Kết luận xác định nhiều thiếu sót, vi phạm trong quá trình thực hiện Dự án thành phần 2 và Dự án thành phần 3, đồng thời kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương và các đơn vị liên quan khẩn trương khắc phục, xử lý trách nhiệm theo quy định.
Theo TTCP, quá trình thanh tra cho thấy việc phê duyệt dự án, bố trí nhân sự quản lý, quản lý nguồn vốn cũng như tổ chức thực hiện nhiều gói thầu thuộc hai dự án thành phần còn tồn tại nhiều vi phạm. Đối với Dự án thành phần 2, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) bị xác định đã phê duyệt dự án khi hồ sơ thiết kế cơ sở đối với hạng mục văn phòng chưa hoàn thiện, đồng thời chưa làm rõ đầy đủ các khuyến nghị của Hội đồng thẩm định Nhà nước và đơn vị tư vấn thẩm tra đối với Báo cáo nghiên cứu khả thi. Đáng chú ý, Trưởng Ban Quản lý dự án được giao thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Giám đốc quản lý dự án nhưng chưa có chứng chỉ hành nghề, chưa đáp ứng điều kiện, năng lực theo quy định của pháp luật.
Vi phạm trong các gói thầu xây lắp
Qua thanh tra Gói thầu XD01 và XD02, cơ quan thanh tra phát hiện nhiều sai sót trong hầu hết các khâu, từ lập, thẩm định và phê duyệt dự toán; lập hồ sơ mời thầu; thương thảo, ký kết hợp đồng; quản lý chất lượng công trình; quản lý vật tư, thiết bị; thực hiện bảo hiểm bắt buộc; tạm ứng, nghiệm thu, thanh toán đến việc lập hóa đơn, kê khai thuế giá trị gia tăng. Những sai phạm này cho thấy sự yếu kém trong quản lý và giám sát của chủ đầu tư.
Đối với Dự án thành phần 3, Thanh tra Chính phủ kết luận Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) đã phê duyệt danh mục quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng trước khi phê duyệt dự án; phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi của hai hạng mục chưa đúng trình tự, thủ tục; xác định tổng mức đầu tư chưa đúng quy định. Ngoài ra, trong giai đoạn đầu triển khai dự án, ACV áp dụng hình thức chủ đầu tư trực tiếp quản lý dự án chưa phù hợp với quy mô, tính chất công trình; một số thời điểm, nhân sự Ban Quản lý dự án chưa được cấp đầy đủ chứng chỉ hành nghề theo quy định.
Dấu hiệu chuyển nhượng thầu
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của kết luận thanh tra là việc nhiều nhà thầu chính và nhà thầu phụ đã ký hợp đồng giao cho đơn vị khác thực hiện một phần công việc của gói thầu khi chưa được chủ đầu tư chấp thuận. Theo TTCP, tại Gói thầu XD02 thuộc Dự án thành phần 2, Tổng công ty 36 - CTCP đã chuyển giao một phần công việc của gói thầu cho đơn vị khác thực hiện. Đồng thời, liên danh nhà thầu cũng ký hợp đồng với một số đơn vị khác để thực hiện một phần khối lượng công việc. Cơ quan thanh tra xác định các hành vi này có dấu hiệu chuyển nhượng thầu, vi phạm quy định tại khoản 8, Điều 89 Luật Đấu thầu năm 2013.
Đối với Gói thầu 5.6 và Gói thầu 5.10 thuộc Dự án thành phần 3, TTCP cũng phát hiện nhiều trường hợp nhà thầu chính và nhà thầu phụ giao lại một phần công việc cho đơn vị khác thực hiện, có dấu hiệu vi phạm quy định cấm chuyển nhượng thầu theo Luật Đấu thầu. Kết luận thanh tra cũng nêu rõ, tại Gói thầu 5.10, hồ sơ dự thầu của liên danh Vietur sử dụng đồng tiền nước ngoài đối với một phần giá trị dự thầu nhưng bên mời thầu không phát hiện để yêu cầu làm rõ theo quy định. Sau đó, hợp đồng được ký kết và thực hiện thanh toán bằng đồng USD đối với phần công việc này, không phù hợp với quy định của Luật Đấu thầu và các văn bản liên quan.
Kiến nghị và chuyển giao cho cơ quan điều tra
Cũng theo TTCP, việc sử dụng đồng USD làm đồng tiền thanh toán có nguy cơ làm phát sinh thiệt hại cho ACV do phải thanh toán theo biến động tỷ giá tại từng thời điểm. Trên cơ sở kết quả thanh tra, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính cùng các bộ, ngành, địa phương tăng cường rà soát, chấn chỉnh công tác quản lý nhà thầu phụ; siết chặt việc kiểm tra, thanh tra và xử lý nghiêm các hành vi chuyển nhượng thầu trái quy định tại các công trình, dự án trọng điểm quốc gia.
Đặc biệt, Thanh tra Chính phủ chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét điều tra, xử lý theo quy định pháp luật đối với các hành vi có dấu hiệu vi phạm của một số nhà thầu và ACV, liên quan đến quy định cấm chuyển nhượng thầu theo khoản 8, Điều 89 Luật Đấu thầu năm 2013, cũng như các vi phạm về dự thầu, tiền thanh toán và các quy định pháp luật có liên quan. Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, UBND tỉnh Đồng Nai cùng các chủ đầu tư là VATM và ACV tổ chức rà soát, khắc phục toàn diện các tồn tại, xử lý trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan theo đúng quy định của pháp luật.
