Phát hiện loạt sai phạm tại gói thầu 37.000 tỷ đồng
Thanh tra Chính phủ vừa công bố kết luận thanh tra Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1, trong đó chỉ ra nhiều thiếu sót, vi phạm nghiêm trọng tại Gói thầu 5.10 thuộc Dự án thành phần 3 (DATP3). Gói thầu này có giá trị hợp đồng khoảng 37.000 tỷ đồng (hơn 27.800 tỷ đồng và gần 339 triệu USD), do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư.
Vi phạm về đồng tiền dự thầu và thanh toán
Kết luận nêu rõ, tại Gói thầu 5.10, hồ sơ dự thầu của Liên danh Vietur dự thầu bằng đồng ngoại tệ (trị giá hơn 235,7 triệu USD) là sai quy định. Bên mời thầu đã không phát hiện để làm rõ, dẫn đến ký hợp đồng và thanh toán bằng USD không đúng quy định. Sai sót này có thể gây thất thoát cho ACV khi phải thanh toán bằng USD với tỷ giá cao hơn so với thời điểm đấu thầu.
Bên cạnh đó, tổ chuyên gia đánh giá hồ sơ dự thầu cũng vi phạm khi không yêu cầu nhà thầu Vinaconex làm rõ năng lực, kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự. Hợp đồng 5.10 còn thỏa thuận tỷ lệ giá trị công việc tối đa giao cho nhà thầu phụ là 80%, không phù hợp với đề xuất 77,3% trong hồ sơ dự thầu, sai quy định hồ sơ mời thầu. Ngoài ra, một số vật tư, thiết bị đã thay đổi nơi sản xuất, mã hiệu, nhà sản xuất so với đề xuất ban đầu, vi phạm quy định.
Chuyển nhượng thầu trái phép hàng nghìn tỷ đồng
Nghiêm trọng hơn, các nhà thầu chính trong Liên danh Vietur gồm Newteccons, Ricons, Hancorp, Vinaconex, ATAD, Phục Hưng… đã chuyển nhượng cho nhà thầu khác (chưa được chủ đầu tư chấp thuận làm nhà thầu phụ) phần công việc thuộc Gói thầu 5.10 trị giá gần 1.600 tỷ đồng, thuộc hành vi chuyển nhượng thầu, vi phạm Luật Đấu thầu 2013.
Không chỉ vậy, các nhà thầu trong liên danh còn ký hợp đồng với một số nhà thầu khác thực hiện một phần công việc của gói thầu với tổng giá trị hơn 1.652 tỷ đồng, cũng vi phạm hành vi chuyển nhượng thầu. Riêng 4 nhà thầu phụ của nhà thầu IC ICTAS gồm Ricons, Newteccons, Sol E&C và Công ty CP kết cấu thép ATAD Đồng Nai đã ký hợp đồng với nhà thầu khác thực hiện một phần công việc với tổng giá trị hơn 2.835 tỷ đồng, vi phạm quy định trong Hợp đồng 5.10.
Chủ đầu tư và tư vấn giám sát tiếp tay
Chủ đầu tư ACV và đơn vị tư vấn giám sát (Liên danh Japan Airport Consultants, Inc và Công ty CP Tư vấn công nghệ, thiết bị và kiểm định xây dựng - Coninco) đã chấp thuận để nhà thầu IC ICTAS giao công việc cung cấp, lắp đặt Hệ thống quản lý trung tâm (CMS) cho nhà thầu Ricons – phần việc không thuộc phạm vi giao thầu phụ theo hợp đồng, thuộc hành vi chuyển nhượng thầu, vi phạm Luật Đấu thầu.
Ngoài ra, 8/10 nhà thầu trong Liên danh Vietur đã sử dụng tiền tạm ứng hơn 936 tỷ đồng để gửi tiết kiệm, thu về số lãi hơn 10,6 tỷ đồng, sai mục đích sử dụng tiền tạm ứng theo quy định và thỏa thuận trong hợp đồng. ACV cũng mua bảo hiểm công trình Gói thầu 5.10 không đủ giá trị hợp đồng, và một số nhà thầu chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm mua bảo hiểm bắt buộc cho người lao động.
Thanh tra chỉ rõ nguy cơ ảnh hưởng chất lượng, tiến độ
Kết luận thanh tra nêu: “Năng lực quản lý, thực hiện và tuân thủ pháp luật của một số nhà thầu còn hạn chế; có tình trạng nhà thầu chính/nhà thầu phụ chuyển nhượng cho nhà thầu khác phần công việc thuộc gói thầu sai quy định, chưa được chủ đầu tư xem xét về điều kiện, năng lực và chấp thuận để quản lý, nguy cơ ảnh hưởng đến công tác quản lý chất lượng, tiến độ xây dựng công trình”.
Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm đối với những thiếu sót, vi phạm này thuộc về chủ đầu tư ACV, bao gồm Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc, Phó Tổng giám đốc theo nhiệm vụ phân công, Ban quản lý dự án, tổ chuyên gia và các phòng ban, cá nhân liên quan.
Kiến nghị chuyển Bộ Công an điều tra
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính và các bộ, ngành, địa phương rà soát, chấn chỉnh việc quản lý thầu phụ, đặc biệt lưu ý hành vi chuyển nhượng thầu, tăng cường thanh tra, kiểm tra để “làm một vụ cảnh tỉnh cả vùng, cả lĩnh vực”. Đồng thời, kiến nghị chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét, điều tra, xử lý đối với các nhà thầu chuyển nhượng thầu và chủ đầu tư ACV vi phạm Luật Đấu thầu, vi phạm quy định về đồng tiền dự thầu và thanh toán.
Đáng chú ý, kết luận thanh tra cũng được chuyển đến Bộ Công an để phục vụ điều tra vụ án hình sự đang được Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an thụ lý, liên quan đến các vi phạm tại ACV. Trước đó, Cục Cảnh sát kinh tế (C03) đã khởi tố 31 bị can về các tội danh vi phạm quy định về đấu thầu, nhận hối lộ, đưa hối lộ, tham ô tài sản, trong đó có ông Vũ Thế Phiệt (nguyên Chủ tịch HĐQT, nguyên Tổng giám đốc) và ông Nguyễn Tiến Việt (nguyên Phó tổng giám đốc ACV).
