Ngày 30/6, Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết bác bỏ sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Donald Trump nhằm hạn chế quyền công dân theo nơi sinh, đánh dấu lần thứ ba trong năm nay tòa án ngăn chặn các sáng kiến của ông.
Phán quyết bảo vệ nguyên tắc hiến định
Với tỷ lệ 6-3, đa số thẩm phán phủ quyết sắc lệnh dự định tước quyền công dân của trẻ em sinh tại Mỹ nếu cha mẹ là người nhập cư bất hợp pháp hoặc có thị thực tạm thời. Chánh án John Roberts tuyên bố: "Những người soạn thảo Tu chính án thứ 14 đã mở rộng lời hứa về quyền công dân cho mọi người sinh ra trên mảnh đất này, và chúng ta giữ lời hứa đó hôm nay".
Sắc lệnh của ông Trump vốn đã bị các tòa án cấp dưới ngăn chặn từ trước vì trái với Tu chính án thứ 14 và tiền lệ pháp lý từ năm 1898. Chính quyền Mỹ lập luận rằng điều khoản này bị hiểu sai hơn một thế kỷ qua, và ban đầu chỉ nhằm bảo đảm quyền lợi cho con cái của các cựu nô lệ, không áp dụng cho người nhập cư chưa có tư cách pháp nhân.
Bối cảnh và tác động
Tổng thống Trump nhấn mạnh việc hạn chế quyền công dân là cần thiết để ngăn chặn tình trạng "du lịch sinh con". Tuy nhiên, phán quyết ngày 30/6 bảo vệ quan điểm đã tồn tại từ năm 1868: mọi người sinh ra trên đất Mỹ đều mặc nhiên là công dân, theo WSJ.
Đây là lần thứ ba trong năm nay Tòa án Tối cao ngăn chặn các sáng kiến của Tổng thống, sau khi bác bỏ chương trình thuế quan toàn cầu vào tháng 2 và ngăn cản việc sa thải thành viên hội đồng thống đốc Cục Dự trữ Liên bang vào ngày 29/6.
Quyền công dân theo nơi sinh tại Mỹ
Mỹ là một trong khoảng 30 quốc gia áp dụng quyền công dân theo nơi sinh. Trong hơn 150 năm qua, hiến pháp Mỹ quy định bất kỳ ai sinh ra trên lãnh thổ Mỹ đều mặc định được cấp quốc tịch. Tu chính án thứ 14 nêu rõ: "Tất cả cá nhân sinh ra hoặc nhập tịch tại Mỹ, và chịu sự quản lý của nước này, đều là công dân của Mỹ và của tiểu bang nơi họ sinh sống".
Phán quyết này khẳng định giá trị lịch sử và pháp lý của quyền công dân theo nơi sinh, bảo vệ nguyên tắc hiến định trước những nỗ lực thay đổi từ hành pháp.
