Sách giả đang tràn lan vào các khu chung cư hiện đại tại Hà Nội, bày bán công khai trong các hội chợ, đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của đơn vị cấp phép và ban quản lý. Phóng viên Tri thức - Znews đã vào vai người mua sách để tìm hiểu thực trạng này.
Thực trạng sách giả tại chung cư
Tại một hội chợ dưới chân khu chung cư lớn, gian hàng bán sách cũ thu hút đông đảo cư dân. Chủ cửa hàng cho biết sách có cả cũ và mới, với mức chiết khấu 45-50%. Mỗi đầu sách chỉ bày bán 5-10 cuốn, đa dạng về thể loại. Tuy nhiên, khi xem kỹ, có thể nhận thấy nhiều dấu hiệu của sách giả, sách lậu một cách lộ liễu.
Những cuốn sách này không có tem chống giả, tem được photocopy trực tiếp lên bìa, quét mã QR dẫn đến trang web không thể truy cập. Chất lượng in ấn kém, chữ mờ, giấy ngả vàng, gáy sách gia công cẩu thả. Dù vậy, khách hàng vẫn mua sách nườm nượp, bất chấp giá thực tế không rẻ hơn sách thật.
Trách nhiệm của ban quản lý chung cư
Bà Nguyễn Lê Việt Hà, Trưởng phòng Kinh doanh Nhà xuất bản Kim Đồng, cho biết các đối tượng bán sách giả thường trà trộn vào hội chợ, tự tổ chức tại sảnh chung cư đông dân cư. Họ lập ra hội sách cũ bán công khai nhưng thực chất là sách lậu. Các hội sách này thường chỉ tồn tại 7-10 ngày tại một điểm rồi chuyển sang điểm khác, quay vòng quanh năm.
Bà Hà băn khoăn: "Ban quản lý khu chung cư không có quy định về chất lượng, nguồn gốc sản phẩm. Người bán chỉ cần bỏ vài triệu thuê sân là có thể bày bán, không bị kiểm soát". Điều này tạo điều kiện cho sách giả phát triển trên diện rộng.
Thiệt hại và giải pháp
Theo bà Hà, NXB Kim Đồng chịu thiệt hại hàng chục tỷ đồng mỗi năm do sách lậu. Có những tên sách phát hành 10.000 cuốn/năm nhưng sau khi xuất hiện sách lậu chỉ còn in 3.000 cuốn. Sách giả còn ảnh hưởng tới tâm lý tác giả, khiến họ ngại sáng tác.
Bà đánh giá công tác ngăn chặn và xử lý sách giả chưa đủ mạnh, mức phạt còn nhẹ. Hiện nay, mức phạt hành chính tối đa là 20 triệu đồng, trong khi Bộ Luật Hình sự quy định phạt tối đa 3 tỷ đồng. Các đối tượng làm lậu biết cách lách luật, chỉ mang số lượng sách vừa đủ để giảm mức phạt nếu bị bắt.
Để ngăn chặn hiệu quả, cần có biện pháp xử lý liên tục, tăng mức phạt và tăng cường kiểm tra tại các khu chung cư. Ban quản lý cần có quy định rõ ràng về nguồn gốc sản phẩm khi cấp phép cho các hội chợ.
