Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 về thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân. Dự thảo do Tòa án nhân dân tối cao trình nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc xác định thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh và Tòa án nhân dân khu vực trong bối cảnh các quy định pháp luật mới được ban hành, đặc biệt là Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 và Nghị quyết số 30/2026/QH16 về thành lập thành phố Đồng Nai.
Bổ sung thẩm quyền giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản
Trình bày tờ trình tại phiên họp, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến cho biết, Nghị quyết số 81 được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua ngày 27/6/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2025. Tuy nhiên, sau đó một số văn bản quy phạm pháp luật liên quan đã được sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới, đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện Nghị quyết số 81 để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Cụ thể, Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 quy định Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản trong phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ và giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định cụ thể. Trong khi đó, khoản 2 Điều 4 của Nghị quyết số 81 mới chỉ quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án nhân dân khu vực đối với vụ việc phá sản, chưa bao gồm vụ việc phục hồi. Bên cạnh đó, Nghị quyết số 81 vẫn sử dụng cụm từ “tỉnh Đồng Nai” trong khi Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 30/2026/QH16 thành lập thành phố Đồng Nai. Do đó, việc sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 81 là cần thiết để cập nhật địa danh hành chính mới và bảo đảm cơ sở pháp lý thống nhất cho hoạt động của hệ thống Tòa án nhân dân.
Nội dung sửa đổi chính
Dự thảo Nghị quyết tập trung sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 4 của Nghị quyết số 81 theo hướng quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án nhân dân khu vực đối với cả vụ việc phục hồi và phá sản. Điều này nhằm phù hợp với Luật Phục hồi, phá sản năm 2025, tạo căn cứ pháp lý rõ ràng để Tòa án nhân dân khu vực thụ lý, giải quyết đúng thẩm quyền các vụ việc phát sinh. Theo Phó Chánh án Nguyễn Văn Tiến, việc bổ sung cụm từ “phục hồi” bên cạnh “phá sản” là điều chỉnh kỹ thuật nhưng có ý nghĩa pháp lý quan trọng, giúp làm rõ thẩm quyền, tránh khoảng trống pháp lý.
Ngoài ra, dự thảo sửa đổi khoản 2 Điều 2, khoản 2 và khoản 3 Điều 4 theo hướng không liệt kê riêng các tỉnh và thành phố như hiện hành, mà quy định chung đối với các tỉnh, thành phố. Cách thiết kế này nhằm bảo đảm tính ổn định của văn bản, hạn chế sửa đổi khi Quốc hội thành lập thêm thành phố mới. Đồng thời, dự thảo thay cụm từ “tỉnh Đồng Nai” bằng “thành phố Đồng Nai” tại mục 9 Phụ lục của Nghị quyết số 81, thống nhất với Nghị quyết số 30/2026/QH16.
Ý kiến thẩm tra và thảo luận
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, cơ quan thẩm tra tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 81. Đối với nội dung liên quan đến Đồng Nai, Ủy ban tán thành việc chuyển từ “tỉnh Đồng Nai” thành “thành phố Đồng Nai”. Tuy nhiên, để bảo đảm tính ổn định lâu dài, cơ quan thẩm tra đề nghị sử dụng khái niệm chung “các tỉnh, thành phố” thay vì liệt kê riêng.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh, việc sửa đổi lần này tập trung vào hai vấn đề: bổ sung “phục hồi” vào thẩm quyền của Tòa án nhân dân khu vực và sửa cách gọi “tỉnh Đồng Nai” thành “thành phố Đồng Nai”. Ông lưu ý, trong tương lai có thể có thêm thành phố mới, do đó việc quy định chung “tỉnh, thành phố” là cần thiết để tạo tính dự phòng, ổn định.
Thông qua Nghị quyết
Tại phiên họp, đại diện Tòa án nhân dân tối cao đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét thông qua ngay dự thảo và cho hiệu lực từ ngày thông qua do nội dung sửa đổi không phức tạp. Sau khi nghe tờ trình, báo cáo thẩm tra và ý kiến giải trình, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã biểu quyết với kết quả 100% thành viên tham gia tán thành thông qua Nghị quyết và cho hiệu lực ngay. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Tòa án nhân dân tối cao và cơ quan thẩm tra phối hợp hoàn thiện hồ sơ, trình Chủ tịch Quốc hội ký ban hành.
