Văn phòng Chính phủ đã ban hành Văn bản số 5640 ngày 16.6, truyền đạt chỉ đạo của Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng về việc hoàn thiện quy định liên quan đến nghĩa vụ nộp thuế khi xuất cảnh.
Sửa đổi quy định phù hợp thực tế
Văn bản nêu rõ, sau khi xem xét đề nghị của Bộ Tài chính về phản ánh báo chí liên quan đến tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế, Phó thủ tướng đã giao Bộ Tài chính nghiên cứu kỹ các vướng mắc thực tế để sửa đổi, bổ sung quy định về hoàn thành nghĩa vụ thuế trong trường hợp xuất cảnh. Các quy định này nằm trong Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế, cần đảm bảo phù hợp thực tiễn, hỗ trợ người nộp thuế tuân thủ pháp luật. Bộ Tài chính phải trình Chính phủ trước ngày 20.6.
Hiện nay, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh được áp dụng cho 4 nhóm đối tượng:
- Cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế với số nợ từ 50 triệu đồng trở lên và quá hạn nộp trên 120 ngày.
- Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã bị cưỡng chế với số nợ từ 500 triệu đồng trở lên và quá hạn trên 120 ngày.
- Cá nhân, chủ hộ, người đại diện không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký nhưng vẫn nợ thuế quá hạn, sau 30 ngày kể từ khi cơ quan thuế thông báo tạm hoãn xuất cảnh mà chưa hoàn thành nghĩa vụ.
- Người Việt Nam xuất cảnh để định cư ở nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài và người nước ngoài trước khi xuất cảnh khỏi Việt Nam nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế quá hạn.
Trước phản ánh về việc người nợ thuế số tiền nhỏ bị tạm hoãn xuất cảnh, ông Mai Sơn, Phó cục trưởng Cục Thuế, cho biết phần lớn các trường hợp này là cá nhân đã bỏ địa chỉ kinh doanh, không thông báo với cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế. Trước khi áp dụng biện pháp tạm hoãn, cơ quan thuế đã thực hiện nhiều bước thông báo: phối hợp chính quyền địa phương xác minh địa chỉ, gửi thông báo nợ thuế qua email, điện thoại, địa chỉ đăng ký; gửi thông báo sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn trước 30 ngày qua tài khoản thuế điện tử và địa chỉ cư trú; đồng thời công khai thông tin trên cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế.
Nâng ngưỡng nợ thuế ra sao?
Số liệu từ cơ quan thuế cho thấy, hơn 50% người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký có số nợ dưới 1 triệu đồng (gần 500.000 người). Tuy nhiên, tổng số nợ của nhóm này chỉ chiếm khoảng 0,2% tổng số nợ thuế của toàn bộ nhóm đối tượng.
Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty luật ANVI, nhận định phần lớn các khoản nợ nhỏ lẻ không xuất phát từ hành vi trốn thuế hay gian lận có chủ đích. Những khoản nợ vài trăm nghìn đến dưới 1 triệu đồng thường mang tính vô ý. Ngoài ra, người nợ có thể không nhận được thông tin từ cơ quan thuế do thay đổi địa chỉ. Ông đề xuất nâng ngưỡng nợ thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký lên từ 10 triệu đồng trở lên và quá hạn 6 tháng mới bị tạm hoãn xuất cảnh.
“Những khoản nợ dưới 1 triệu đồng là quá nhỏ, không thể coi là cố tình vi phạm. Giá trị đó không ảnh hưởng lớn đến ngân sách và chi phí thu hồi có thể cao hơn. Chính phủ đang thúc đẩy đầu tư kinh doanh, hỗ trợ hộ kinh doanh phát triển, vì vậy quy định cần tạo điều kiện thuận lợi, ngoại trừ các trường hợp gian lận hoặc cố tình nợ giá trị lớn”, luật sư Trương Thanh Đức chia sẻ.
Luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang, cho rằng ngành thuế cần có giải pháp để người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ ngay tại sân bay nếu phát hiện nợ thuế. Gần đây, Bộ Công an ban hành Thông tư số 71/2026 hướng dẫn thực hiện tạm hoãn xuất cảnh, cho phép trao đổi quyết định tạm hoãn, hủy bỏ trên môi trường điện tử qua kết nối với hệ thống quản lý xuất nhập cảnh. Cục Quản lý xuất nhập cảnh sẽ trực ban 24/24 để tiếp nhận các quyết định. Tuy nhiên, cơ quan thuế cần có người trực 24/24 để phối hợp hủy bỏ quyết định tạm hoãn ngay sau khi người nộp thuế đã hoàn thành nghĩa vụ. Hiện nay, người nộp thuế phải theo đúng mã định danh khoản phải nộp (ID) do cơ quan thuế cấp mới có thể nộp thuế và tra cứu tình hình xử lý.
Luật sư Trần Xoa đề xuất cơ quan thuế mở một tài khoản nhận tiền thuế không bị hạn chế theo mã ID, để người nộp thuế hoặc gia đình có thể nộp ngay tại cổng xuất nhập cảnh. Tài khoản này có thể được đồng sở hữu với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh, hoạt động 24/24, nhằm tháo gỡ các trường hợp nợ thuế nhỏ.
Theo Bộ Tài chính, việc bổ sung ngưỡng nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên mới bị tạm hoãn xuất cảnh sẽ loại trừ các khoản nợ rất nhỏ do sai sót kỹ thuật, chậm cập nhật dữ liệu hoặc nguyên nhân khách quan. Đồng thời, vẫn đảm bảo tính răn đe vì trạng thái “không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký” là dấu hiệu rủi ro tuân thủ cao, gây khó khăn cho quản lý thuế.
