Sáng 28/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), với nhiều quy định mới nhằm ngăn chặn tình trạng 'cò mồi', trục lợi từ đấu giá và hiện tượng trúng đấu giá nhưng bỏ cọc – vấn nạn gây nhũng nhiễu thị trường bất động sản thời gian qua.
Nguyên tắc mới: Tham gia đấu giá đồng nghĩa với cam kết mua
Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nêu rõ: dự thảo luật bổ sung quy định nguyên tắc về việc người tham gia đấu giá đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá thì được coi là đã đồng ý mua tài sản bằng với giá khởi điểm. Quy định này nhằm hạn chế tình trạng 'cò mồi' – những người không có nhu cầu mua thực sự nhưng vẫn tham dự để đẩy giá hoặc trục lợi từ tiền cọc của người khác. Theo ông Tùng, việc coi hành vi tham gia là chấp thuận mua sẽ tạo cơ sở pháp lý để xử lý các trường hợp bỏ cọc hoặc không thanh toán sau khi trúng đấu giá.
Tăng tỷ lệ tiền đặt trước lên 20-50%
Một trong những điểm nóng của dự thảo là nâng tỷ lệ tiền đặt trước trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân. Cụ thể, mức tiền đặt trước được đề xuất từ 20% đến 50% giá khởi điểm, tăng đáng kể so với mức hiện hành từ 5% đến 20%. Mức tăng này được kỳ vọng sẽ làm giảm thiểu các vụ trúng đấu giá rồi bỏ cọc – vốn gây thất thu ngân sách và làm méo mó thị trường. Tuy nhiên, Chủ tịch Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi, trong báo cáo thẩm tra, đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động đầy đủ đối với quy định về tiền đặt trước và bước giá, bảo đảm tính khả thi và không gây khó khăn cho người tham gia hợp pháp.
Cấm tham gia đấu giá đất ở đối với người từng bỏ cọc
Dự thảo luật cũng quy định cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở đối với cá nhân đã trúng đấu giá nhưng 'bỏ cọc' (không nộp đủ tiền trúng đấu giá). Biện pháp này được xem là 'chế tài cứng' nhằm răn đe, chấm dứt tình trạng đầu cơ, lợi dụng đấu giá để thao túng thị trường. Theo Bộ Tư pháp, quy định này sẽ được lập danh sách và theo dõi trên hệ thống dữ liệu quốc gia, đảm bảo tính minh bạch.
Đấu giá trực tuyến toàn diện để tăng minh bạch
Một thay đổi lớn khác là việc đấu giá sẽ được tiến hành hoàn toàn trên môi trường mạng, thông qua Cổng đấu giá tài sản quốc gia và Hệ thống đấu giá trực tuyến. Điều này nhằm đảm bảo công khai, minh bạch, hạn chế tiêu cực và thông đồng trong các phiên đấu giá trực tiếp. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ vị trí, chức năng, phạm vi quản lý của hai hệ thống này, cũng như cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu và bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng.
Hủy kết quả đấu giá: Trình tự chặt chẽ hơn
Dự thảo luật quy định về hủy kết quả đấu giá trong trường hợp tài sản ra đấu giá trái pháp luật hoặc chưa được phép giao dịch. Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát căn cứ, thẩm quyền, trình tự, thủ tục hủy kết quả đấu giá; bảo đảm xử lý kịp thời các vi phạm, đồng thời hạn chế phát sinh khiếu nại, khiếu kiện và giữ ổn định các giao dịch dân sự. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các cuộc đấu giá quyền sử dụng đất, vốn có giá trị lớn và liên quan đến nhiều bên.
Lộ trình trình Quốc hội và kỳ vọng
Theo kế hoạch, dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ 2, khóa XIV, dự kiến vào tháng 10/2026. Trước đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ tiếp tục chỉ đạo hoàn thiện dự thảo trên cơ sở các ý kiến đóng góp. Giới chuyên gia kỳ vọng, với những sửa đổi mạnh mẽ, luật mới sẽ góp phần lành mạnh hóa thị trường đấu giá tài sản, đặc biệt là đấu giá đất đai, vốn đang là 'điểm nóng' trong thời gian qua.
