Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, ông Nguyễn Quang Thái, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Bộ Tư pháp, cho biết sau hơn 13 năm triển khai thi hành, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) đã phát huy vai trò quan trọng trong việc đưa chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước vào đời sống xã hội. Luật góp phần nâng cao nhận thức pháp luật và xây dựng ý thức thượng tôn pháp luật trong nhân dân. Công tác PBGDPL thời gian qua có nhiều đổi mới, đa dạng về hình thức, nội dung, gắn với ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội, hội nhập quốc tế sâu rộng cùng sự bùng nổ của khoa học công nghệ và chuyển đổi số, công tác PBGDPL cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cả về thể chế, nội dung và phương thức thực hiện. Nhu cầu tiếp cận pháp luật của người dân và doanh nghiệp ngày càng đa dạng, nhanh chóng; trong đó, thanh niên vừa là đối tượng thụ hưởng, vừa là lực lượng nòng cốt trong lan tỏa và thực thi pháp luật. Ông Nguyễn Quang Thái nhấn mạnh việc xây dựng Luật PBGDPL (sửa đổi) là yêu cầu cấp thiết nhằm hoàn thiện thể chế, đổi mới tư duy quản lý theo hướng hiện đại, lấy người dân làm trung tâm, tăng cường ứng dụng công nghệ số và đa dạng hóa phương thức truyền thông chính sách. Ông đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận về vai trò của Đoàn Thanh niên trong tham gia xây dựng pháp luật; đề xuất mô hình, giải pháp đổi mới công tác PBGDPL phù hợp với chuyển đổi số; đồng thời đánh giá tính khả thi của các quy định trong dự thảo Luật để tiếp tục hoàn thiện.
Phát huy vai trò thanh niên trong xây dựng pháp luật
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Bùi Hoàng Tùng, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ Chính phủ, Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Đoàn, Bí thư Đoàn Thanh niên Chính phủ, khẳng định đây là hoạt động có ý nghĩa thiết thực nhằm phát huy vai trò, trách nhiệm và trí tuệ của tuổi trẻ trong tham gia xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật. Hoạt động này góp phần triển khai hiệu quả Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Ông Bùi Hoàng Tùng đề nghị các đại biểu tập trung đánh giá thực tiễn triển khai công tác PBGDPL; nhận diện khó khăn, bất cập trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Đồng thời, trao đổi, đề xuất giải pháp đổi mới nội dung, phương thức PBGDPL theo hướng hiện đại, linh hoạt, dễ tiếp cận; tăng cường ứng dụng công nghệ số, nền tảng truyền thông mới và phát huy vai trò của thanh niên trong lan tỏa pháp luật; đóng góp ý kiến trực tiếp vào dự thảo Luật, nhất là các quy định liên quan đến cơ chế phối hợp, xã hội hóa công tác PBGDPL, phổ biến pháp luật cho nhóm đối tượng đặc thù và các giải pháp nâng cao hiệu quả tiếp cận pháp luật của người dân trong môi trường số.
Định hướng thảo luận dự thảo Luật
Trình bày định hướng thảo luận về dự thảo Luật PBGDPL (sửa đổi), Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) Phan Hồng Nguyên cho biết, công tác PBGDPL là một bộ phận của công tác giáo dục chính trị tư tưởng, là nhiệm vụ của toàn bộ hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng và là khâu đầu tiên đưa pháp luật vào cuộc sống. Dự thảo Luật được xây dựng trên các quan điểm như: thể chế hóa kịp thời chủ trương của Đảng về đổi mới công tác PBGDPL; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất của hệ thống pháp luật; tiếp tục xác định đây là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, trong đó Nhà nước giữ vai trò chủ đạo; đồng thời phát huy nguồn lực xã hội, bảo đảm tính đồng bộ với các luật liên quan và phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.
Dự thảo Luật hiện đang được lấy ý kiến các Bộ, ngành, địa phương và tập trung vào 6 nhóm chính sách lớn. Trong đó có các quy định về trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong công tác PBGDPL; kiện toàn thiết chế Hội đồng phối hợp PBGDPL; mở rộng nhóm đối tượng đặc thù; bổ sung trách nhiệm giáo dục pháp luật trong cơ sở giáo dục; tăng cường truyền thông chính sách, chuyển đổi số trong PBGDPL; đồng thời hoàn thiện cơ chế về nguồn lực, kinh phí và nâng cao chất lượng đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật. Phó Cục trưởng Phan Hồng Nguyên đề nghị các đại biểu tập trung góp ý về các nội dung phân cấp, phân quyền và đề xuất những vấn đề cần sửa đổi, bổ sung nhằm bảo đảm tính khả thi, đáp ứng yêu cầu đổi mới trong giai đoạn hiện nay.
Đổi mới nội dung, phương thức phổ biến pháp luật
Tại hội thảo, các đại biểu nhấn mạnh sự cần thiết sửa đổi Luật PBGDPL; khẳng định công tác PBGDPL có vai trò quan trọng trong việc nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, xây dựng văn hóa pháp lý, phòng ngừa vi phạm và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, thanh niên không chỉ là đối tượng tiếp cận pháp luật mà còn là lực lượng quan trọng góp phần lan tỏa ý thức thượng tôn pháp luật, hình ảnh và giá trị pháp lý của Việt Nam. Do đó cần nâng cao kiến thức pháp luật, kỹ năng hội nhập và trách nhiệm công dân toàn cầu cho thế hệ trẻ; nhấn mạnh vai trò quan trọng của nhà trường trong việc hình thành ý thức chấp hành và thượng tôn pháp luật cho học sinh, sinh viên ngay từ sớm.
Các đại biểu đề xuất đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy, tăng tính trải nghiệm, tương tác và ứng dụng công nghệ số nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật trong môi trường học đường. Bên cạnh đó, tiếp tục đổi mới phương thức PBGDPL thông qua hoạt động xét xử theo hướng gần gũi, dễ tiếp cận và phù hợp hơn với từng nhóm đối tượng. Đặc biệt đối với vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cần đa dạng hóa hình thức tuyên truyền pháp luật thông qua hoạt động xét xử, tăng cường các phiên tòa lưu động gắn với tuyên truyền trực tiếp tại địa phương, kết hợp với hình thức truyền đạt phù hợp với đặc điểm văn hóa, ngôn ngữ và điều kiện tiếp cận thông tin của người dân.
Giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp
Nhiều ý kiến đề cập đến việc đổi mới tư duy PBGDPL theo hướng lấy người dân làm trung tâm; phát huy vai trò của công nghệ số, nền tảng số, truyền thông đa phương tiện và mạng xã hội trong lan tỏa tri thức pháp luật; đổi mới nội dung, hình thức phổ biến pháp luật đối với thanh niên, học sinh, sinh viên và các nhóm đối tượng đặc thù; đồng thời đề xuất nhiều giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị-xã hội, cơ sở giáo dục và cộng đồng trong công tác PBGDPL.
