Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước đang được Bộ Tư pháp xây dựng, tập trung vào ba định hướng lớn nhằm hoàn thiện cơ chế bồi thường, bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng và đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Thể chế hóa quyền bồi thường cho người chống tham nhũng
Trước hết, việc sửa đổi nhằm thể chế hóa quyền được bồi thường của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong trường hợp cơ quan có thẩm quyền không áp dụng hoặc áp dụng không kịp thời các biện pháp bảo vệ tại Quy định số 231-QĐ/TW ngày 17/1/2025 của Bộ Chính trị. Đây là bước tiến quan trọng để bảo đảm quyền lợi chính đáng cho những cá nhân dũng cảm đứng lên chống lại các hành vi sai trái.
Cập nhật chính sách mới và cải cách hành chính
Định hướng thứ hai là sửa đổi, bổ sung các quy định trong luật cho phù hợp với chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước, các luật mới ban hành, việc sắp xếp tổ chức bộ máy Nhà nước và thực hiện chính quyền địa phương hai cấp. Điều này đi kèm với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính và chuyển đổi số trong lĩnh vực bồi thường Nhà nước. Mục tiêu là tăng hiệu quả và minh bạch trong giải quyết bồi thường.
Khắc phục khó khăn trong thực hiện luật
Cuối cùng, việc sửa đổi nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong tổ chức thực hiện Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước thời gian qua. Dự thảo luật sửa đổi, bổ sung nguyên tắc bồi thường theo hướng Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước là luật duy nhất quy định về phạm vi, trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết bồi thường. Trường hợp luật khác có quy định về phạm vi trách nhiệm bồi thường thì việc xác định phạm vi áp dụng theo luật đó.
Thay đổi về cơ quan giải quyết bồi thường trong tố tụng hình sự
Về cơ quan giải quyết bồi thường trong hoạt động tố tụng hình sự, dự thảo sửa đổi theo hướng người bị thiệt hại có quyền yêu cầu cơ quan quản lý người thi hành công vụ giải quyết hoặc khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết bồi thường theo thủ tục tố tụng dân sự, hoặc kết hợp giải quyết ngay trong quá trình tố tụng hình sự, hành chính tại Tòa án. Điều này bảo đảm sự tương đồng, thống nhất với việc giải quyết bồi thường trong các lĩnh vực khác.
Đơn giản hóa thủ tục và tăng thời hiệu khởi kiện
Về thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường, dự thảo bổ sung quy định ban hành quyết định giải quyết bồi thường trong trường hợp thương lượng không thành, đồng thời tăng thời hiệu khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết bồi thường. Những thay đổi này nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số trong quy trình giải quyết bồi thường Nhà nước.
Quy định về kinh phí bồi thường
Dự thảo cũng quy định rõ về kinh phí bồi thường: cơ quan giải quyết bồi thường ở cấp nào thì ngân sách cấp đó cấp kinh phí. Đồng thời, dự thảo bổ sung quy định về kinh phí cho công tác quản lý Nhà nước về bồi thường Nhà nước, nhằm bảo đảm nguồn lực cho hoạt động này.
Ý kiến chỉ đạo của Thứ trưởng Bộ Tư pháp
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh ghi nhận và đánh giá cao tinh thần chủ động, trách nhiệm của Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước trong quá trình nghiên cứu, xây dựng, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật. Thứ trưởng đề nghị Cục tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan, khẩn trương rà soát, tiếp thu, giải trình đầy đủ các nội dung còn có ý kiến khác nhau, bảo đảm tính khả thi, thống nhất, đồng bộ giữa Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và các luật khác về phạm vi trách nhiệm bồi thường. Đồng thời, cần chuẩn bị kỹ các nội dung để phục vụ phiên họp thẩm tra dự án Luật tổ chức trong thời gian tới.
