Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước luôn khẳng định vai trò quan trọng của công tác hòa giải ở cơ sở như một phương thức hiệu quả để giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp, góp phần phát huy dân chủ, bảo đảm quyền con người và quyền công dân, đồng thời giữ vững ổn định chính trị, an toàn xã hội. Việc sửa đổi Luật Hòa giải ở cơ sở nhằm tiếp tục thể chế hóa đường lối của Đảng về khuyến khích phát triển các thiết chế giải quyết tranh chấp ngoài tòa án, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Dự thảo luật mới kỳ vọng sẽ tháo gỡ những vướng mắc, bất cập trong quy định hiện hành, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo cơ sở pháp lý toàn diện, thống nhất nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động hòa giải ở cơ sở, tăng cường đồng thuận cộng đồng và nâng cao nhận thức pháp luật của người dân, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Phát biểu của Thứ trưởng Bộ Tư pháp
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Hòa giải ở cơ sở là yêu cầu cần thiết nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật và đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn mới. Đây là một trong những dự án luật quan trọng thuộc chương trình xây dựng pháp luật năm 2026, dự kiến trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ hai.
Kết quả sau hơn 12 năm thi hành Luật Hòa giải cơ sở 2013
Qua hơn 12 năm thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013, công tác hòa giải đã phát huy hiệu quả tích cực trong đời sống xã hội. Nhiều mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ trong cộng đồng được giải quyết kịp thời ngay từ cơ sở, góp phần giữ vững an ninh trật tự, củng cố tình làng nghĩa xóm, hạn chế khiếu kiện kéo dài và giảm áp lực cho các cơ quan tư pháp, đặc biệt là hệ thống Tòa án. Hoạt động hòa giải cũng góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, xây dựng ý thức thượng tôn pháp luật trong nhân dân.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, điều kiện hoạt động và chế độ hỗ trợ đối với hòa giải viên ở cơ sở vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập cần được khắc phục.
Nội dung thảo luận tại hội thảo
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận, phân tích 5 nhóm chính sách lớn trong dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở đã được Chính phủ thông qua, nhằm khắc phục những bất cập phát sinh trong thực tiễn và đáp ứng yêu cầu của mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đồng thời, các ý kiến đóng góp tập trung vào những nội dung mới của dự thảo luật, đặc biệt là các quy định liên quan đến tổ chức hoạt động hòa giải ở cơ sở, tiêu chuẩn hòa giải viên, cơ chế hỗ trợ hoạt động hòa giải và tính khả thi của các quy định khi triển khai trong thực tiễn.
Kỳ vọng về Luật Hòa giải cơ sở sửa đổi
Thông qua hội thảo góp ý, Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đồng bộ, hiện đại, phát huy vai trò của hòa giải trong giải quyết mâu thuẫn từ sớm, từ xa, góp phần giữ gìn đoàn kết cộng đồng, ổn định xã hội và giảm áp lực cho các cơ quan tư pháp.
