Quốc Hội Thảo Luận Dự Thảo Nghị Quyết Thí Điểm Chế Định Luật Sư Công
Sáng ngày 20/4, trong khuôn khổ chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội đã tiến hành làm việc tại hội trường để lắng nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội liên quan đến việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công. Động thái này nhằm mục đích thiết lập một nền tảng pháp lý vững chắc cho quá trình thử nghiệm chế định mới mẻ này.
Tạo Cơ Sở Pháp Lý Cho Việc Thí Điểm Luật Sư Công
Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ban hành Nghị quyết. Mục tiêu chính là tạo dựng cơ sở pháp lý cho việc thí điểm chế định luật sư công, từ đó dần dần xây dựng một đội ngũ luật sư chuyên nghiệp hoạt động trong khu vực nhà nước. Điều này sẽ góp phần tăng cường bảo vệ lợi ích của Nhà nước, nâng cao chất lượng quản trị pháp lý và hiệu quả thực thi pháp luật, đồng thời đáp ứng yêu cầu cấp thiết của công cuộc cải cách tư pháp và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.
Chi Tiết Dự Thảo Nghị Quyết Và Phạm Vi Thí Điểm
Dự thảo Nghị quyết bao gồm 12 điều khoản, quy định một cách toàn diện về việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công. Các nội dung chính bao gồm nguyên tắc hoạt động, tiêu chuẩn, phạm vi công việc, quyền và nghĩa vụ, quy trình giải quyết công việc, cùng với chế độ và chính sách áp dụng cho luật sư công. Việc thí điểm sẽ được triển khai tại 8 bộ, ngành cụ thể là: Quốc phòng, Công an, Xây dựng, Tài chính, Tư pháp, Công thương, Ngoại giao, Nông nghiệp và Môi trường, cùng với Ủy ban nhân dân của 10 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai và Bắc Ninh.
Thời gian thực hiện thí điểm dự kiến kéo dài từ ngày 1/10/2026 đến ngày 30/9/2028, đi kèm với cơ chế xử lý chuyển tiếp đối với các vụ việc đang trong quá trình thực hiện. Luật sư công được yêu cầu phải đáp ứng đồng thời các tiêu chuẩn của cán bộ, công chức và tiêu chuẩn hành nghề luật sư, bao gồm phẩm chất chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp cao và kinh nghiệm thực tiễn phong phú.
Phạm Vi Công Việc Và Cơ Chế Đặc Thù
Phạm vi công việc của luật sư công rất đa dạng, bao gồm các hoạt động như tư vấn pháp lý, đại diện và tham gia tố tụng trong các vụ việc trong nước và quốc tế; tư vấn pháp lý cho các dự án phát triển kinh tế - xã hội; tham gia giải quyết các khiếu nại, tố cáo phức tạp; cùng với nhiều nhiệm vụ pháp lý khác trong khu vực nhà nước. Dự thảo cũng quy định sự kết hợp hài hòa giữa quyền, nghĩa vụ của luật sư và của cán bộ, công chức, đồng thời thiết kế một số cơ chế đặc thù, chẳng hạn như việc miễn trừ trách nhiệm trong trường hợp thực hiện đúng quy định và không vì mục đích tư lợi.
Về quy trình sử dụng luật sư công, các cơ quan nhà nước được trao quyền chủ động sử dụng hoặc đề nghị điều động luật sư công; trong những tình huống cần thiết, họ có thể thuê dịch vụ pháp lý từ bên ngoài theo một cơ chế linh hoạt. Về chế độ và chính sách, luật sư công sẽ được bảo đảm hưởng mức tiền lương phù hợp, cùng với các khoản hỗ trợ và bồi dưỡng tương xứng, nhằm mục đích thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này.
Nguồn Lực Và Điều Kiện Bảo Đảm
Liên quan đến nguồn lực và điều kiện bảo đảm cho việc thi hành, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết nhân lực sẽ được huy động từ ba nguồn chính: đội ngũ cán bộ pháp lý hiện có đủ điều kiện hành nghề luật sư; đội ngũ có thể bổ sung sau một thời gian tập sự ngắn; và việc thu hút các chuyên gia, luật sư từ khu vực ngoài nhà nước. Việc bố trí nhân sự sẽ được thực hiện theo hình thức kiêm nhiệm, nhằm đảm bảo không làm tăng biên chế. Về mặt tài chính, kinh phí thực hiện sẽ được bảo đảm từ ngân sách nhà nước và các nguồn hợp pháp khác, để phục vụ cho công tác đào tạo, vận hành và chi trả các chế độ, chính sách liên quan.
Ý Kiến Thẩm Tra Và Đề Xuất Điều Chỉnh
Thẩm tra dự thảo Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết cơ quan thẩm tra hoàn toàn tán thành với sự cần thiết ban hành Nghị quyết, nhằm kịp thời thể chế hóa chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Kết luận số 23-KL/TW ngày 7/4/2026 về Đề án “Nghiên cứu xây dựng chế định luật sư công trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay”.
Đối với các nội dung cụ thể, cơ quan thẩm tra tán thành với phạm vi điều chỉnh và phạm vi thí điểm tại 8 bộ, 10 địa phương như quy định trong dự thảo Nghị quyết, đảm bảo thực hiện đúng theo Kết luận của Bộ Chính trị. Tuy nhiên, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã đề xuất một số điều chỉnh quan trọng:
- Về tiêu chuẩn và phạm vi công việc: Ủy ban đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định hoặc giao Chính phủ quy định cụ thể việc thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan theo vị trí việc làm và nhiệm vụ của luật sư công, để vừa phát huy vai trò của luật sư công, vừa không ảnh hưởng đến chức năng của các cơ quan quản lý.
- Về thẩm quyền cấp Chứng chỉ hành nghề: Mặc dù tán thành việc giao Bộ trưởng Tư pháp thực hiện, nhưng có ý kiến đề nghị nghiên cứu phân cấp thẩm quyền này cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đối với luật sư công ở địa phương, phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.
- Về quy trình giải quyết công việc: Ủy ban đề nghị bỏ quy định về hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt, vì không thuộc phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị quyết. Một số ý kiến khác cho rằng nếu cần thiết, Chính phủ có thể ban hành văn bản riêng để quy định vấn đề này.
- Về chế độ, chính sách: Cơ quan thẩm tra cơ bản nhất trí với quy định về chế độ hỗ trợ hằng tháng và bồi dưỡng theo vụ việc, nhưng đề nghị chỉ áp dụng đối với luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, không áp dụng với người làm việc tại doanh nghiệp nhà nước. Có ý kiến cho rằng luật sư công thực hiện nhiệm vụ theo vụ, việc nên không cần hỗ trợ hằng tháng mà chỉ nên hưởng phụ cấp theo vụ, việc.
- Về thời gian thí điểm: Đa số ý kiến trong Ủy ban nhất trí với thời gian thí điểm như dự thảo, nhưng cũng có đề xuất kéo dài đến hết ngày 31/12/2028 hoặc cân nhắc thời gian 3-5 năm để có cơ sở đánh giá toàn diện hơn về hiệu quả và tính khả thi của chế định luật sư công trên thực tế.
Buổi làm việc đã diễn ra trong không khí nghiêm túc và xây dựng, với nhiều ý kiến đóng góp quý báu nhằm hoàn thiện dự thảo Nghị quyết trước khi trình Quốc hội xem xét thông qua.
