Quốc hội thảo luận sâu về dự thảo thí điểm luật sư công
Chiều 22/4, trong khuôn khổ Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết liên quan đến việc thực hiện thí điểm chế định luật sư công. Cuộc thảo luận tập trung vào nhiều vấn đề then chốt, từ tiêu chuẩn chuyên môn đến cơ chế vận hành, nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của mô hình mới này.
Đảm bảo tiêu chuẩn chuyên môn cao cho luật sư công
Tham gia góp ý, ĐBQH Nguyễn Khánh Ngọc (đoàn TP. Đà Nẵng) bày tỏ sự đồng tình với sự cần thiết ban hành và phạm vi của dự thảo Nghị quyết. Ông nhấn mạnh rằng, việc hình thành một đội ngũ luật sư công chuyên nghiệp là rất quan trọng để hỗ trợ các cơ quan Nhà nước xử lý những vấn đề pháp lý phức tạp một cách hiệu quả. Đại biểu cũng ủng hộ việc mở rộng phạm vi thí điểm sang các doanh nghiệp, bởi trên thực tế, Chính phủ và các bộ ngành đã thường xuyên hỗ trợ nhiều tập đoàn lớn của Nhà nước trong việc giải quyết các vụ việc phức tạp.
Tuy nhiên, ĐBQH Nguyễn Khánh Ngọc cũng chỉ ra một thách thức lớn: luật sư công sẽ phải đóng hai vai trò cùng lúc, vừa là công chức, viên chức trong khối nhà nước, vừa là luật sư. Ông cho rằng, không nên đặt hai vai trò này ngang nhau, vì điều đó có thể cản trở sự phát triển chuyên môn. "Luật sư công không nên chỉ là một chức danh bổ sung, mà phải là nhóm người có nhiệm vụ chính là làm luật sư", đại biểu nêu quan điểm. Ông cảnh báo, nếu luật sư công phải làm công việc như công chức thông thường, thì các chế độ chính sách đầu tư sẽ trở nên lãng phí. Do đó, cần thu hút những người thực sự có tài năng để xử lý các vấn đề tranh tụng và pháp lý phức tạp.
Về tiêu chuẩn, ĐBQH Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) đánh giá cao dự thảo khi thiết kế hệ thống tiêu chuẩn chặt chẽ, đặc biệt là yêu cầu tối thiểu 5 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật. "Đây là bộ lọc cần thiết để đảm bảo đội ngũ luật sư công có độ 'chín' về chuyên môn ngay từ giai đoạn thí điểm", ông Bình nhận định. Tuy nhiên, để đảm bảo tính thống nhất, đại biểu đề nghị cần làm rõ nội hàm của khái niệm "kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật", cụ thể hóa theo hướng gắn với các hoạt động pháp lý trực tiếp như pháp chế, thanh tra, xét xử, hoặc hành nghề luật sư.
Lo ngại về cơ chế điều phối và thời gian thí điểm
Một vấn đề khác được ĐBQH Nguyễn Khánh Ngọc đặt ra là sự không đồng đều về khối lượng công việc pháp lý tại 8 bộ và 10 địa phương được đề xuất thí điểm từ tháng 10/2026. Ông lo ngại rằng, nếu mỗi cơ quan tự quản lý đội ngũ luật sư công, có thể dẫn đến tình trạng một số luật sư không được sử dụng hết năng lực, gây lãng phí nguồn nhân lực. "Muốn chuyên nghiệp thì phải cọ xát thực tế, tham gia vào các vụ việc cụ thể", đại biểu nhấn mạnh. Do đó, ông đề xuất cần có một cơ quan điều phối chung, và Bộ Tư pháp nên đảm nhận vai trò này để đảm bảo sử dụng hiệu quả đội ngũ luật sư công.
Về thời gian thí điểm, ĐBQH Nguyễn Khánh Ngọc cho rằng thời gian 2 năm là quá ngắn để có thể đánh giá đầy đủ. Ông đề xuất kéo dài tối thiểu 3 năm, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu thập dữ liệu và phân tích kết quả một cách toàn diện.
Giải trình từ Bộ trưởng Bộ Tư pháp
Trả lời các ý kiến đại biểu, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc lựa chọn 8 bộ và 10 địa phương để thí điểm đã được cân nhắc kỹ lưỡng. Các bộ được chọn đều là những cơ quan quản lý lĩnh vực chuyên môn rộng và phức tạp, trong khi 10 địa phương có điều kiện kinh tế xã hội phát triển, tốc độ đô thị hóa cao, với nhiều giao dịch dân sự và tranh chấp pháp lý. "Đây là những nơi tiến hành thí điểm để có thể đánh giá được một cách thực chất và hiệu quả trên thực tế", Bộ trưởng khẳng định.
Về thời gian thí điểm, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng đề xuất triển khai trong 2 năm, và nếu cần thiết, Chính phủ sẽ báo cáo Quốc hội để xem xét kéo dài thêm. Liên quan đến việc phân định trách nhiệm giữa luật sư công và công chức, Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ nghiên cứu để trình Chính phủ quy định cụ thể trong văn bản hướng dẫn, đảm bảo phù hợp với thực tế từng cơ quan.
Cuộc thảo luận cho thấy sự quan tâm sâu sắc của Quốc hội trong việc xây dựng một mô hình luật sư công hiệu quả, với trọng tâm là đảm bảo tiêu chuẩn chuyên môn cao và cơ chế vận hành tối ưu, nhằm phục vụ tốt hơn cho công tác pháp lý của Nhà nước.
