Chiều 28/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Đất đai (sửa đổi) và dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), với nhiều điểm mới nhằm hoàn thiện thể chế quản lý đất đai và đấu giá tài sản.
7 nhóm chính sách trong Luật Đất đai sửa đổi
Thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng trình bày tờ trình tóm tắt định hướng chính sách sửa đổi. Chính phủ đã thông qua 7 nhóm chính sách lớn. Nhóm thứ nhất là đổi mới công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo hướng tích hợp, số hóa, đơn giản hóa hệ thống quy hoạch phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Điều này nhằm nâng cao chất lượng quy hoạch, kiểm soát chặt việc điều chỉnh quy hoạch và ưu tiên quỹ đất cho kết cấu hạ tầng, nhà ở xã hội, giáo dục, y tế và các động lực tăng trưởng mới.
Nhóm thứ hai hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất theo hướng công khai, minh bạch; quy định rõ các trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất; hoàn thiện cơ chế khai thác quỹ đất cơ quan, trụ sở dôi dư và ưu tiên đất cho giáo dục, y tế, nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội.
Chuyển tư duy từ bồi thường sang tái thiết cuộc sống
Nhóm chính sách thứ ba là hoàn thiện cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo hướng hài hòa lợi ích Nhà nước, người dân và nhà đầu tư; rút ngắn thời gian giải phóng mặt bằng; bổ sung cơ chế linh hoạt đối với dự án trọng điểm, cấp bách và trường hợp có sự đồng thuận cao của người dân. Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh việc chuyển mạnh từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang tư duy “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất”, bảo đảm người có đất bị thu hồi có chỗ ở, điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
Nhóm thứ tư đổi mới cơ chế tài chính đất đai và giá đất theo hướng chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản trị phát triển. Giá đất do Nhà nước quyết định dựa trên dữ liệu đầy đủ, công khai, minh bạch; điều tiết địa tô chênh lệch, điều tiết hợp lý giá trị tăng thêm từ đất đai, phòng chống đầu cơ, thao túng giá.
Khơi thông nguồn lực đất đai và cải cách hành chính
Nhóm thứ năm hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, mở rộng cơ chế sử dụng đất đa mục đích, khai thác không gian đa chiều, không gian trên cao và lấn biển, thúc đẩy tích tụ, tập trung đất đai. Nhóm thứ sáu đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai; hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia; xử lý các tồn tại lịch sử trong cấp giấy chứng nhận. Nhóm cuối cùng đổi mới, tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo; khắc phục tình trạng không sử dụng đất, để đất hoang hóa, ô nhiễm, suy thoái.
Thẩm tra: Cần rà soát kỹ trường hợp thu hồi đất
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị tiếp tục rà soát, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ Nghị quyết Trung ương về việc Nhà nước điều tiết, kiểm soát và quyết định giá đất. Ông lưu ý cần tách bạch xác định giá đất (công cụ kinh tế) với cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (chính sách an sinh). Việc ban hành hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ tính thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường cùng với bảng giá đất sẽ tạo thuận lợi cho cơ quan nhà nước, nhưng xây dựng phương pháp định giá khoa học và các địa phương tự ban hành là thách thức lớn.
Với nhóm chính sách thứ ba, Thường trực Ủy ban đề nghị làm rõ sự cần thiết, căn cứ đề xuất các trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, nhất là đối với các dự án đầu tư kinh doanh mới. Ông Phan Văn Mãi đề nghị rà soát kỹ lưỡng các trường hợp cho phép thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thu hồi đất trước khi hoàn thành bố trí tái định cư, chỉ thực hiện khi thật sự cần thiết, cấp bách, vì lợi ích chung. Cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu bổ sung yêu cầu như phê duyệt phương án sơ bộ về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; có phương án tạm cư; có cam kết về mức bồi thường trước khi thu hồi đất.
Đề xuất nâng tiền cọc đấu giá đất, cấm người bỏ cọc tham gia
Sáng 28/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng cho ý kiến dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Một điểm đáng chú ý là đề xuất nâng mức tiền cọc trong đấu giá quyền sử dụng đất và quy định cấm người đã bỏ cọc được tham gia đấu giá trong một thời gian nhất định, nhằm chống tình trạng đầu cơ, bỏ cọc gây nhiễu loạn thị trường.
Theo nghị định mới của Chính phủ, từ ngày 31/8, Chủ tịch UBND cấp xã được phạt tối đa 250 triệu đồng đối với vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước tại cơ sở.
