Quốc hội thảo luận sửa đổi Luật Hộ tịch: Đề xuất ủy quyền ký giấy khai tử và ghi nhận gia đình LGBT
Sáng ngày 11 tháng 4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại hội trường về Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi). Các ý kiến cơ bản đồng tình với sự cần thiết phải sửa đổi Luật Hộ tịch, nhằm thể chế hóa chủ trương chuyển đổi số quốc gia, đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí tuân thủ, nâng cao hiệu quả quản lý dân cư và bảo đảm tốt hơn quyền lợi hợp pháp của người dân trong bối cảnh đẩy mạnh xây dựng Chính phủ số, chính quyền địa phương hai cấp và cải cách thủ tục hành chính toàn diện.
Vấn đề ủy quyền ký giấy khai tử: Cần cơ chế linh hoạt
Dự thảo Luật quy định Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã ký các loại giấy tờ hộ tịch và có thể ủy quyền cho công chức tư pháp hộ tịch ký một số loại, trừ giấy khai sinh, khai tử và kết hôn. Đại biểu Nguyễn Trường Giang (Đoàn Lâm Đồng) đặt câu hỏi: “Vì sao các loại giấy tờ này lại không thể ủy quyền?”. Ông nhấn mạnh rằng giấy chứng tử là cần thiết để thực hiện các thủ tục an táng, và nếu Chủ tịch xã đi công tác dài ngày, người dân sẽ gặp khó khăn. Đại biểu cũng chỉ ra rằng giấy chứng nhận kết hôn đôi khi cần gấp cho các thủ tục khác, do đó đề nghị có cơ chế ủy quyền linh hoạt để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân.
Ghi nhận quyền trẻ em trong gia đình LGBT: Khoảng trống pháp lý cần lấp đầy
Đại biểu Dương Minh Ánh (Đoàn thành phố Hà Nội) chỉ ra một vấn đề quan trọng: hiện nay pháp luật chưa quy định cho phép ghi nhận đầy đủ cha mẹ đối với trẻ em trong gia đình có yếu tố LGBT trong đăng ký khai sinh. Thực tế, nhiều trẻ em được nuôi dưỡng bởi hai người cùng giới tính nhưng chỉ được công nhận một nửa gia đình, gây thiệt thòi về quyền công dân. Đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 15 của dự thảo Luật quy định thông tin về cha, mẹ trong giấy khai sinh được xác định theo quan hệ pháp lý, không phụ thuộc vào giới tính, và cho phép ghi nhận cả hai người trong trường hợp trẻ em có hai người cùng giới tính được xác lập quan hệ cha mẹ hợp pháp. Đồng thời, cần bổ sung nguyên tắc bảo vệ quyền trẻ em, đảm bảo không phân biệt đối xử về hoàn cảnh gia đình.
Đề xuất tích hợp dịch vụ công hộ tịch vào VNeID
Đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn thành phố Cần Thơ) nhấn mạnh sự cần thiết tích hợp Luật Hộ tịch và Luật Căn cước trong quá trình chuyển đổi số. Bà đề xuất năm kiến nghị cụ thể: Thứ nhất, liên thông 100% đồng bộ hóa dữ liệu và sử dụng số định danh cá nhân làm chìa khóa truy xuất thông tin hộ tịch trên VNeID. Thứ hai, thực hiện “một cửa số” bằng cách tích hợp dịch vụ công hộ tịch vào VNeID, thay thế các bản trích lục giấy tờ truyền thống. Thứ ba, chia sẻ quyền quản trị cho cấp xã, phường để cán bộ tư pháp hộ tịch và công an có thể chỉnh sửa sai sót thông tin ngay tại cơ sở. Thứ tư, cho phép người dân gửi yêu cầu chỉnh sửa thông tin sai lệch trên ứng dụng VNeID mà không cần đến trụ sở. Thứ năm, tích hợp quy trình đăng ký khai sinh, thường trú và cấp thẻ căn cước cho trẻ em dưới 14 tuổi, giúp giảm 2/3 thời gian và công sức đi lại.
Giải trình từ Bộ trưởng Tư pháp: Sẽ nghiên cứu ủy quyền riêng cho giấy chứng tử
Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng giải trình rằng giấy khai sinh, chứng nhận kết hôn và chứng tử là những giấy tờ “gốc” quan trọng, cần sự trang trọng và trách nhiệm cao của người đứng đầu chính quyền cơ sở. Tuy nhiên, tiếp thu ý kiến về tính cấp bách của giấy chứng tử, Bộ trưởng cho biết sẽ báo cáo Chính phủ nghiên cứu theo hướng có thể cho phép ủy quyền đối với riêng giấy chứng tử để đảm bảo linh hoạt. Ông cũng ghi nhận các đề xuất về xác định quê quán thống nhất và tiếp tục phối hợp với Bộ Công an để đảm bảo sự tương thích, liên thông giữa dữ liệu hộ tịch và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (VNeID). Kết thúc phần giải trình, Bộ trưởng khẳng định sẽ tiếp thu nghiêm túc các ý kiến để hoàn thiện dự án Luật trước khi trình Quốc hội thông qua.
