Quốc Hội Thảo Luận Sôi Nổi Về Dự Án Luật Hộ Tịch Sửa Đổi
Sáng ngày 11/4, trong khuôn khổ chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại hội trường về dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi). Buổi thảo luận thu hút sự quan tâm của nhiều đại biểu với các ý kiến đa chiều xoay quanh vấn đề ủy quyền ký giấy tờ và đề xuất tích hợp công nghệ số.
Tranh Luận Về Việc Ủy Quyền Ký Các Giấy Tờ Quan Trọng
Tham gia góp ý, ĐBQH Nguyễn Trường Giang (đoàn Lâm Đồng) chỉ ra rằng dự thảo Luật quy định Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền ký giấy tờ hộ tịch và có thể ủy quyền, nhưng loại trừ ba loại: giấy khai sinh, giấy khai tử, và giấy chứng nhận kết hôn. Ông Giang bày tỏ băn khoăn về mức độ quan trọng của những giấy tờ này đến mức không thể ủy quyền được.
Ông nêu ví dụ cụ thể: "Một người mất đi cần giấy chứng tử ngay để làm thủ tục an táng. Nếu quy định không cho Chủ tịch UBND cấp xã ủy quyền cho cấp phó, và Chủ tịch xã bận đi họp, người dân ở nhà sẽ xử lý thế nào?" Đại biểu này nhận định giấy khai sinh có thể chờ được, nhưng các giấy tờ khác đều cần thiết ngay lập tức, do đó đề nghị quy định linh hoạt hơn để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân.
ĐBQH Trần Nhật Minh (đoàn Nghệ An) cũng góp ý về đăng ký khai tử, cho rằng dự thảo quy định thêm giấy tờ chứng minh thông tin về sự kiện chết còn thiếu rõ ràng, chung chung, và không nêu rõ tính pháp lý do cơ quan nào cấp. Ông lo ngại quy định này có thể không phù hợp với trường hợp người chết tại nhà do bệnh tật hoặc già yếu, khi không cần hoặc không có cơ quan có thẩm quyền xác nhận. Do đó, ông đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ để tránh gây khó khăn, phiền hà cho người dân.
Giải Trình Của Bộ Trưởng Bộ Tư Pháp
Trong phần giải trình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã làm rõ ý kiến về vấn đề ủy quyền. Ông cho biết, theo dự thảo luật hiện nay, Chủ tịch UBND cấp xã có thể ủy quyền cho công chức tư pháp hộ tịch ký các loại giấy tờ hộ tịch, trừ ba loại: giấy chứng nhận kết hôn, giấy khai sinh và giấy chứng tử.
Bộ trưởng giải thích: "Riêng đối với giấy khai sinh và giấy chứng nhận kết hôn, đây là những giấy tờ hộ tịch rất quan trọng. Giấy khai sinh là chứng nhận gốc của con người, do đó phải quy định chặt chẽ, đảm bảo tính trang trọng nhất định, tương tự như giấy đăng ký kết hôn." Về giấy chứng tử, ông cho biết báo cáo sẽ tiếp thu theo hướng có thể ủy quyền cho công chức hộ tịch.
Ông cũng nhấn mạnh: "Còn đối với Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã mà ký thì không phải là ủy quyền, đấy là ký thay, là rất bình thường." Điều này giúp làm rõ thêm về cơ chế hoạt động trong thực tế.
Đề Xuất Tích Hợp Dịch Vụ Công Hộ Tịch Vào VNeID
ĐBQH Tô Ái Vang (đoàn TP. Cần Thơ) đã phân tích sự khác biệt và tương đồng giữa Luật Hộ tịch và Luật Căn cước. Bà cho rằng Luật Hộ tịch là "đạo luật của đời người", quản lý các sự kiện quan trọng từ sinh đến tử, trong khi Luật Căn cước quy định cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư qua hệ thống VNeID.
Bà Vang nói: "Thông tin hộ tịch là dữ liệu gốc ghi nhận tình trạng nhân thân, còn thông tin căn cước là dữ liệu ngọn, tổng hợp phục vụ khai thác để giao dịch quản lý." Tuy nhiên, cả hai luật đều có điểm chung là quản lý thông tin nhân thân, đảm bảo tính chính xác, và bảo vệ quyền lợi người dân.
Từ đó, nữ đại biểu kiến nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát, tích hợp các văn bản và thủ tục giữa Luật Hộ tịch sửa đổi và Luật Căn cước năm 2023, coi đây là xu thế tất yếu trong chuyển đổi số quốc gia, giúp giảm thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho người dân.
Năm Nhóm Giải Pháp Cụ Thể Được Đề Xuất
Đại biểu Tô Ái Vang đã đề xuất năm nhóm giải pháp chi tiết để thực hiện việc tích hợp này:
- Về kỹ thuật và dữ liệu: Cần liên thông 100%, đồng bộ theo thời gian thực và sử dụng số định danh cá nhân làm "chìa khóa" truy xuất thông tin hộ tịch trên VNeID.
- Về thủ tục: Thực hiện một cửa số, tích hợp dịch vụ công hộ tịch vào VNeID, sử dụng VNeID thay thế các loại giấy tờ truyền thống.
- Về quản lý tại địa phương: Chia sẻ quyền quản trị dữ liệu cho cấp xã, phường; cho phép cán bộ tư pháp và công an cùng truy cập, xử lý dữ liệu để kịp thời chỉnh sửa sai sót, đồng thời đẩy mạnh số hóa sổ hộ tịch cũ.
- Về cơ chế đính chính: Nếu thông tin hộ tịch trên VNeID sai lệch, người dân có thể chụp ảnh giấy tờ gốc và gửi yêu cầu đính chính ngay trên ứng dụng, thay vì phải trực tiếp đến trụ sở cơ quan nhà nước.
- Về quy trình tích hợp: Tích hợp quy trình "3 trong 1" gồm đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú và cấp thẻ căn cước cho trẻ dưới 14 tuổi, qua đó giảm đáng kể thời gian và chi phí đi lại cho người dân.
Buổi thảo luận đã cho thấy sự quan tâm sâu sắc của Quốc hội trong việc hoàn thiện Luật Hộ tịch, hướng đến sự thuận tiện và hiệu quả cho người dân trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ.
