Quốc hội thảo luận sôi nổi về dự luật Công chứng sửa đổi
Sáng ngày 11 tháng 4, trong khuôn khổ chương trình kỳ họp thứ nhất, Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại hội trường về dự thảo luật bổ sung một số điều của luật Công chứng. Phiên thảo luận tập trung vào các vấn đề pháp lý liên quan đến thẩm quyền công chứng, đặc biệt là trong lĩnh vực bất động sản, với nhiều ý kiến trái chiều từ các đại biểu.
Bất cập từ việc công chứng hợp đồng đặt cọc bất động sản
Theo đại biểu Lê Thanh Hoàn (đoàn Thanh Hóa), điều 44 của dự luật đã bổ sung quy định giao dịch đặt cọc để mua bán bất động sản thuộc thẩm quyền công chứng của công chứng viên. Ông Hoàn nhấn mạnh rằng đây là nội dung cần được báo cáo rõ ràng trước Quốc hội, bởi lẽ theo các quy định hiện hành về đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản, các hợp đồng mua bán, tặng cho, chuyển nhượng, góp vốn bắt buộc phải được công chứng.
Tuy nhiên, ông Hoàn chỉ ra sự mâu thuẫn: nếu coi giao dịch đặt cọc không tách rời khỏi hợp đồng mua bán bất động sản, thì nó cũng phải được công chứng. Nhưng theo luật Kinh doanh bất động sản hiện nay, việc ký cọc mua bán bất động sản lại không bắt buộc phải công chứng. Ông giải thích thêm rằng, dựa trên điều 328 của Bộ luật Dân sự, nếu người mua không thực hiện cam kết như trong hợp đồng đặt cọc, bên bán có quyền bán cho người khác, và các quy định hiện hành không cấm điều này.
Ông Hoàn nêu rõ: "Điều này gây bất lợi cho bên bán. Nếu hợp đồng cọc đã được công chứng mà chưa bị hủy bỏ, bên bán không thể thực hiện công chứng hợp đồng mua bán nhà đất cho người khác. Trong khi đó, tòa án căn cứ vào hợp đồng đã công chứng và chỉ hủy bỏ khi các bên yêu cầu. Nhiều trường hợp bên mua lợi dụng điều này để ép bên bán phải trả lại tiền đặt cọc." Do đó, ông đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc không yêu cầu công chứng các hợp đồng cọc, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người bán.
Đề xuất mở rộng và linh hoạt hóa phạm vi công chứng
Liên quan đến quy định về phạm vi hoạt động công chứng, đại biểu Lê Thanh Hoàn ủng hộ việc giữ nguyên quy định hiện hành và chỉ điều chỉnh sau khi cơ sở dữ liệu quốc gia được vận hành và công bố. Ông đề nghị mở rộng phạm vi công chứng ngoài trụ sở, cho phép thực hiện theo nhu cầu của người dân, gắn với điều kiện bảo đảm an toàn pháp lý thay vì bị giới hạn bởi địa giới hành chính.
Theo ông Hoàn: "Có thể lùi thời gian có hiệu lực của luật đến ngày 1 tháng 7 năm 2027 để hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia. Một quy định pháp luật vô tình tạo ra độc quyền và hạn chế cạnh tranh sẽ làm suy yếu chính hệ thống pháp luật đó." Ông nhấn mạnh rằng Quốc hội cần thận trọng để các quy định kỹ thuật không trở thành rào cản đối với chủ trương xã hội hóa.
Ý kiến từ đại biểu Nguyễn Minh Tuấn về tính tự nguyện trong công chứng
Trong phần tranh luận, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ, chia sẻ thực tế rằng công chứng bất động sản trong xã hội hiện nay đang tồn tại nhiều vấn đề. Ông Tuấn cho rằng công chứng bất động sản cần được áp dụng một cách linh hoạt, nên quy định do người giao dịch tự nguyện, không bắt buộc tất cả mọi người đều phải công chứng.
Ông Tuấn đặt câu hỏi: "Cần làm rõ đây là công chứng hình thức hay công chứng nội dung. Liên quan đến sai phạm như trốn thuế trong các giao dịch bất động sản thì công chứng có chịu trách nhiệm không? Nếu công chứng không chịu trách nhiệm thì chỉ cần ký hợp đồng mua bán theo các mẫu quy định của nhà nước và ra nộp thuế." Ông đề nghị ban soạn thảo nghiên cứu để người dân có sự linh động trong lựa chọn hình thức, tùy từng loại hợp đồng cụ thể.
Tóm tắt các điểm chính trong dự thảo luật Công chứng sửa đổi
Theo dự thảo luật Công chứng sửa đổi, các giao dịch có đối tượng là bất động sản và giao dịch đặt cọc để mua bán, chuyển nhượng bất động sản sẽ thuộc thẩm quyền công chứng của công chứng viên thuộc tổ chức hành nghề công chứng có trụ sở tại tỉnh, thành phố nơi có bất động sản. Tuy nhiên, có một số ngoại lệ như công chứng di chúc, văn bản từ chối nhận di sản là bất động sản, và công chứng việc sửa đổi, bổ sung, chấm dứt, hủy bỏ các giao dịch này.
Phiên thảo luận đã làm nổi bật những bất cập và đề xuất cần thiết để hoàn thiện dự luật, đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong thực tiễn áp dụng pháp luật công chứng tại Việt Nam.
