Ngày 6-5, Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội tiến hành kiểm tra đột xuất Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại TTFAIR Việt Nam. Tại đây, lực lượng chức năng phát hiện doanh nghiệp đang lắp bộ điều khiển động cơ dành cho xe máy điện 60 V vào xe đạp điện, khiến vận tốc tối đa của xe đạt 49 km/giờ. Cơ quan chức năng đã lập biên bản tạm giữ 91 xe đạp điện trợ lực và 82 bộ điều khiển xe máy điện chuẩn bị lắp ráp.
Tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn
Trước đó một ngày, Chi cục QLTT Hà Nội cũng kiểm tra đột xuất cơ sở kinh doanh xe điện Tuấn Linh. Tại đây, phát hiện 29 xe đạp điện không có hóa đơn, chứng từ. Trên giấy tờ, các xe này thể hiện thông số kỹ thuật motor công suất 240 W, vận tốc 25 km/giờ – phù hợp quy định xe đạp điện không cần đăng ký và người lái không cần bằng lái. Tuy nhiên, qua kiểm tra thực tế và lời thừa nhận của chủ cơ sở, toàn bộ số xe đã bị thay đổi kết cấu, sử dụng động cơ công suất thực tế từ 600 W trở lên, vận tốc tối đa có thể đạt 60 km/giờ.
Theo cơ quan QLTT, thời gian gần đây, hoạt động mua bán xe đạp điện trên các nền tảng mạng xã hội diễn biến phức tạp. Nhiều sản phẩm được quảng cáo kiểu dáng bắt mắt, vận hành mạnh mẽ nhưng lại ghi thông số kỹ thuật thấp để phù hợp quy định. Người bán lợi dụng quy định xe đạp điện không phải đăng ký để che giấu việc thay đổi kết cấu, đưa vào lưu thông phương tiện có công suất, tốc độ cao hơn nhiều so với công bố. Điều này tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, đặc biệt đối với học sinh và người lớn tuổi.
Phòng CSGT Công an TP HCM gần đây cũng cảnh báo tình trạng xe đạp điện bị 'độ', 'chế' lưu thông trên đường có chiều hướng gia tăng. Việc tự ý thay đổi kết cấu, nâng công suất động cơ, thay bộ điều khiển, lắp ắc quy dung lượng lớn, can thiệp bộ giới hạn tốc độ dẫn đến nguy cơ tai nạn. Cuối tháng 3 vừa qua, tại đường Huỳnh Thị Hai (phường Trung Mỹ Tây) đã xảy ra vụ tai nạn giao thông giữa học sinh điều khiển xe đạp điện đã 'độ', 'chế' và ô tô, khiến học sinh tử vong.
Cần xử lý mạnh tay
Ông Hoàng Mạnh Tân, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Sơn Hà, cho biết thị phần xe đạp điện trôi nổi, giá rẻ chiếm 30-50%, khiến nhiều hãng xe chính hãng khó cạnh tranh. Xe đạp điện trôi nổi có hai dạng: nhập nguyên chiếc theo đường tiểu ngạch và nhập phụ tùng về lắp ráp. Vật tư xe đạp điện loại 2, loại 3 của Trung Quốc có giá rất rẻ, chỉ khoảng 3 triệu đồng là có thể lắp hoàn chỉnh một chiếc, bán ra thị trường với giá 7-10 triệu đồng. 'Với mức lãi này, nhiều người sẵn sàng nhảy vào phân khúc lắp ráp xe đạp điện trôi nổi', ông Tân nói.
Ông Tân cũng cho biết việc 'độ' xe đạp điện để nâng công suất, vận tốc lên ngang xe máy điện có thể thực hiện khá dễ dàng. Trong bộ điều khiển có chức năng hạn chế tốc độ, chỉ cần mở tốc trong mạch điều khiển là xe có thể chạy 50-60 km/giờ. Thậm chí, có xe đạp điện sử dụng bộ điều khiển với hai chế độ tốc độ – dành cho xe đạp điện và xe máy điện – để đối phó cơ quan chức năng. 'Khung sườn xe đạp điện được thiết kế cho vận tốc thấp, nên khi 'độ' lên tốc độ cao sẽ có nguy cơ gãy gập. Hệ thống phanh, giảm xóc cũng không an toàn khi chạy nhanh', ông Tân lưu ý.
Theo ghi nhận của phóng viên, tại TP HCM, các cửa hàng xe đạp điện mở ra tràn lan. Trên các tuyến đường Nguyễn Tri Phương, An Dương Vương có hàng chục cửa hàng bán xe đạp điện với nhiều nhãn hiệu lạ, hầu hết là hàng Trung Quốc. Giá bán chỉ 5-7 triệu đồng/chiếc. Một quản lý cửa hàng trên đường An Dương Vương cho hay xe đạp điện vận tốc thấp khó bán, khách hàng thường yêu cầu tốc độ 40-50 km/giờ. Do đó, cửa hàng phải 'độ' sẵn để dễ bán xe.
Một số tiệm sửa xe điện cũng thường 'độ', 'chế' IC, pin để nâng tốc độ, tăng quãng đường di chuyển so với nguyên bản, với chi phí cả chục triệu đồng. Ông Nguyễn Thành Lân, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Motorcycles TV, tiết lộ xe đạp điện còn được 'độ' bằng IC, pin mua trên mạng, không được kiểm soát chất lượng, dễ dẫn đến nguy cơ cháy nổ. 'Khả năng chịu lực, chịu tải của xe đạp điện nguyên bản không cao. Xe công suất 240 W được phép chạy dưới 30 km/giờ, nếu gắn động cơ 500-600 W thì tổng tải trọng vượt sức chống đỡ của khung xe. Chỉ cần sụp ổ gà cũng khiến khung nứt gãy', ông Lân phân tích.
Góp ý giải pháp chấn chỉnh tình trạng này, ông Lân cho rằng cần có chế tài mạnh tay, có thể rút giấy phép kinh doanh đối với cửa hàng vi phạm. Ngoài ra, cần thường xuyên kiểm tra tại các trường học để xử lý học sinh sử dụng xe điện 'độ', 'chế'.
