Theo luật sư - tiến sĩ Nguyễn Thị Thúy Hường, Phó chủ tịch Trung tâm Trọng tài thương mại luật gia Việt Nam (VLCAC), Giám đốc Công ty luật THR, khoản 1 điều 2 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 (có hiệu lực từ ngày 1.7.2023) định nghĩa bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, tình dục, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình.
Các hành vi bạo lực gia đình theo quy định
Bài viết trước đây về chủ đề chì chiết chồng, kiểm soát tiền bạc đã nêu rõ các hành vi bạo lực gia đình dựa trên điều 3 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022. Nhiều người, đặc biệt là phụ nữ, thường không nhận ra rằng những hành vi như lăng mạ, xúc phạm nhân phẩm, kiểm soát tài chính cũng là bạo lực gia đình.
Phát hiện bạo lực gia đình: Những điều cần làm ngay
Bạo lực gia đình có thể được ngăn chặn nếu người trong cuộc chủ động nhận biết hoặc được phát hiện kịp thời. Người bị bạo lực gia đình hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân khi phát hiện hành vi bạo lực gia đình cần gọi đến số điện thoại của tổng đài 111 để báo tin, tố giác.
Luật sư Thúy Hường cho biết, người tiếp nhận tin báo qua tổng đài sẽ ghi chép nội dung, đồng thời tư vấn tâm lý và cung cấp kỹ năng ứng phó với hành vi bạo lực. Ngay sau khi kết thúc tiếp nhận, người tiếp nhận phải thông báo cho Chủ tịch UBND cấp xã nơi xảy ra vụ việc để giải quyết theo quy định.
Chủ tịch UBND cấp xã có trách nhiệm xử lý tin báo. Trường hợp nạn nhân là trẻ em, việc xử lý tuân theo pháp luật về trẻ em. Ngoài ra, người dân có thể phản ánh tin bạo lực gia đình qua các kênh sau:
- Ủy ban nhân dân cấp xã nơi xảy ra hành vi bạo lực gia đình;
- Cơ quan công an, đồn biên phòng gần nhất;
- Cơ sở giáo dục nơi nạn nhân là người học;
- Trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố, trưởng ban công tác Mặt trận ở khu dân cư;
- Người đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội cấp xã;
- Tổng đài điện thoại quốc gia về phòng, chống bạo lực gia đình.
Ngăn chặn những hậu quả thương tâm
Gần đây, liên tiếp xảy ra các vụ mẹ đánh con, cha dượng đánh con riêng của vợ gây thương tích hoặc tử vong. Một bé gái 4 tuổi ở Hà Nội đã qua đời do bị mẹ ruột và người tình của mẹ bạo hành. Ngày 7.5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.Hà Nội đã củng cố hồ sơ xử lý mẹ bé là Bàn Thị Tâm (20 tuổi), đồng thời khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Nguyễn Minh Hiệp (22 tuổi, quê Ninh Bình) về tội giết người.
Theo báo cáo của Chính phủ gửi Quốc hội về bình đẳng giới năm 2025, tổng số người có hành vi bạo lực gia đình năm 2025 là 2.038 người, giảm 231 người so với năm 2024. Tuy nhiên, phụ nữ gây bạo lực gia đình có chiều hướng tăng (263 người, tăng 5 người), trong khi nam giới giảm (1.775 người, giảm 236 người).
Luật sư Thúy Hường phân tích: bạo lực gia đình không chỉ do nam giới gây ra bằng hành động trực tiếp như đánh đấm, mà còn do phụ nữ thực hiện dưới hình thức tác động tâm lý như chì chiết chồng, kiểm soát tiền bạc quá mức, la mắng, đánh đập con cái. Nhiều người không nhận thức được đó là hành vi bạo lực.
Để xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, ngoài Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022, còn có Nghị định 282/2025/NĐ-CP ngày 30.10.2025 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội, phòng chống tệ nạn xã hội và bạo lực gia đình, cùng Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi 2017. Tổ chức, cá nhân vi phạm tùy theo tính chất, mức độ có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại phải bồi thường.
