Kể từ khi Alberta gia nhập liên bang Canada vào năm 1905, tâm lý bất mãn đối với các nhà lãnh đạo chính trị ở miền đông, đặc biệt là Ontario và Quebec, đã nhiều lần thúc đẩy các phong trào ly khai bên lề trong suốt thế kỷ qua.
Bối cảnh lịch sử và nguyên nhân
Đến thập niên 1980, sự phẫn nộ đối với chính quyền liên bang tại Ottawa tăng mạnh sau khi Thủ tướng Pierre Trudeau triển khai kế hoạch mở rộng quyền kiểm soát đối với ngành dầu mỏ, và Alberta đặc biệt bị ảnh hưởng nặng nề. Năm 2015, con trai ông là Justin Trudeau đắc cử thủ tướng với chương trình nghị sự chú trọng ứng phó biến đổi khí hậu, một lần nữa vấp phải sự phản đối từ nhiều người dân Alberta.
Phản ứng từ phe đối lập
Trước việc nhóm ly khai tiến gần hơn bao giờ hết đến ngưỡng kích hoạt trưng cầu dân ý, cựu Phó thủ hiến Alberta Thomas Lukaszuk, người dẫn đầu phong trào "Alberta mãi là Canada", gọi những gì đang diễn ra là một dạng "phản quốc". Ông Lukaszuk cho rằng phong trào ly khai gần đây được tiếp sức bởi Thủ hiến theo đường lối cánh hữu Danielle Smith, người muốn xích gần quan hệ với đảng Cộng hòa của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Vai trò của Washington
Theo ông Lukaszuk, sự ủng hộ ngầm từ Washington, bao gồm một số cuộc gặp giữa phe ly khai với Bộ Ngoại giao Mỹ, cũng góp phần đẩy mạnh phong trào này trong vài tháng qua. Hồi tháng 1, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng có phát ngôn "gây bão" khi nói rằng Alberta và Mỹ sẽ là "những đối tác tự nhiên".
Khả năng trưng cầu dân ý
Về khả năng Alberta ly khai khỏi Canada, vấn đề này có thể được đưa ra bỏ phiếu trên toàn tỉnh bang sớm nhất là vào tháng 10 năm nay. Tuy nhiên, vẫn cần tiến hành các bước xác thực về chữ ký kiến nghị trước khi cuộc trưng cầu dân ý có thể diễn ra.
