Từ ngày 1.7.2026, Luật An ninh mạng có hiệu lực, đánh dấu bước ngoặt trong quản lý môi trường số dành cho trẻ em tại Việt Nam. Theo đó, việc thiết lập tài khoản mạng xã hội hay bất kỳ dịch vụ trực tuyến nào cho trẻ em đều phải thực hiện bằng thông tin của cha mẹ hoặc người giám hộ. Quy định này buộc phụ huynh phải chịu trách nhiệm định danh và giám sát toàn bộ hoạt động trên mạng xã hội cũng như không gian mạng nói chung của trẻ.
Trách nhiệm của gia đình trong bảo vệ trẻ em trên không gian mạng
Quy định mới cụ thể hóa trách nhiệm của gia đình trong việc bảo vệ bí mật cá nhân, đời sống riêng tư và các quyền hợp pháp của trẻ em trên không gian mạng. Cơ chế này đồng bộ với các bước đi pháp lý trước đó của Chính phủ, điển hình là Nghị định 147/2024/NĐ-CP. Nghị định này đã quy định người sử dụng mạng xã hội dưới 16 tuổi bắt buộc phải liên kết tài khoản với thông tin định danh của người giám hộ, bao gồm họ và tên, ngày tháng năm sinh, số điện thoại di động tại Việt Nam (hoặc số định danh cá nhân).
Áp lực lên doanh nghiệp công nghệ
Bên cạnh vai trò của gia đình, áp lực kỹ thuật và pháp lý cũng được dịch chuyển mạnh mẽ sang phía các doanh nghiệp công nghệ. Các chủ quản hệ thống thông tin, đơn vị cung cấp dịch vụ internet và mạng viễn thông có nghĩa vụ chủ động kiểm soát nội dung để ngăn chặn mọi nguy cơ gây hại cho trẻ. Cụ thể, Khoản 3, Điều 16 của Luật An ninh mạng quy định các trách nhiệm sau:
- Kiểm soát nội dung thông tin trên hệ thống hoặc dịch vụ để không gây nguy hại cho trẻ em, xâm hại trẻ em hoặc xâm phạm quyền trẻ em.
- Ngăn chặn việc chia sẻ và xóa bỏ thông tin có nội dung gây nguy hại cho trẻ em, xâm hại trẻ em hoặc xâm phạm quyền trẻ em.
- Xây dựng và triển khai hệ thống kỹ thuật hỗ trợ hoạt động ngăn chặn nội dung xâm hại trẻ em trên không gian mạng.
- Phối hợp với các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp thực hiện ngăn chặn nguồn phát tán thông tin xâm hại trẻ em.
Nhà cung cấp dịch vụ và chủ quản hệ thống thông tin có trách nhiệm thông báo, phối hợp với lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng thuộc Bộ Công an để xử lý khi xảy ra vấn đề liên quan.
Tác động đến xã hội và tương lai quản lý không gian mạng
Luật An ninh mạng với các quy định chặt chẽ về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng được kỳ vọng sẽ tạo ra môi trường số an toàn hơn cho trẻ em Việt Nam. Việc phụ huynh phải đứng tên đăng ký tài khoản mạng xã hội cho con không chỉ giúp định danh rõ ràng mà còn nâng cao ý thức trách nhiệm của gia đình trong việc giám sát hoạt động trực tuyến của trẻ. Đồng thời, các doanh nghiệp công nghệ phải đầu tư hệ thống kỹ thuật và quy trình kiểm soát nội dung, góp phần ngăn chặn kịp thời các hành vi xâm hại trẻ em trên không gian mạng.
