Nhiều người kinh doanh online ngã ngửa vì bị truy thu thuế hàng trăm triệu đồng
Năm 2025, chị Nguyễn Linh Đan (Hà Nội) làm tiếp thị liên kết (affiliate) trên sàn thương mại điện tử nhận hơn 3 tỷ đồng hoa hồng và đã bị sàn tạm khấu trừ 10% thuế TNCN. Tuy nhiên, khi quyết toán năm 2026, chị phát hiện phải nộp thêm hơn 686 triệu đồng. Số tiền thực nhận sau khi trừ chi phí quảng cáo, nhân sự, sản xuất nội dung và vận hành thậm chí còn ít hơn số thuế phải nộp.
Tương tự, anh N.Q.H. (Nhà Bè, TP.HCM) ký hợp đồng dịch vụ với một sàn thương mại điện tử từ tháng 3/2022 đến tháng 4/2023. Anh nhận gần 3,4 tỷ đồng qua tài khoản cá nhân để chi trả cho các KOL, KOC theo danh sách, hưởng 3,5% phí dịch vụ (khoảng 119 triệu đồng). Dù đã bị khấu trừ 10% thuế TNCN, cơ quan thuế thông báo anh còn phải nộp gần 765 triệu đồng do toàn bộ số tiền chuyển qua tài khoản được kê khai vào mã số thuế cá nhân.
Nguyên nhân: Không chứng minh được chi phí hợp lệ để khấu trừ
Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 sửa đổi, từ năm 2026, cá nhân kinh doanh online chỉ phải nộp thuế TNCN khi doanh thu vượt 1 tỷ đồng/năm; nếu doanh thu từ 1 tỷ đồng trở xuống được miễn cả thuế GTGT và thuế TNCN. Tuy nhiên, nhiều người không đăng ký kinh doanh nên bị tính thuế theo bậc lũy tiến 5-35% dạng tiền lương, tiền công, trong khi nếu đăng ký kinh doanh, họ chỉ chịu thuế 7% doanh thu dịch vụ.
Luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty Luật Minh Đăng Quang, nhấn mạnh: “Hàng hóa mua vào phải có hóa đơn hợp lệ mới được tính vào chi phí. Sau khi lấy doanh thu trừ chi phí mới xác định được thu nhập tính thuế. Trường hợp không có hóa đơn đầu vào, khoản chi đó sẽ không được khấu trừ, khiến số thuế phải nộp có thể cao hơn thực tế.”
Cách khắc phục: Lưu trữ hóa đơn và chứng từ đầy đủ
Chuyên gia khuyến cáo hộ kinh doanh cần xuất hóa đơn ngay khi phát sinh giao dịch và hoàn tất chuyển giao hàng hóa, tránh dồn lại dễ sai sót. Ngoài hóa đơn đầu ra, đầu vào, cần lưu trữ hợp đồng mua bán, email, tin nhắn, sao kê ngân hàng và các dữ liệu liên quan. Ông Xoa cho biết: “Việc chứng minh không chỉ bằng hóa đơn mà còn cần nhiều tài liệu khác. Tất cả phải được lưu trữ cẩn thận, có thể trên nền tảng số để đảm bảo an toàn. Nếu lưu giấy tờ thông thường, sau một thời gian có thể gặp sự cố như mối mọt, chuột cắn hoặc thất lạc, rất khó xử lý khi cơ quan chức năng kiểm tra.”
Như vậy, để tránh bị truy thu thuế, người kinh doanh online cần hiểu đúng quy định, đăng ký kinh doanh nếu doanh thu lớn, và đặc biệt phải lưu trữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ chứng minh chi phí hợp lệ.
