Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 10/7 đã đưa ra lời đe dọa quân sự chưa từng có đối với Iran, tuyên bố trên Truth Social rằng 1.000 tên lửa đã được nạp đạn và nhằm vào Cộng hòa Hồi giáo Iran. Ông cảnh báo sẽ triển khai hàng nghìn quả tên lửa khác nếu chính phủ Iran thực hiện các lời đe dọa ám sát đương kim Tổng thống Mỹ.
Lời đe dọa từ Washington
“Các mệnh lệnh đã được ban hành và quân đội Mỹ sẵn sàng, quyết tâm và đủ năng lực để san phẳng, phá hủy hoàn toàn mọi khu vực của Iran trong thời hạn một năm, có thể gia hạn”, ông Trump viết. Tuyên bố này được đưa ra sau khi truyền thông Mỹ đưa tin Israel đã cảnh báo Washington về một âm mưu mới của Iran nhằm ám sát ông Trump. Các nguồn tin từ CNN cho biết thông tin tình báo mới từ Israel mô tả một kế hoạch đang được triển khai với các chi tiết cụ thể. Tờ Wall Street Journal cũng xác nhận đây là mối đe dọa mới.
Động thái này đã khiến Cơ quan Mật vụ Mỹ đề nghị ông Trump đổi máy bay khi rời hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ vào đầu tuần. Đáp lại, trưởng đoàn đàm phán kiêm Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố Tehran sẽ không bao giờ đầu hàng Mỹ. Ông nhấn mạnh Iran sẵn sàng tự vệ nếu Washington rút khỏi bản ghi nhớ do Pakistan làm trung gian. “Chúng tôi chưa bao giờ ngừng chuẩn bị bảo vệ đất nước. Nếu vào bất kỳ thời điểm nào người Mỹ phản bội thỏa thuận, chúng tôi sẵn sàng tiến hành phòng vệ toàn diện”, ông Ghalibaf nói.
Các nỗ lực ngoại giao song song
Bất chấp căng thẳng leo thang, các cuộc đàm phán ngoại giao vẫn âm thầm diễn ra. Theo Al Jazeera, các nhà trung gian Qatar đã tới Tehran. Ngày 8/7, CENTCOM công bố video các cuộc không kích mới nhắm vào hệ thống phòng không, kho tên lửa, máy bay không người lái và hạ tầng quân sự dọc bờ biển Iran. Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araghchi có mặt tại Muscat (Oman) để thảo luận về an ninh Eo biển Hormuz. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đã điện đàm với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, bày tỏ “quan ngại sâu sắc” và hối thúc kiềm chế.
Phóng viên Mahmoud Abdelwahed của Al Jazeera từ Tehran cho biết: “Một loạt hoạt động ngoại giao đang được triển khai nhằm cứu vãn các vòng đàm phán bế tắc. Tuy nhiên, giới chức Iran vẫn hết sức hoài nghi về Mỹ, đặc biệt là sau đợt không kích mới nhất và những tuyên bố từ Tổng thống Trump”. Từ Washington D.C., phóng viên Kimberly Halkett của Al Jazeera đưa tin: “Mỹ nhấn mạnh điều kiện tiên quyết cho bất kỳ thỏa thuận nào là Iran phải chấp nhận các giới hạn và giao nộp vật liệu hạt nhân”.
Triển vọng thỏa thuận hạt nhân ngày càng mong manh
Chính quyền Tổng thống Trump nhận định khả năng đạt được thỏa thuận hạt nhân với Iran đang ngày càng mong manh, tờ Wall Street Journal ngày 10/7 dẫn lời các quan chức cấp cao Mỹ. Giới chức Mỹ yêu cầu Tehran phải tuyên bố mở cửa trở lại Eo biển Hormuz và chấm dứt các vụ nổ súng nhằm vào tàu thuyền. Một quan chức cảnh báo Iran sẽ đối mặt với hậu quả nghiêm trọng nếu không đưa ra cam kết này trước ngày 11/7.
Theo Wall Street Journal, các lựa chọn của nhà lãnh đạo Mỹ đang xem xét bao gồm: nối lại chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, chấp nhận một thỏa thuận không đáp ứng đầy đủ các yêu cầu, hoặc rút lui hoàn toàn khỏi cuộc xung đột. Các quan chức cấp cao Mỹ cho rằng nếu Iran không tuân thủ bản ghi nhớ - vốn mang lại lợi ích tài chính cho Tehran để đổi lấy việc mở lại Eo biển Hormuz - thì gần như không còn hy vọng đạt được thỏa thuận hạt nhân cuối cùng.
Mặc dù Iran gần đây thừa nhận với Mỹ rằng vụ nổ súng vào tàu thương mại là “một sai lầm” và mong muốn tiếp tục đàm phán, giới chức Mỹ khẳng định thỏa thuận sẽ bất khả thi nếu Tehran không chuyển giao quyền kiểm soát lượng uranium làm giàu tại các cơ sở ngầm cho Washington. Tiến sĩ Majid Rafizadeh, nhà khoa học chính trị chuyên về chính sách đối ngoại Mỹ và Trung Đông, cho rằng dù hai bên liên tục đưa ra những tuyên bố cứng rắn, nhưng sức ép kinh tế, quân sự và chính trị trong nước khiến cả Mỹ lẫn Iran đều có nhiều động lực theo đuổi giải pháp ngoại giao.
