Tại đường Trường Chinh (phường Đăk Cấm, tỉnh Quảng Ngãi), nhiều lần người dân đã phát hiện các vị trí mộ tập thể liệt sỹ được chôn cất. Đây là manh mối quan trọng để tìm kiếm các hài cốt liệt sỹ khác còn nằm lại trong khu vực.
Nhiều mộ liệt sỹ tập thể ở đường Trường Chinh
Theo báo cáo từ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi tại hội thảo xác minh thông tin về liệt sỹ, mộ liệt sỹ tại khu vực đường Trường Chinh, thuộc các phường Đăk Cấm và Kon Tum (Quảng Ngãi) diễn ra chiều 29/5, năm 2001, ông Nguyễn Minh Đa (SN 1964, trú tại phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi) khi cùng 2 người khác đào hố cột điện tại ngã 3 đường Trường Chinh và Hàm Nghi, thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum cũ (nay là phường Đăk Cấm, tỉnh Quảng Ngãi) đã phát hiện hài cốt liệt sỹ.
Vị trí cột điện nơi ông Đa phát hiện 8 hài cốt liệt sỹ (Ảnh: Phạm Hoàng). Ngay sau khi nhận được thông tin trình báo từ ông Đa, lực lượng chức năng đã tới hiện trường, phối hợp khai quật dọc rãnh nước đường Trường Chinh. Sau nhiều ngày tìm kiếm ở độ sâu khoảng 1m, đoàn quy tập đã tìm thấy 8 hài cốt liệt sỹ. Toàn bộ các hài cốt liệt sỹ đã được an táng trang trọng tại Nghĩa trang liệt sỹ tỉnh Kon Tum (nay là Nghĩa trang liệt sỹ phường Đăk Cấm).
Đến năm 2008, một điểm mộ tập thể khác tiếp tục được phát hiện dọc tuyến đường này khi ông Trần Văn Thế (trú tại địa phương) đào móng xây nhà. Nhận được tin báo, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ tỉnh Kon Tum (nay là Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ tỉnh Quảng Ngãi) đã tổ chức khai quật và phát hiện 22 hài cốt liệt sỹ được chôn cất dọc tuyến đường này. Các hài cốt liệt sỹ sau đó được quy tập và an táng trong ngôi mộ tập thể tại Nghĩa trang liệt sỹ phường Đăk Cấm.
Chứng kiến từ nhân chứng
Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Nguyễn Minh Đa cho biết khu vực đường Trường Chinh có khả năng vẫn còn nhiều hài cốt liệt sỹ chưa được tìm thấy. Theo những gì ông chứng kiến khi khai quật vào năm 2001, các liệt sỹ được chôn cất dọc mương nước ở đường Trường Chinh, sâu 1-1,5m. Cơ quan chức năng tỉnh Quảng Ngãi phác họa 2 điểm phát hiện hài cốt liệt sỹ trên đường Trường Chinh (Ảnh: Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi).
Theo ông Đa, hiện nay, việc tìm kiếm sẽ gặp nhiều khó khăn hơn vì hiện trạng con đường được nâng cấp, mở rộng, nền đường và nhà dân được nâng cao gần 2m so với trước. Ông cho rằng, có thể đào ngang đường Trường Chinh, khi phát hiện rãnh nước sẽ đào dọc rồi mở rộng tìm kiếm hài cốt liệt sỹ theo đường Trường Chinh.
Mong sớm quy tập và an táng liệt sỹ
Ông Trần Văn Thế nhớ lại năm 2008, trong quá trình đào móng xây nhà, ông phát hiện một hài cốt nghi là liệt sỹ nên trình báo cơ quan chức năng. Từ vị trí này, lực lượng chức năng mở rộng phạm vi tìm kiếm sang phần sân của hộ dân bên cạnh và phát hiện tổng cộng 22 hài cốt liệt sỹ. Theo ông Thế, các liệt sỹ được chôn trong một hố lớn ở độ sâu hơn 1m, nhiều bộ hài cốt nằm chồng lên nhau. Ông đã trực tiếp chứng kiến đội quy tập lần lượt đưa từng bộ hài cốt liệt sỹ lên khỏi lòng đất.
"Chứng kiến quá trình quy tập, tôi rất xúc động trước sự hi sinh của các liệt sỹ và những mất mát do chiến tranh để lại. Người dân nơi đây đều mong cơ quan chức năng sớm tìm thấy các liệt sỹ còn nằm lại để đưa về an táng trang trọng tại nghĩa trang", ông Thế nói. Sau khi được quy tập, 22 liệt sỹ được an táng trong ngôi mộ tập thể tại Nghĩa trang liệt sỹ phường Đăk Cấm (Ảnh: Phạm Hoàng).
Manh mối quan trọng
Tại Hội thảo ngày 29/5, Đại tá Mai Kim Bình, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi, nhận định các thông tin, nhân chứng cung cấp cho thấy cả 2 đầu tuyến đường Trường Chinh đều từng phát hiện và quy tập được số lượng lớn hài cốt liệt sỹ. Theo Đại tá Bình, từ 2 vị trí do ông Nguyễn Minh Đa và ông Trần Văn Thế phát hiện hài cốt liệt sỹ, lực lượng chức năng có cơ sở để phác họa hướng rãnh chôn cất trên thực địa. Đây được xem là manh mối quan trọng phục vụ công tác khảo sát, xác minh và tìm kiếm các hài cốt liệt sỹ còn nằm lại trong khu vực.
Chiều 29/5, tại hội thảo xác minh thông tin về liệt sỹ, mộ liệt sỹ tại khu vực đường Trường Chinh, thuộc phường Đăk Cấm và Kon Tum, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi đã công bố nhiều bằng chứng, tư liệu để làm rõ thông tin về khu vực nghi chôn cất tập thể các liệt sỹ hi sinh năm 1968 tại đường Trường Chinh. Cơ quan chức năng nhận định có các rãnh mộ liệt sỹ nằm ở phía Bắc và phía Nam đường Trường Chinh. Các liệt sỹ được xác định thuộc Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 24 (A), hi sinh ngày 2/2/1968 (sai số trước hoặc sau một ngày), số lượng 70-90 liệt sỹ. Năm 2008, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ tỉnh Kon Tum (cũ) đã thực hiện mở rộng phạm vi tìm kiếm, phát hiện 22 hài cốt liệt sỹ cùng nhiều di vật đi kèm trên đường Trường Chinh.
