Dự thảo Luật Xuất bản (sửa đổi) đang được Bộ Tư pháp công bố lấy ý kiến, trong đó có điểm mới đáng chú ý là cho phép nhà xuất bản tham gia vào các tổ hợp xuất bản - truyền thông, tập đoàn xuất bản - truyền thông và được hoạt động báo chí theo quy định của pháp luật về báo chí.
Vị trí mới của hoạt động xuất bản
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cơ quan soạn thảo, cho biết điểm mới có ý nghĩa nền tảng nhất của dự thảo luật là sửa đổi Điều 3 của Luật Xuất bản hiện hành. Theo đó, lần đầu tiên luật quy định hoạt động xuất bản không chỉ là lĩnh vực văn hóa, tư tưởng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân mà đồng thời là ngành kinh tế - công nghệ, bộ phận quan trọng của công nghiệp văn hóa và hạ tầng tri thức quốc gia; là công cụ chủ đạo của giáo dục, đào tạo; động lực phát triển tri thức, đổi mới sáng tạo; là công cụ ngoại giao văn hóa, phát huy sức mạnh mềm quốc gia.
Việc xác lập vị trí mới này tạo cơ sở chính trị và pháp lý cho xây dựng các cơ chế, chính sách phát triển xuất bản phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên số.
Mở rộng không gian hoạt động
Không gian hoạt động của nhà xuất bản được mở rộng, kỳ vọng tạo bước đột phá trong dự án luật này. Ngoài bổ sung đối tượng được thành lập nhà xuất bản, dự luật cho phép nhà xuất bản tham gia tổ hợp xuất bản - truyền thông, tập đoàn xuất bản - truyền thông.
Các quy định xung quanh quản trị nhà xuất bản, tiêu chuẩn lãnh đạo nhà xuất bản, tiêu chuẩn biên tập viên cũng được sửa đổi theo hướng chuyên nghiệp hóa, hiện đại hóa và phù hợp với yêu cầu phát triển trong môi trường số.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhận định, lần đầu tiên pháp luật về xuất bản tạo cơ sở pháp lý cho hình thành các chủ thể xuất bản quy mô lớn, hoạt động đa nền tảng, đa sản phẩm, dịch vụ, đủ năng lực cạnh tranh trong nước và từng bước vươn ra thị trường khu vực, quốc tế.
Nhà xuất bản giữ vai trò nòng cốt
Nhà xuất bản có thể giữ vai trò nòng cốt trong liên kết với các doanh nghiệp hoạt động ở lĩnh vực công nghệ, truyền thông, giáo dục, phát hành, dữ liệu, bản quyền cũng như lĩnh vực liên quan để hình thành các tổ hợp hoặc tập đoàn hoạt động theo chuỗi giá trị.
Dự thảo luật nêu rõ: "Nhà xuất bản được hoạt động báo chí theo quy định của Luật Báo chí và được hoạt động truyền thông theo quy định pháp luật có liên quan". Tập đoàn xuất bản - truyền thông được tổ chức và hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con, trong đó nhà xuất bản là công ty mẹ.
Nhà xuất bản được đề xuất giữ vai trò chủ đạo trong hoạt động xuất bản của tổ hợp, tập đoàn. Dự thảo nhấn mạnh: "Tổ chức, cá nhân không phải là nhà xuất bản không được quyết định hoặc can thiệp trái pháp luật vào hoạt động biên tập, nội dung và xuất bản xuất bản phẩm".
Bảo vệ người làm công tác xuất bản
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thông tin, lần đầu tiên dự thảo luật bổ sung các quy định nhằm bảo vệ biên tập viên và người làm công tác xuất bản trước các hành vi đe dọa, uy hiếp, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc cản trở trái pháp luật hoạt động nghề nghiệp.
Cơ quan soạn thảo bày tỏ: "Đây là bước tiến quan trọng trong việc xây dựng môi trường hoạt động xuất bản chuyên nghiệp, lành mạnh và an toàn; đồng thời thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với đội ngũ làm công tác xuất bản".
