Vụ án hối lộ và xuất lậu 28.000 tấn titan gây chấn động
Viện Kiểm sát nhân dân tối cao vừa ban hành cáo trạng truy tố bị can Hoàng Thượng Hạ, một nhân viên của Công ty Guangxi Liufeng Mining (Trung Quốc), về hai tội danh: Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và Buôn lậu. Đây là một phần của vụ án lớn liên quan đến việc xuất lậu gần 28.000 tấn quặng ilmenite (titan) sang Trung Quốc thông qua thủ đoạn tráo mẫu giám định và hối lộ cán bộ hải quan Việt Nam với số tiền lên đến hơn 8,5 tỷ đồng.
Chi tiết vụ án và các bị can liên quan
Vụ án này không chỉ liên quan đến Hoàng Thượng Hạ mà còn bao gồm nhiều bị can khác, trong đó có:
- Phan Thành Muôn (Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hưng Thịnh) bị truy tố về ba tội: Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên, Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, và Đưa hối lộ.
- Lê Văn Hưng (cựu công chức Hải quan Chi cục Hải quan Cảng Sài Gòn khu vực 1) bị truy tố về tội Nhận hối lộ.
- Trần Thị Lê Vi Vân (ở Đà Nẵng, kinh doanh tự do) bị truy tố về hai tội Buôn lậu và Trốn thuế.
- Đỗ Tiến Hải (Giám đốc Công ty TNHH Hưng Hà) bị truy tố về hai tội Buôn lậu và Đưa hối lộ.
Tổng cộng có 26 bị can bị truy tố với nhiều tội danh khác nhau, cho thấy quy mô phức tạp của vụ án.
Thủ đoạn tinh vi trong xuất lậu quặng titan
Theo cáo trạng, Hoàng Thượng Hạ và đồng phạm đã thu mua quặng ilmenite từ các doanh nghiệp trong nước với hàm lượng TiO2 chỉ đạt 51-52%, không đủ điều kiện xuất khẩu theo quy định của Việt Nam. Để hợp thức hóa việc xuất khẩu, họ đã thực hiện một loạt hành vi phạm tội:
- Thuê pháp nhân Công ty Châu Thành ký hợp đồng mua bán và mở tờ khai hải quan.
- Chỉ đạo tráo mẫu quặng không đạt chuẩn bằng mẫu quặng đạt chuẩn để "qua mặt" cơ quan giám định.
- Móc nối với bị can Lê Văn Hưng, thỏa thuận chi từ 3 đến 9 triệu đồng mỗi container để thực hiện việc tráo mẫu này.
Từ tháng 1 đến tháng 8 năm 2024, nhóm này đã mở 22 tờ khai, xuất lậu thành công 27.997 tấn quặng thông qua 1.033 container, với tổng trị giá gần 96 tỷ đồng. Đỗ Tiến Hải đã trực tiếp đưa hối lộ cho Lê Văn Hưng hơn 8,5 tỷ đồng để đảm bảo quá trình xuất lậu diễn ra suôn sẻ.
Hậu quả tài chính và pháp lý
Viện Kiểm sát xác định tổng số tiền chi cho hoạt động "dịch vụ xuất lậu" lên đến hơn 54 tỷ đồng, trong đó mỗi bị can thu lợi từ hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng. Ngoài ra, các hợp đồng mua bán được lập với giá thấp hơn thực tế hàng chục tỷ đồng để che giấu dòng tiền bất hợp pháp. Riêng với lô hàng 28.000 tấn, chênh lệch ngoài hợp đồng lên đến gần 23 tỷ đồng.
Vụ án cũng làm lộ ra những sơ hở trong quy trình hải quan. Một số cán bộ thuộc Đội Thủ tục hàng hóa xuất khẩu (Hải quan Khu vực 1) đã không kiểm tra đôn đốc, để Lê Văn Hưng một mình thực hiện kiểm hóa và lấy mẫu giám định. Tuy nhiên, do pháp luật không quy định bắt buộc phải có hai cán bộ cùng thực hiện, Viện Kiểm sát kiến nghị xử lý hành chính đối với các cá nhân liên quan thay vì truy tố hình sự.
Hướng điều tra mở rộng
Liên quan đến vụ án, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã đề nghị tương trợ tư pháp hình sự tới Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Trung Quốc để làm rõ vai trò của ba công ty Trung Quốc đã mua số quặng ilmenite xuất lậu này. Điều này cho thấy vụ án có yếu tố xuyên quốc gia và đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa hai nước.
Vụ việc này một lần nữa cảnh báo về những rủi ro trong quản lý tài nguyên và hoạt động hải quan, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc siết chặt các quy định để ngăn chặn hành vi tham nhũng và buôn lậu.
