Hàng nghìn người đã ký hợp đồng mua bán, trao đổi kỳ nghỉ với các doanh nghiệp, nhưng không phải ai cũng được xác định là bị hại trong các vụ án hình sự đã bị khởi tố. Tuy nhiên, theo luật sư, họ vẫn có cơ hội lấy lại tiền trong một số trường hợp theo quy định của pháp luật.
Khởi tố nhiều vụ án liên quan hợp đồng kỳ nghỉ
Đến nay, Công an Hà Nội đã khởi tố 24 vụ án với gần 200 bị can trong 27 doanh nghiệp liên quan đến hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua các hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ. Số lượng hợp đồng đã ký khoảng 17.000, với số tiền chiếm đoạt khoảng 2.700 tỷ đồng. Tại TP.HCM, cơ quan điều tra đã khởi tố 11 vụ án, gần 200 bị can, thu giữ 5.563 hợp đồng. Cơ quan chức năng đã phát thông tin rộng rãi đề nghị những người bị hại liên hệ cung cấp thông tin, tài liệu để bảo vệ quyền lợi.
Quyền lợi của người mua khi công ty chưa bị khởi tố
Chia sẻ về vấn đề này, Tiến sĩ Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho biết: “Ngoài những người được xác định là người bị hại trong vụ án hình sự thì còn rất nhiều người ký hợp đồng mua kỳ nghỉ, trao đổi kỳ nghỉ nhưng chưa được xác định là người bị hại, công ty bán kỳ nghỉ cũng chưa bị khởi tố. Tuy nhiên những người này cũng có thể được nhận lại tiền trong một số trường hợp pháp luật có quy định.”
Dưới góc độ pháp lý, ông Cường giải thích: “Tiền đã nộp cho doanh nghiệp, đã thanh toán cho dịch vụ thì về nguyên tắc chung là không thể lấy lại nếu giao dịch đó là hợp pháp và không thuộc trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng. Việc lấy lại tiền chỉ trong trường hợp các bên thỏa thuận thanh lý hợp đồng trước hạn một cách tự nguyện hoặc thuộc trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng. Trường hợp khác có thể lấy lại tiền là cơ quan chức năng xác định hợp đồng đó là trái pháp luật, có dấu hiệu vi phạm pháp luật của bên doanh nghiệp.”
Các trường hợp có thể lấy lại tiền
Theo Luật sư Đặng Văn Cường, có ba tình huống người mua hợp đồng kỳ nghỉ có thể lấy lại tiền:
Thỏa thuận thanh lý hợp đồng
Trong trường hợp hợp đồng là hợp pháp hoặc chưa có cơ quan chức năng xác định là bất hợp pháp, khách hàng có thể trực tiếp làm việc với người môi giới hoặc đại diện công ty để đề nghị thanh lý hợp đồng trước hạn. Nếu công ty đang bị điều tra, bị phát hiện sai phạm, họ có thể đồng ý thanh lý để khắc phục hậu quả, giảm bớt trách nhiệm pháp lý, và khách hàng có thể lấy lại một phần hoặc toàn bộ tiền. Tuy nhiên, ông Cường lưu ý: “Không phải ai cũng may mắn có được cơ hội này, đặc biệt là trong trường hợp các đối tượng coi thường pháp luật, cố tình thoái thác trách nhiệm, không hợp tác, không làm việc với khách hàng hoặc đã bỏ trốn hoặc đã bị bắt phải bị tạm giam, công ty đã đóng cửa.”
Đơn phương chấm dứt hợp đồng và khởi kiện dân sự
Trong trường hợp hợp đồng không bị coi là lừa đảo hình sự, nhưng có căn cứ cho thấy hợp đồng vô hiệu do bị lừa dối, nhầm lẫn, hoặc đối tượng hợp đồng không thể thực hiện được, hoặc chủ thể không có quyền giao kết, khách hàng có quyền khởi kiện ra tòa án. Tòa án có thể tuyên bố hợp đồng vô hiệu và buộc công ty trả lại tiền.
Người bị hại trong vụ án hình sự
Nếu việc ký kết hợp đồng có yếu tố gian dối chiếm đoạt tài sản, như thông tin về khu du lịch không có thật hoặc công ty không có quyền cho thuê, cơ quan điều tra sẽ xác định đây là hành vi lừa đảo theo Điều 174 Bộ luật Hình sự. Người mua sẽ là bị hại và có thể nhận lại tài sản nếu người phạm tội tự nguyện bồi thường, hoặc thông qua kê biên, phong tỏa tài sản để thi hành án. Ông Cường nhấn mạnh: “Khi các dự án không có thật hoặc chưa đủ điều kiện kinh doanh, hoặc hứa hẹn về việc bán lại kỳ nghỉ với giá cao là sai sự thật, không có cơ sở để thực hiện hoặc có các gian dối khác làm cho nạn nhân hiểu lầm để ký hợp đồng và mất tiền thì cơ quan điều tra sẽ xác định đây là hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.”
Trong suốt quá trình điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án, nếu người phạm tội hoặc người thân tự nguyện bồi thường, người bị hại vẫn có thể nhận lại tài sản trước khi thi hành án. Đối với tài sản bị tạm giữ nhưng không liên quan đến hành vi phạm tội, cơ quan chức năng sẽ trả lại theo quy định. Ngược lại, tài sản có nguồn gốc từ tội phạm sẽ bị thu giữ và xử lý theo pháp luật.
