Người dân một số vùng của tỉnh Gia Lai (trước đây thuộc Bình Định) đang xôn xao về việc nhận tiền hỗ trợ thiệt hại do bão Kalmaegi gây ra vào năm 2025. Cả năm trôi qua, họ bất ngờ được thông báo đi nhận hỗ trợ, và khi đến nơi, sự bất ngờ còn lớn hơn khi có người chỉ nhận được hai nghìn sáu trăm đồng (2.600 đồng).
Có tờ báo miêu tả: "Tờ tiền mệnh giá 2.000 đồng sau khi nhận hỗ trợ được ông Nguyễn Ngọc Sơn, 76 tuổi, ở tổ dân phố Hiếu An, phường Bình Định, cất trong ví như một kỷ niệm khó quên". Tuy nhiên, theo bà Huỳnh Thị Như Hạnh, Phó trưởng phòng Kinh tế hạ tầng và đô thị, UBND phường Bình Định, nhân viên cấp tiền đã phải linh động bỏ thêm 400 đồng từ túi cá nhân để đủ 3 nghìn đồng cho ông, chứ không phải làm tròn thành 2 nghìn như ông nói. Một số người cho biết, tiền xăng xe máy đến điểm nhận còn cao hơn số tiền được nhận (chạy 10 km đi và về để nhận 20 nghìn đồng).
Chính sách và thực tế có khít nhau không?
Việc hỗ trợ bà con sau thiên tai lâu nay đã được thực hiện tốt, không chỉ từ nhà nước mà còn từ các cá nhân, thậm chí cá nhân còn nhanh hơn, thuận tiện hơn và nhiều hơn. Vì cá nhân không phải quyết toán chi li, không cần thủ tục lằng nhằng. Nhưng nhà nước thì khác. Để chi một khoản tiền, phải đi từ chủ trương, tờ trình, quyết định, danh sách, xác nhận, ký tá, quyết toán... Và để chính sách đi vào thực tế, như việc cụ thể trên, từ cơn bão Kalmaegi tháng 11 năm ngoái đến giờ mới chi hỗ trợ được. Vì chậm nên nó lỗi thời, xa rời thực tế.
Bây giờ, đi mua cái gì, hai nghìn, thậm chí năm, mười nghìn, có khi người ta không lấy tiền thối. Nhưng với nhà nước, với tài chính công, cứ phải chứng từ rõ ràng. Thế nên việc ông Sơn nhờ cháu đi nhận tiền nhưng không được, phải trực tiếp đi, cũng là đúng quy định.
Nhiều vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, thường xuyên nhấn mạnh chủ trương chính sách phải đi vào đời sống. Ví dụ, Tổng Bí thư từng nói: "Phát triển đất nước phải bắt đầu từ những câu hỏi rất cụ thể: Con đường đến trường của trẻ em có thuận hơn không? Trạm y tế có phục vụ người dân tốt hơn không? Người lao động có việc làm ổn định hơn không? Bản làng khu phố có sạch đẹp hơn không? Người nghèo, người yếu thế có được quan tâm hơn không? Cán bộ có gần dân, trọng dân, hiểu dân, vì dân không?"
Chính sách hỗ trợ bà con bị thiên tai là đúng đắn, nhân văn, vì nhân dân. Nhưng khi quy về quy định cụ thể thì nó lỗi thời, lạc hậu và xa thực tế. Chắc những người nghĩ ra quy định cũng không muốn thế, nhưng biết làm sao khi thực tế nó như thế. Rất nhiều người ở Bình Định cũ (nay là Gia Lai) đợt này được nhận dưới năm chục nghìn đồng.
Thống kê hỗ trợ tại tổ dân phố Hiếu An
Một tờ báo thống kê: "Tại tổ dân phố Hiếu An, 1 hộ được hỗ trợ 1.300 đồng, 6 hộ nhận 2.600 đồng, 4 hộ nhận 3.900 đồng. Còn lại được hỗ trợ từ 6.500 đồng đến vài chục triệu đồng". Lý do có thể là: "mức hỗ trợ được tính theo quy định của Nhà nước dựa trên diện tích thiệt hại thực tế. Cụ thể đối với cây mai, bảng giá hỗ trợ là 10 triệu đồng/ha. Vì diện tích thiệt hại của một số hộ rất nhỏ nên số tiền chỉ vài nghìn đồng, như trường hợp ông Sơn được hỗ trợ 2.600 đồng do diện tích thiệt hại chỉ 0,0003 ha".
Người dân trồng mai để bán hoặc chơi, họ tính theo cây, theo gốc, nhưng chính sách lại tính theo héc ta, đương nhiên sẽ có sự chênh lệch.
Đối với nhà cửa, bà Nguyễn Thị Hồng Vân (78 tuổi, ở tổ dân phố Hiếu An) cho biết gia đình không nhận được hỗ trợ dù bị thiệt hại nặng: mái phía sau, nhà bếp, khu vực nhà tắm, chuồng gà hư hỏng, gia đình phải bỏ ra gần 2 triệu đồng sửa chữa. Theo địa phương, căn nhà chính không bị ảnh hưởng nên thiệt hại ở công trình phụ không thuộc diện hỗ trợ.
Theo UBND phường Bình Định: "Dù mức hỗ trợ của một số hộ rất thấp, người dân vẫn phải ký nhận đầy đủ để hoàn thiện hồ sơ quyết toán theo quy định". Vậy là cứ phải theo quy định. Vấn đề là quy định ấy có phù hợp thực tế hay không, thì lại phải hỏi quy định. Mà khi được hỏi, câu trả lời thường là: Cứ theo quy định mà làm.
Bài viết thể hiện quan điểm của tác giả.
