Người cao tuổi thường dễ bị lừa đảo hơn các nhóm tuổi khác, theo các chuyên gia, bởi những kẻ lừa đảo khai thác lòng tin, nỗi sợ hãi và tạo cảm giác cấp bách. Số liệu từ cảnh sát Singapore cho thấy vào năm 2025, những người từ 65 tuổi trở lên chịu mức thiệt hại trung bình cao nhất, lên tới 37.053 SGD (khoảng 758 triệu đồng) mỗi nạn nhân.
Câu chuyện của bà Pearl Ting
Bà Pearl Ting, 72 tuổi, đã suýt trở thành nạn nhân của một vụ lừa đảo. Vào đầu năm 2022, bà nhận được tin nhắn SMS giả mạo từ SingPost, thông báo bưu phẩm của bà bị kẹt và yêu cầu thanh toán 12 SGD (khoảng 245.000 đồng) để lấy hàng. Mặc dù không mong đợi bưu phẩm nào, bà vẫn nhấp vào đường link và truy cập trang web giả mạo có logo của SingPost. May mắn thay, bà nhớ lại việc chồng mình từng bị lừa mất hàng ngàn SGD vài tuần trước đó, nên bà đã hỏi ý kiến con dâu. Người con dâu 31 tuổi nhận ra đây là lừa đảo và giúp bà khóa thẻ ngân hàng kịp thời.
Tại sao người cao tuổi là mục tiêu?
Giáo sư Reuben Ng, chuyên gia về dữ liệu và hành vi tại Trường Chính sách công Lý Quang Diệu, giải thích rằng người cao tuổi thường có tích lũy tài chính lớn hơn so với người trẻ, khiến họ trở thành mục tiêu hấp dẫn. Thế hệ tiên phong của Singapore lớn lên trong môi trường làng xã gắn kết, nơi lòng tin vào các tổ chức và người có thẩm quyền rất cao. Sự an toàn về thể chất ở Singapore khiến họ chủ quan khi chuyển sang không gian trực tuyến, nơi cần sự hoài nghi hơn.
Theo dữ liệu cảnh sát, lừa đảo giả danh quan chức chính phủ là loại lừa đảo phổ biến thứ hai đối với người cao tuổi, sau lừa đảo đầu tư. Kẻ gian giả làm cảnh sát hoặc nhân viên chính phủ, yêu cầu nạn nhân giao tiền hoặc tài sản dưới danh nghĩa điều tra tội phạm.
Chiến thuật gây áp lực
Phó giáo sư Jiow Hee Jhee từ Học viện Giảng dạy và Học tập SIT cho biết kẻ lừa đảo thường tạo cảm giác cấp bách, buộc nạn nhân hành động ngay lập tức, không có thời gian tham khảo ý kiến gia đình. Trong các vụ giả danh quan chức, chúng sử dụng nỗi sợ hãi để làm mờ phán đoán. Khi hoảng loạn, nạn nhân khó xác minh danh tính và tuyên bố của kẻ lừa đảo.
Nhiều người cao tuổi còn ngại tìm kiếm sự giúp đỡ vì xấu hổ. Giáo sư Ng nhấn mạnh tầm quan trọng của đường dây nóng hỗ trợ cộng đồng, đảm bảo tính bảo mật để người cao tuổi dễ dàng đặt câu hỏi mà không sợ bị phơi bày.
Vai trò của cộng đồng
Cả hai chuyên gia đều cho rằng việc ngăn chặn lừa đảo cần sự chung tay của gia đình, cộng đồng và hệ thống. Giáo sư Ng nói: “Cá nhân có thể là mắt xích yếu, nhưng chính gia đình, cộng đồng và hệ thống mới là những người chiến đấu”. Khi người cao tuổi có mạng lưới hỗ trợ, họ sẽ kiên cường hơn trước các trò lừa đảo.
Sau vụ suýt bị lừa, bà Ting đã trở nên thận trọng hơn. Với sự giúp đỡ của con dâu, bà cài đặt ứng dụng chặn cuộc gọi và tin nhắn lừa đảo. Lời khuyên của bà: “Hãy hoài nghi với các tin nhắn không mong muốn, kiểm tra kỹ trước khi nhấp vào đường link, và khi không chắc chắn, hãy hỏi ý kiến gia đình”.
