Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 153/2026/NĐ-CP, sửa đổi và bổ sung một số điều của Nghị định số 01/2015/NĐ-CP ngày 2/1/2015, vốn đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 12/2018/NĐ-CP ngày 23/1/2018. Văn bản mới này quy định chi tiết phạm vi địa bàn hoạt động hải quan cũng như trách nhiệm phối hợp trong phòng, chống buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.
Thay đổi phạm vi địa bàn hoạt động hải quan tại khu vực cửa khẩu
Nghị định số 153/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Điều 3, quy định phạm vi cụ thể địa bàn hoạt động hải quan tại khu vực cửa khẩu đường bộ và cửa khẩu biên giới đường thủy nội địa. Theo đó, một số cửa khẩu không còn nằm trong phạm vi này do không phát sinh hoạt động xuất nhập khẩu, chưa được Ủy ban Nhân dân tỉnh công bố cho phép hoạt động, hoặc không bố trí cán bộ, công chức hải quan.
Trước đây, Điều 3 của Nghị định 01/2015/NĐ-CP quy định 88 cửa khẩu đường bộ thuộc 21 tỉnh. Nghị định mới điều chỉnh xuống còn 68 cửa khẩu đường bộ thuộc 22 tỉnh, đồng thời bổ sung thêm các loại hình như lối thông quan, đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa, cửa khẩu đường sắt.
Ngoài ra, Nghị định bổ sung khoản 2 Điều 3 theo hướng mở: Đối với các cửa khẩu, lối thông quan, đường chuyên dụng, lối mở biên giới hoặc địa điểm khác chưa được xác định là địa bàn hoạt động hải quan, nếu được cơ quan có thẩm quyền mở, nâng cấp, công bố cho phép xuất nhập khẩu, có đủ lực lượng kiểm tra, kiểm soát chuyên ngành và điều kiện cơ sở hạ tầng kỹ thuật, thì địa bàn hoạt động hải quan sẽ được xác định theo phạm vi khu vực cửa khẩu đã được Chính phủ hoặc Ủy ban Nhân dân tỉnh, thành phố quyết định.
Sửa đổi phạm vi địa bàn hoạt động hải quan ngoài khu vực cửa khẩu
Thực tiễn cho thấy, một số khu vực và địa điểm cơ quan hải quan đang thực hiện hoạt động kiểm tra, giám sát, kiểm soát theo quy định pháp luật nhưng chưa được quy định là địa bàn hoạt động hải quan trong nghị định hiện hành. Điều này gây khó khăn, vướng mắc trong công tác quản lý. Để khắc phục, Nghị định số 153/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung các khoản 2, 3, 5, 8, 9 của Điều 8, mở rộng phạm vi địa bàn hoạt động hải quan ngoài cửa khẩu.
Cụ thể, các khu vực mới được bổ sung bao gồm:
- Trụ sở, kho hàng, cơ sở sản xuất của doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu kinh tế, khu thương mại tự do, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, trung tâm tài chính quốc tế; doanh nghiệp chế xuất; tổ chức, cá nhân nhập khẩu hàng gia công, sản xuất xuất khẩu; khu chế xuất; khu phi thuế quan; khu vực ưu đãi hải quan khác; khu vực hải quan riêng.
- Khu vực cảng xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa trong nội địa; địa điểm thu gom hàng lẻ (CFS); kho hàng không kéo dài, kho ngoại quan, kho bảo thuế, kho bãi chứa hàng xuất nhập khẩu, quá cảnh của các tổ chức vận tải.
- Trụ sở người khai hải quan khi kiểm tra sau thông quan hoặc kiểm soát hải quan, bao gồm nơi làm việc, sản xuất, cung ứng dịch vụ, kho bãi, nhà xưởng, nơi lưu giữ hàng hóa xuất nhập khẩu.
- Khu vực, địa điểm kiểm tra thực tế hàng hóa tại cơ sở sản xuất, cơ sở gia công lại, công trình, cơ sở gia công hàng xuất khẩu.
- Địa điểm kiểm tra tập trung; địa điểm tập kết, kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu theo quy định pháp luật.
Nghị định này có hiệu lực từ ngày 5/7/2026.
