Nghị định 58/2026 mở rộng trách nhiệm công an xã trong quản lý căn cước và dân cư
Chính phủ vừa chính thức ban hành Nghị định 58/2026/NĐ-CP nhằm sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan, trong đó có Nghị định 70/2024 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Căn cước. Nghị định mới này mang đến nhiều thay đổi quan trọng trong lĩnh vực quản lý căn cước và dân cư, đặc biệt là vai trò của lực lượng công an cấp xã.
Mở rộng trách nhiệm thu thập và cập nhật thông tin
Theo Nghị định 58/2026, công an cấp xã tại nơi công dân cư trú có trách nhiệm trực tiếp thu thập và cập nhật thông tin về công dân trên địa bàn quản lý vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Việc này được thực hiện thông qua nhiều nguồn khác nhau, bao gồm:
- Giải quyết các thủ tục đăng ký, khai báo và điều chỉnh thông tin cư trú của công dân.
- Sử dụng sổ sách quản lý về cư trú và tàng thư hiện có.
- Từ hoạt động cấp, cấp đổi và cấp lại thẻ căn cước cho người dân.
- Phối hợp với cơ quan có thẩm quyền để thu thập, cập nhật thông tin từ Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử hoặc các giấy tờ, sổ sách quản lý hộ tịch khác.
Trong trường hợp thông tin, giấy tờ hoặc tài liệu về công dân chưa đầy đủ hoặc thiếu sót, công an xã sẽ thu thập và cập nhật trực tiếp từ công dân thông qua phiếu thu thập thông tin dân cư hoặc phiếu đề nghị giải quyết thủ tục về căn cước.
Điểm mới nổi bật trong Nghị định 58/2026
Một trong những điểm mới quan trọng của Nghị định 58/2026 là mở rộng trách nhiệm của công an xã trong việc thu thập và cập nhật thông tin "từ việc giải quyết cấp, cấp đổi, cấp lại thẻ căn cước". Quy định này được đưa ra nhằm phù hợp với mô hình tổ chức của ngành công an sau khi bãi bỏ cấp công an huyện, theo đó một số nhiệm vụ trước đây thuộc về công an huyện nay được phân cấp cho công an xã đảm nhiệm.
Ngoài ra, Nghị định còn quy định rõ trưởng công an cấp xã có thẩm quyền khai thác thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để cung cấp cho:
- Các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị và tổ chức chính trị - xã hội ở cấp xã.
- Tổ chức khác có trụ sở chính trên địa bàn quản lý.
- Cá nhân cư trú trên địa bàn quản lý khi có yêu cầu khai thác, cung cấp thông tin bằng văn bản.
Điều này đánh dấu sự mở rộng đáng kể trong phạm vi thẩm quyền khai thác thông tin, thay vì chỉ giới hạn ở việc cung cấp cho cá nhân cư trú trên địa bàn như quy định hiện hành.
Quy trình điều chỉnh thông tin sai sót hoặc thay đổi
Nghị định 58/2026 cũng sửa đổi và bổ sung quy định đối với trường hợp công dân phát hiện thông tin do mình cung cấp để cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư có sự thay đổi hoặc sai sót. Khi rơi vào tình huống này, công dân cần đề nghị công an cấp xã thực hiện điều chỉnh thông tin.
Trình tự và thủ tục điều chỉnh thông tin được quy định cụ thể như sau:
- Công dân có thể đề nghị điều chỉnh thông tin thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia, Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) hoặc trực tiếp tại cơ quan công an nơi gần nhất.
- Hồ sơ đề nghị bao gồm phiếu đề nghị giải quyết thủ tục về căn cước và các tài liệu chứng minh thông tin cần điều chỉnh.
- Trường hợp cơ quan công an tiếp nhận hồ sơ không phải là công an cấp xã nơi công dân cư trú, cơ quan này phải chuyển ngay hồ sơ đến công an cấp xã nơi công dân thường trú hoặc tạm trú (đối với trường hợp không có nơi thường trú) để giải quyết và thông báo kết quả cho công dân.
Trong vòng 2 ngày làm việc kể từ khi nhận được hồ sơ đề nghị, trưởng công an cấp xã nơi công dân cư trú có trách nhiệm kiểm tra tính pháp lý và tính chính xác của thông tin trước khi điều chỉnh trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Nếu từ chối điều chỉnh, công an xã phải trả lời và nêu rõ lý do cho công dân.
Những thay đổi trong Nghị định 58/2026 không chỉ giúp tăng cường hiệu quả quản lý căn cước và dân cư mà còn đảm bảo tính minh bạch và thuận tiện hơn cho người dân trong các thủ tục hành chính liên quan.
