Theo Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) 2024, từ ngày 1/7/2026, người lao động nghỉ hưu trước tuổi trong một số trường hợp đặc biệt không bị trừ tỷ lệ lương hưu và vẫn được hưởng tối đa 75% mức bình quân tiền lương đóng BHXH.
Độ tuổi nghỉ hưu theo quy định hiện hành
Theo Bộ luật Lao động 2019 và Nghị định 135/2020/NĐ-CP, tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện bình thường tăng dần qua các năm. Năm 2026, lao động nam nghỉ hưu ở tuổi 61 tuổi 3 tháng, lao động nữ ở tuổi 56 tuổi 8 tháng. Mốc tăng sẽ tiếp tục cho đến khi nam đủ 62 tuổi (năm 2028) và nữ đủ 60 tuổi (năm 2035).
Các trường hợp được nghỉ hưu trước tuổi
Luật BHXH 2024 (Điều 64, 65) quy định hai nhóm nghỉ hưu sớm:
Nghỉ hưu sớm 5 tuổi (nam 56 tuổi 3 tháng, nữ 51 tuổi 8 tháng) áp dụng cho:
- Người có từ đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc làm nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm theo danh mục, hoặc làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn (gồm cả thời gian làm việc ở nơi có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên trước 1/1/2021).
- Người suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81% và có từ đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc.
- Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan, chiến sĩ quân đội, công an, người làm công tác cơ yếu hưởng lương như quân nhân.
Nghỉ hưu sớm 10 tuổi (nam 51 tuổi 3 tháng, nữ 46 tuổi 8 tháng) áp dụng cho:
- Người có từ đủ 15 năm làm công việc khai thác than trong hầm lò.
- Người trong quân đội, công an có từ đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc làm nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc làm việc ở vùng đặc biệt khó khăn.
- Người suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên và có từ đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc.
Cách tính lương hưu và mức tối đa 75%
Theo Điều 66 Luật BHXH 2024, mức lương hưu hằng tháng được tính như sau:
- Lao động nữ: 45% mức bình quân tiền lương đóng BHXH cho 15 năm đóng, sau đó mỗi năm thêm 2%, tối đa 75%.
- Lao động nam: 45% mức bình quân tiền lương cho 20 năm đóng, mỗi năm thêm 2%, tối đa 75%. Nếu nam đóng từ 15 đến dưới 20 năm, mức là 40% cho 15 năm, mỗi năm thêm 1%.
Đối với người nghỉ hưu trước tuổi, mỗi năm nghỉ sớm sẽ bị giảm 2% tỷ lệ hưởng. Tuy nhiên, nếu thời gian nghỉ sớm dưới 6 tháng thì không giảm; từ 6 tháng đến dưới 12 tháng giảm 1%. Như vậy, những người thuộc diện đặc biệt (như làm nghề nặng nhọc, suy giảm sức khỏe nặng, quân đội, công an) vẫn có thể đạt mức tối đa 75% nếu thời gian đóng đủ dài và thời gian nghỉ sớm không quá nhiều.
Thủ tục nghỉ hưu trước tuổi
Hồ sơ gồm: sổ BHXH, đơn đề nghị hưởng lương hưu, biên bản giám định y khoa (nếu suy giảm khả năng lao động), quyết định nghỉ hưu của cơ quan. Quy trình: giám định y khoa (nếu cần), nộp hồ sơ qua VNeID, cổng Dịch vụ công quốc gia, trực tiếp tại cơ quan BHXH hoặc qua bưu điện. Thời gian giải quyết trong 20 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ. Người hưởng sẽ nhận quyết định và thẻ BHYT miễn phí.
