Trong 8 án lệ vừa được TAND Tối cao công bố, án lệ số 85/2026 liên quan đến vụ kiện của một chủ tàu cá tại tỉnh Quảng Nam (cũ) đòi bồi thường bảo hiểm khi tàu bị chìm. Vụ việc kéo dài nhiều năm và đã được tòa án các cấp xét xử.
Bảo hiểm từ chối trả tiền
Ngày 27/8/2019, ông Lương Văn H. ký hợp đồng bảo hiểm với Công ty Bảo hiểm B1 cho tàu cá QNa-909xx-TS, số tiền bảo hiểm hơn 2,45 tỷ đồng, thời hạn từ 28/8/2019 đến 28/8/2020.
Khoảng 12h20 ngày 2/6/2020, tàu cá của ông H. cùng 5 thuyền viên ra khơi câu mực, đủ điều kiện xuất bến theo quy định. Đến 19h cùng ngày, tàu bất ngờ gặp gió dông, sóng lớn làm vỡ be hai bên mũi, nước tràn vào. Dù đã dùng máy bơm và can nhựa tát nước nhưng không khắc phục được. Khi thấy ánh sáng điện cách khoảng 8 hải lý, ông H. cho tàu chạy đến nhờ hỗ trợ, nhưng khi còn cách 500m thì tàu chết máy và chìm dần. Ông H. cùng thuyền viên lên thúng câu và được tàu khác cứu vớt.
Sau khi vào bờ, ông H. trình báo toàn bộ sự việc với Trạm kiểm soát Biên phòng A, hoàn thành hồ sơ đề nghị Công ty Bảo hiểm B1 chi trả tiền bảo hiểm. Tuy nhiên, công ty từ chối chi trả. Ông H. khởi kiện yêu cầu Tòa án buộc Tổng Công ty Bảo hiểm B trả hơn 2,4 tỷ đồng (sau khi khấu trừ 2% phí bồi thường) và gần 600 triệu đồng tiền lãi chậm thanh toán.
Tòa án bác bỏ lý lẽ của bảo hiểm
Tại tòa, đại diện Tổng Công ty Bảo hiểm B thừa nhận ông H. có tham gia bảo hiểm, nhưng cho rằng kết luận giám định của Công ty cổ phần V chỉ ra nguyên nhân tàu chìm không phù hợp với thời tiết thực tế. Giám định viên cho rằng tàu đã sử dụng 8 năm, khả năng lớn là do "hao mòn, mục thủng tự nhiên vỏ tàu" gây chìm.
Tháng 7/2023, TAND TP Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam xét xử sơ thẩm, chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông H., buộc Tổng Công ty Bảo hiểm B bồi thường hơn 2,4 tỷ đồng và gần 600 triệu tiền lãi chậm thanh toán. Sau đó, bị đơn kháng cáo nhưng cấp phúc thẩm bác bỏ, giữ nguyên bản án sơ thẩm.
Theo Tòa phúc thẩm, báo cáo giám định cho rằng nguyên nhân tàu chìm do "mòn, thủng tự nhiên" là thiếu cơ sở, suy luận chủ quan. Lời khai của ông H. và thuyền viên về việc tàu bị vỡ be do sóng lớn là có căn cứ. Việc chậm ban hành báo cáo giám định cũng do phía doanh nghiệp giám định.
Vụ việc được chọn làm án lệ số 85/2026, có giá trị tham khảo trong xét xử các tranh chấp bảo hiểm tàu cá.
