Đề án số hóa hồ sơ vụ án hình sự: Hướng tới hệ thống điện tử thống nhất, liên thông
Đề án quản lý hồ sơ vụ án bằng hệ thống điện tử thống nhất, liên thông giữa các cơ quan điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án đang được triển khai nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tư pháp và tăng cường tính minh bạch. Việc này không chỉ hiện đại hóa các cơ quan tiến hành tố tụng và cơ quan thi hành án hình sự mà còn đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Mục tiêu và lộ trình cụ thể
Mục tiêu chính của Đề án là quản lý hồ sơ, tài liệu trong hoạt động tố tụng hình sự và thi hành án hình sự được triển khai thống nhất, liên thông trong toàn bộ các khâu từ điều tra, truy tố, xét xử đến thi hành tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự. Đồng thời, Đề án bảo đảm yêu cầu an ninh mạng, bảo mật thông tin và an toàn dữ liệu theo quy định hiện hành.
Đề án được triển khai theo mô hình mỗi ngành xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu điện tử tập trung phù hợp với chức năng, nhiệm vụ cụ thể. Qua đó, hiệu quả quản lý được nâng cao, thời gian xử lý rút ngắn, tính công khai, minh bạch được tăng cường và việc tuân thủ pháp luật được bảo đảm chặt chẽ.
Lộ trình triển khai chi tiết
Đề án đặt ra mục tiêu cụ thể theo từng giai đoạn:
- Đến hết quý III/2026: 100% các cơ quan, bộ, ngành tham gia gồm Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Quốc phòng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Tài chính phải hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử tập trung của từng ngành. Đồng thời, các phần mềm nghiệp vụ chuyên ngành như điều tra, truy tố, xét xử, tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự sẽ được nâng cấp, hoàn thiện.
- Đến hết quý IV/2026: Cơ sở dữ liệu dùng chung tại Trung tâm Dữ liệu quốc gia được xây dựng và đưa vào vận hành, đóng vai trò nền tảng trung gian điều phối và liên thông dữ liệu giữa các cơ quan trong toàn bộ quy trình tố tụng hình sự và thi hành án hình sự.
- Đến hết năm 2027: Đề án triển khai trên phạm vi toàn quốc, bảo đảm vận hành toàn trình tố tụng hình sự và thi hành án hình sự trên môi trường số. Trong đó, 100% tài liệu, hồ sơ vụ án hình sự đủ điều kiện được số hóa và quản lý thống nhất trong hồ sơ điện tử; văn bản tố tụng được tạo lập điện tử và ký số ngay khi ban hành; tài liệu giấy hoặc chứng cứ được quét thành tệp điện tử và gắn vào hồ sơ điện tử.
Yêu cầu kỹ thuật và an ninh
Các hệ thống phải đáp ứng yêu cầu số hóa hồ sơ, quản lý hồ sơ điện tử, tích hợp chữ ký số công vụ và sẵn sàng kết nối liên thông. Mỗi vụ án hình sự sẽ được quản lý bằng mã hồ sơ điện tử duy nhất để theo dõi xuyên suốt. Cùng với đó, 100% tổ chức, cá nhân có thẩm quyền được cấp chứng thư chữ ký số chuyên dùng công vụ; 100% văn bản điện tử đủ điều kiện được ký số theo thẩm quyền, bảo đảm tính toàn vẹn và giá trị pháp lý.
Để triển khai hiệu quả, các bộ, ngành sẽ thực hiện nhiều nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ. Trước hết là hoàn thiện môi trường pháp lý. Bộ Công an chủ trì, phối hợp các bộ, ngành ban hành Thông tư liên tịch hướng dẫn thi hành các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự liên quan số hóa hồ sơ, sử dụng chữ ký số và chia sẻ dữ liệu. Bộ Công an và Bộ Quốc phòng ban hành Thông tư quy định việc số hóa hồ sơ, chia sẻ dữ liệu trong hoạt động thi hành tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự. Các cơ quan tiến hành tố tụng cũng ban hành quy trình nội bộ về số hóa, quản lý, sử dụng và bảo mật hồ sơ điện tử.
Nâng cấp hệ thống và đào tạo nhân lực
Đề án yêu cầu nâng cấp hệ thống phần mềm và cơ sở dữ liệu chuyên ngành: Bộ Công an nâng cấp phần mềm điều tra hình sự, quản lý tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự; Viện Kiểm sát nhân dân tối cao nâng cấp phần mềm nghiệp vụ kiểm sát, truy tố; Tòa án Nhân dân tối cao nâng cấp phần mềm quản lý vụ án phục vụ xét xử.
Các bộ, ngành triển khai các biện pháp bảo đảm an ninh mạng và an toàn thông tin như mã hóa dữ liệu, tường lửa, hệ thống giám sát, xác thực đa yếu tố và phân quyền truy cập chặt chẽ. Các hệ thống phục vụ điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự phải đạt tối thiểu cấp độ 4 về an toàn thông tin theo quy định tại Nghị định số 85/2016.
Đồng thời, các bộ, ngành tổ chức đào tạo, tập huấn cho điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán và cán bộ kỹ thuật về sử dụng hệ thống, quy trình số hóa hồ sơ, chữ ký số và các quy định về bảo mật, an toàn thông tin. Điều này nhằm bảo đảm triển khai hiệu quả Đề án trong thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực tư pháp.
