Khuya 14.5, KIM Entertainment – công ty quản lý của Miu Lê – đã đăng tải thông báo chính thức liên quan đến ồn ào về việc nữ ca sĩ có hành vi sử dụng trái phép chất ma túy. Theo thông báo từ Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.Hải Phòng (đã được Viện KSND khu vực 4, TP.Hải Phòng phê chuẩn), đối với trường hợp của công dân Lê Ánh Nhật (nghệ sĩ Miu Lê), cơ quan chức năng xác định cô là đối tượng thụ hưởng. Do đó, hiện chưa đủ căn cứ để xử lý hình sự và Miu Lê không bị khởi tố. Tuy nhiên, theo đúng quy định pháp luật, Miu Lê phải chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy, đồng thời nghiêm túc chấp hành biện pháp quản lý tại địa phương trong thời hạn 1 năm.
Trường hợp nào sử dụng ma túy bị xử lý hình sự?
Trước đó, ngày 11.5, các hình ảnh và thông tin Miu Lê đang làm việc với Công an xã Cát Hải (TP.Hải Phòng) vì nghi sử dụng trái phép chất ma túy tại khu vực bãi tắm Tùng Thu, đảo Cát Bà, khiến dư luận xôn xao. Đến nay, người này được xác định chưa đủ căn cứ để xử lý hình sự. Vậy trường hợp nào người sử dụng ma túy bị xử lý hình sự khi thuộc trường hợp của Điều 256a Bộ luật Hình sự?
Luật sư Hoàng Hà (Đoàn luật sư TP.HCM) cho biết, từ ngày 1.7.2025, 4 trường hợp sử dụng trái phép chất ma túy sẽ bị phạt tù từ 2 đến 3 năm, cụ thể:
- Đang trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy.
- Đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy.
- Đang trong thời hạn 2 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy và trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy.
- Đang trong thời hạn 2 năm kể từ khi tự ý chấm dứt cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy.
Ai tái phạm sẽ bị phạt tù từ 3 đến 5 năm.
Luật sư Hoàng Hà nhấn mạnh: "Nếu chỉ sử dụng trái phép mà chưa thuộc trường hợp xem xét trách nhiệm hình sự thì người đó có thể bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 1 triệu đến 2 triệu đồng theo điểm a khoản 1 Điều 30 Nghị định 282/2025/NĐ-CP và bị quản lý tại địa phương trong thời hạn 1 năm".
Cũng theo luật sư Hoàng Hà, việc đưa đi cai nghiện chỉ đặt ra khi người đó được xác định là người nghiện ma túy và nếu đủ điều kiện luật định thì có thể cai nghiện tự nguyện hoặc bị áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc. Ngoài ra, nếu việc sử dụng ma túy đi kèm hành vi khác như tàng trữ, mua bán, vận chuyển, chứa chấp hoặc tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy thì người liên quan có thể bị xử lý hình sự theo các tội danh tương ứng, chứ không còn là câu chuyện sử dụng đơn thuần như trường hợp của Miu Lê.
Phải đưa thông tin trung thực, không suy diễn
Sau khi có thông tin chính thức Miu Lê không bị khởi tố hình sự, nhiều ý kiến cho rằng việc đưa hình ảnh của ca sĩ Miu Lê lên các trang mạng xã hội và truyền thông khiến hình ảnh nữ ca sĩ không khác gì tội phạm. Trao đổi với PV Thanh Niên, luật sư Hoàng Hà thể hiện quan điểm: "Khi nguồn tin chính thống nói rõ chưa khởi tố, báo chí phải đưa tin đúng ở trạng thái pháp lý đó. Có thể phản ánh vụ việc, có thể nêu người liên quan đang làm việc với cơ quan công an, có thể nêu kết quả xác minh ban đầu nhưng không nên dùng cách diễn đạt khiến công chúng hiểu rằng họ đã là bị can, bị cáo hoặc đã phạm tội".
Luật sư Hoàng Hà nêu, trên góc độ pháp lý, báo chí phải tôn trọng nguyên tắc suy đoán vô tội theo Điều 13 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, tức là một người chỉ bị coi là có tội khi được chứng minh theo trình tự luật định và có bản án kết tội của tòa án đã có hiệu lực. Theo vị luật sư này, khi xác định một người chưa bị khởi tố, báo chí nên dùng thông tin và hình ảnh theo hướng trung tính, chính xác và không kết tội. Có thể viết "liên quan vụ việc", "làm việc với cơ quan công an", "chưa bị khởi tố", "chưa đủ căn cứ xử lý hình sự", nhưng không nên gọi họ là "tội phạm", "phạm tội ma túy" vì không đúng tình trạng pháp lý. Luật sư chia sẻ: "Một cá nhân chưa bị khởi tố thì tiêu đề, ảnh, chú thích ảnh và nội dung bài viết đều phải phản ánh đúng chữ 'chưa'. Chỉ một tiêu đề giật mạnh hoặc một ảnh minh họa sai ngữ cảnh cũng có thể biến thông tin báo chí thành một bản án dư luận trước khi pháp luật có kết luận".
Sử dụng hình ảnh sao cho phù hợp
Nếu hình ảnh được cơ quan chức năng cung cấp chính thức trong quá trình thông tin về vụ án, phục vụ phòng chống tội phạm, bảo đảm trật tự an toàn xã hội hoặc phục vụ hoạt động của cơ quan nhà nước theo quy định pháp luật, thì việc báo chí sử dụng hình ảnh đó để đưa tin có cơ sở pháp lý.
Khoản 1 Điều 19 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 cho phép xử lý dữ liệu cá nhân không cần sự đồng ý của chủ thể trong một số trường hợp, trong đó có phòng chống tội phạm và vi phạm pháp luật, phục vụ hoạt động của cơ quan nhà nước, hoạt động quản lý nhà nước theo quy định pháp luật. Luật này cũng cho phép công khai dữ liệu cá nhân khi thực hiện theo quy định của pháp luật.
Luật Báo chí 2016 xác định báo chí có nhiệm vụ thông tin trung thực về tình hình đất nước và tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật của Nhà nước. Nhà báo cũng có quyền được khai thác, cung cấp và sử dụng thông tin trong hoạt động báo chí theo quy định pháp luật. Vì vậy, nếu báo chí dùng đúng hình ảnh do cơ quan chức năng cung cấp, chú thích đúng nguồn, đưa tin đúng bản chất vụ việc, không suy diễn vượt quá kết luận của cơ quan tố tụng thì không thể chỉ vì có hình ảnh cá nhân mà kết luận là vi phạm bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Tuy nhiên, báo chí vẫn có thể vi phạm nếu dùng hình ảnh ngoài phạm vi được cung cấp, tự khai thác thêm ảnh đời tư, ảnh gia đình, địa chỉ, số điện thoại, tài khoản cá nhân, hồ sơ bệnh án, dữ liệu nhạy cảm hoặc đăng ảnh theo cách bêu riếu, kết tội trước khi có bản án có hiệu lực.
