Meta Platforms đang phải đối mặt với một trong những mối đe dọa pháp lý nghiêm trọng nhất trong lịch sử 22 năm tồn tại. Các vụ kiện từ hơn 40 tổng chưởng lý bang và hàng nghìn cá nhân có thể buộc tập đoàn bồi thường tới 1.400 tỷ USD, gần bằng giá trị vốn hóa thị trường 1.500 tỷ USD của công ty. Cuộc khủng hoảng này xảy ra vào thời điểm Meta đang thực hiện cuộc chuyển dịch tốn kém sang kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), với kế hoạch chi 145 tỷ USD cho đầu tư cơ bản trong năm nay.
Các vụ kiện và yêu cầu bồi thường kỷ lục
Vào tháng 3, Meta đã thất bại trong các vụ kiện tại California và New Mexico với cáo buộc đặt tăng trưởng lên trên sự an toàn của người dùng vị thành niên. Đến tháng 8, tập đoàn sẽ hầu tòa tại Tòa án Liên bang ở Oakland trước đơn kiện từ 4 tổng chưởng lý bang, yêu cầu bồi thường thiệt hại lên tới 1.400 tỷ USD. Một phiên tòa khác trong chuỗi vụ kiện hợp nhất dự kiến diễn ra vào tháng 2 tới.
Các vụ án gần đây ghi nhận kết quả trái chiều. Vào tháng 5, Meta đã hòa giải với một học khu ở Kentucky ngay trước phiên tòa tại Los Angeles. Công ty cũng giành chiến thắng trong tháng này khi một thiếu niên tự nguyện rút đơn kiện mà không nhận bồi thường. Meta tuyên bố sẽ tiếp tục đấu tranh chống lại các vụ kiện 'vô căn cứ'.
Tác động đến hoạt động kinh doanh cốt lõi
Các vụ kiện cho rằng các dịch vụ mạng xã hội của Meta được thiết kế gây ra vấn đề sức khỏe tâm thần cho giới trẻ, yêu cầu thay đổi tính năng tạo 'độ dính' thu hút 3,5 tỷ người dùng. Tăng trưởng người dùng trên toàn bộ hệ sinh thái ứng dụng đã chững lại gần như bằng 0 trong quý I, nên bất kỳ thay đổi bất lợi nào cũng có thể giáng đòn nặng vào hoạt động kinh doanh cốt lõi.
Meta bày tỏ sẵn sàng hợp tác với chính quyền các bang và nhà trường để nâng cao độ an toàn, nhưng chỉ trích ước tính bồi thường hơn 1.000 tỷ USD là 'phi lý'. Công ty nhấn mạnh trong hồ sơ tòa án: 'Một khoản phạt với quy mô như vậy chưa từng có tiền lệ trong lịch sử thi hành luật bảo vệ người tiêu dùng.' Ngay cả khi con số cuối cùng được giảm, tác động tài chính cộng dồn vẫn rất lớn. Công ty cảnh báo chỉ riêng thất bại trong vụ kiện tại New Mexico có thể dẫn đến bồi thường 3,7 tỷ USD sau giai đoạn hai của phiên tòa.
Áp lực từ cuộc chuyển dịch AI
Khủng hoảng xảy ra khi Meta đang tái cấu trúc mô hình kinh doanh để thích ứng với kỷ nguyên AI. Giám đốc điều hành Mark Zuckerberg thừa nhận thành công trong kỷ nguyên mới 'không phải là điều nghiễm nhiên'. Meta dự kiến chi 145 tỷ USD cho đầu tư cơ bản trong năm nay, phần lớn mua chip và xây dựng trung tâm dữ liệu. Hồi đầu năm, hãng sa thải 8.000 nhân viên để gom vốn cho kế hoạch AI. Giới phân tích dự báo công ty có thể báo cáo quý đầu tiên ghi nhận dòng tiền tự do âm khi công bố kết quả kinh doanh quý II vào thứ Tư tới.
Ông Brian Mulberry, người quản lý danh mục đầu tư tại Zacks Investment Management (đơn vị nắm giữ cổ phiếu Meta), nhận định: 'Vấn đề cốt lõi quay trở lại là: Họ sẽ xử lý việc này như thế nào? Họ đã chuẩn bị ra sao để đối phó? Tôi tin chắc đây là một rủi ro có thật.' Chuyên gia phân tích công nghệ Josh Beck thuộc Raymond James lại chọn góc nhìn thận trọng: 'Tôi nghĩ đây là vấn đề đang hiện hữu và ngày càng được chú ý nhiều hơn. Chúng ta cần thấy một hướng đi rõ ràng hơn trước khi thị trường thực sự lo ngại.'
Bảo vệ pháp lý và các biện pháp an toàn
Meta từ lâu được bảo vệ bởi Điều 230 của Đạo luật Chuẩn mực Truyền thông liên bang, miễn trừ trách nhiệm đối với nội dung do bên thứ ba đăng tải. Tuy nhiên, các thẩm phán đang cho phép nhiều vụ kiện tiến tới xét xử dựa trên lý thuyết sản phẩm được thiết kế để gây nghiện, 'lách' qua các lập luận bảo vệ. Meta phủ nhận mọi hành vi sai trái, chỉ ra các tính năng an toàn mới cho tài khoản thiếu niên, công cụ giám sát phụ huynh, giới hạn thông báo ban đêm và nhắc nhở nghỉ ngơi bắt buộc. Người đại diện Meta khẳng định: 'Mỗi vụ kiện đều có tính chất khác nhau, và kết quả của vụ này không quyết định kết quả của vụ khác.'
