Sau 13 năm triển khai, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng, góp phần xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy nhiều quy định đã bộc lộ hạn chế, không còn phù hợp với yêu cầu phát triển mới. Đảng đã ban hành nhiều chủ trương về đổi mới xây dựng và thi hành pháp luật, đẩy mạnh phân cấp, truyền thông chính sách và chuyển đổi số. Do đó, việc sửa đổi Luật là cần thiết để thể chế hóa các chủ trương mới, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Mở rộng nhóm đối tượng đặc thù
Dự thảo Luật gồm 5 chương, 51 điều, tăng 10 điều so với hiện hành, quy định rõ trách nhiệm truyền thông chính sách của cơ quan chủ trì xây dựng văn bản quy phạm pháp luật. Đáng chú ý, dự thảo mở rộng nhóm đối tượng đặc thù, yếu thế, bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận pháp luật phù hợp với điều kiện của mình. Cụ thể, bổ sung hai nhóm: người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và đối tượng bị bạo lực (bao gồm bạo lực gia đình và các hình thức bạo lực khác).
So với Luật năm 2012, dự thảo bổ sung chính sách riêng cho nhóm đối tượng đặc thù, giao Chính phủ quy định chi tiết. Các đối tượng này sẽ được bảo đảm nguồn lực, kinh phí và nhân lực để nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.
Đề xuất mở rộng thêm đối tượng
Tại cuộc họp Hội đồng thẩm định ngày 30/5, Đại tá Lê Trọng Xuân (Cục Pháp chế, Bộ Quốc phòng) đề xuất bổ sung quân nhân là người dân tộc thiểu số đang thực hiện nghĩa vụ quân sự vào diện ưu tiên. Nhóm này có đặc thù về ngôn ngữ, điều kiện tiếp cận thông tin, cần phương thức tuyên truyền phù hợp để nâng cao nhận thức pháp luật, chấp hành kỷ luật quân đội và trách nhiệm công dân.
Ông Phan Hồng Thủy (Bộ Dân tộc và Tôn giáo) đề nghị nghiên cứu bổ sung đối tượng sinh sống tại vùng đặc biệt khó khăn, vùng bãi ngang ven biển, hải đảo và biên giới vào diện được quan tâm.
Đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật
Bà Phạm Thị Thanh Hương, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội, đánh giá cao dự thảo Luật khi chú trọng truyền thông chính sách ngay từ giai đoạn xây dựng văn bản, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và làm rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức. Bà đề nghị hoàn thiện quy định về xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong cơ sở giáo dục, gắn với theo dõi thi hành pháp luật và đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức.
Thứ trưởng Tư pháp Đặng Hoàng Oanh nhấn mạnh việc xác định nhóm đối tượng đặc thù cần bảo đảm trọng tâm, tránh dàn trải nguồn lực. Cần rà soát để bảo đảm tính thống nhất, nghiên cứu bổ sung nhóm người Việt Nam ở nước ngoài theo chủ trương của Đảng và Nhà nước. Thứ trưởng đánh giá cao việc luật hóa truyền thông chính sách, giúp người dân, doanh nghiệp hiểu rõ chính sách và cơ quan nhà nước tiếp nhận phản hồi xã hội, đánh giá tác động, nhận diện sớm vướng mắc. Ông đề nghị quy định rõ trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo, bổ sung kế hoạch hoặc đánh giá tác động truyền thông vào hồ sơ đề nghị xây dựng luật và dự án luật. Đồng thời, hoàn thiện quy định về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phổ biến, giáo dục pháp luật, bảo đảm nguồn lực và kiện toàn Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật cấp xã.
