Sau gần một thập kỷ triển khai, Luật Đấu giá tài sản đã tạo hành lang pháp lý quan trọng, bảo vệ quyền lợi của Nhà nước, tổ chức và cá nhân liên quan. Tuy nhiên, thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội đã bộc lộ nhiều hạn chế, đặc biệt là tình trạng thông đồng, dìm giá, trả giá cao rồi bỏ cọc, nhất là với tài sản giá trị lớn, ảnh hưởng đến tính nghiêm minh của hoạt động đấu giá.
Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) đưa ra nhiều giải pháp nhằm khắc phục những bất cập này. Một trong những điểm nổi bật là việc mở rộng đối tượng tham gia đào tạo nghề đấu giá viên cho tất cả người tốt nghiệp đại học ở mọi lĩnh vực, nhằm đáp ứng nhu cầu đấu giá các tài sản đặc thù như tranh ảnh, cổ vật, tác phẩm nghệ thuật hay công trình kiến trúc. Đồng thời, các yêu cầu về đào tạo, tập sự và kiểm tra năng lực được siết chặt để bảo đảm chất lượng đội ngũ hành nghề.
Tăng cường phòng chống thông đồng, dìm giá
Dự thảo quy định rõ hơn trách nhiệm của người có tài sản và tổ chức đấu giá trong việc phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm. Quy trình đấu giá được thiết kế lại, phân biệt rõ giữa tài sản bắt buộc phải đấu giá và tài sản đấu giá theo nhu cầu tự nguyện, tạo thuận lợi cho tổ chức thực hiện.
Bên cạnh đó, dự thảo chủ trương cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh: hoạt động đấu giá tài sản không còn là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, việc thành lập doanh nghiệp thực hiện theo Luật Doanh nghiệp. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số với toàn bộ quy trình từ đăng ký, nộp hồ sơ, nộp tiền đặt trước, trả giá đến ký kết thủ tục đều thực hiện trên môi trường điện tử.
Kiến nghị về hủy kết quả trúng đấu giá và trách nhiệm các bên
Tại hội thảo lấy ý kiến dự thảo Luật ngày 9/6, Phó Cục trưởng Bổ trợ tư pháp Lê Văn Tuấn nhấn mạnh việc sửa đổi nhằm khắc phục bất cập, tăng cường giải pháp chống thông đồng, dìm giá, bỏ cọc, tạo môi trường pháp lý thông thoáng, minh bạch. Đại diện Trung tâm Phát triển quỹ đất Hà Nội đề nghị làm rõ việc hủy quyết định công nhận kết quả trúng đấu giá có thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật hay không, vì thực tế phát sinh nhiều vướng mắc.
Khi người trúng đấu giá quyền sử dụng đất không thực hiện nghĩa vụ tài chính, dẫn đến hủy kết quả, pháp luật hiện hành chưa quy định rõ trách nhiệm của tổ chức đấu giá và tổ chức hành nghề sau khi quyết định hủy có hiệu lực. Do đó, cần nghiên cứu bổ sung quy định cụ thể.
Phân định rõ trách nhiệm giữa tổ chức đấu giá và người có tài sản
Tổng Giám đốc Công ty Đấu giá hợp danh Lạc Việt Đỗ Thị Hồng Hạnh cho rằng, dự thảo cần làm rõ vai trò, trách nhiệm của tổ chức đấu giá và người có tài sản. Thực tế, tổ chức đấu giá chủ yếu thực hiện các công việc thủ tục như niêm yết, bán và tiếp nhận hồ sơ, thu tiền đặt trước, tổ chức phiên đấu giá. Trong khi đó, trách nhiệm xác định đối tượng tham gia, điều kiện nhà đầu tư và thẩm định phải thuộc về người có tài sản. Nếu ranh giới không rõ sẽ gây khó khăn cho tổ chức đấu giá.
Bà Hạnh cũng chỉ ra bất cập về thời gian chuẩn bị hồ sơ hiện nay chỉ 30 ngày, trong đó 15 ngày đầu vừa bán vừa tiếp nhận hồ sơ, khiến nhà đầu tư không kịp hoàn thiện thủ tục. Bà đồng tình với đề xuất kéo dài lên 45 ngày để bảo đảm công khai, minh bạch và cạnh tranh lành mạnh.
Kiểm soát năng lực nhà đầu tư, ngăn chặn trục lợi
Bà Hạnh bày tỏ quan ngại về việc kiểm soát năng lực, kinh nghiệm của nhà đầu tư tham gia đấu giá các dự án lớn. Thực tế có tình trạng doanh nghiệp mới thành lập tham gia đấu giá không nhằm triển khai dự án mà để chuyển nhượng sau khi trúng đấu giá, đẩy giá trị lên cao nhưng không khai thác, gây lãng phí nguồn lực và rủi ro pháp lý.
Bà đề nghị quy định chặt chẽ hơn về điều kiện tham gia, yêu cầu nhà đầu tư chứng minh năng lực và kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự với quy mô từ 50% đến 70% giá trị dự án. Đồng thời, trao quyền cho địa phương xác định tiêu chí cụ thể phù hợp với từng loại tài sản và yêu cầu quản lý thực tế.
Những sửa đổi lần này được kỳ vọng sẽ nâng cao tính minh bạch, hiệu quả của hoạt động đấu giá tài sản, ngăn chặn hành vi trục lợi, tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh lành mạnh, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
