Vòng đàm phán thứ ba giữa Israel và Lebanon, với vai trò trung gian hòa giải của Mỹ, đã diễn ra nhưng không đáp ứng được kỳ vọng của giới quan sát. Những nút thắt nhằm chấm dứt căng thẳng giữa hai bên, đặc biệt là vấn đề giải giáp lực lượng Hezbollah, vẫn chưa được tháo gỡ.
Gia hạn ngừng bắn: Điểm sáng hiếm hoi
Điểm sáng duy nhất trong vòng đàm phán diễn ra tại trụ sở Bộ Ngoại giao Mỹ vào ngày 14 và 15/5 là việc hai bên nhất trí gia hạn lệnh ngừng bắn thêm một tháng rưỡi. Sự gia hạn này được đánh giá là kịp thời, bởi lệnh ngừng bắn cũ hết hạn vào ngày 17/5, chỉ hai ngày sau cuộc đàm phán.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ, Tommy Pigott, đánh giá vòng đàm phán đạt "hiệu quả", nổi bật là việc hai bên đồng thuận gia hạn lệnh ngừng bắn. Ông thông báo Mỹ sẽ chủ trì vòng đàm phán tiếp theo vào ngày 2 và 3/6 nhằm đạt được thỏa thuận chính trị lâu dài. Đại diện Mỹ hy vọng vòng đàm phán tới sẽ thúc đẩy hòa bình lâu dài, công nhận chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau, cũng như thiết lập an ninh dọc biên giới chung.
Hezbollah: Nút thắt khó cởi
Lebanon tuyên bố hài lòng với việc gia hạn ngừng bắn, nhấn mạnh quyết định này giúp chấm dứt thương vong cho dân thường và giảm thiểu thiệt hại cơ sở hạ tầng. Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Mỹ nêu rõ Washington nhấn mạnh yêu cầu mở rộng quyền kiểm soát của Nhà nước Lebanon trên toàn lãnh thổ và thúc đẩy giải giáp Hezbollah – điều kiện tiên quyết của Israel để chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, vấn đề giải giáp Hezbollah luôn là nút thắt khó cởi, bởi phong trào vũ trang này kiên quyết từ chối mọi đề nghị.
Đại sứ Israel tại Mỹ, Yechiel Leiter, thông báo Tel Aviv đã đề xuất với Beirut kế hoạch giải giáp Hezbollah theo từng giai đoạn, đồng thời thúc đẩy bình thường hóa quan hệ giữa hai nước. Theo ông, hòa bình toàn diện phụ thuộc vào kết quả giải giáp lực lượng này. Ông Leiter cho rằng, dù Lebanon tuyên bố loại bỏ vũ khí của Hezbollah khỏi miền nam, nhưng trên thực tế lực lượng này vẫn duy trì năng lực quân sự đáng kể tại khu vực.
Đại sứ Israel cho biết Tel Aviv sẵn sàng thúc đẩy đồng thời hai tiến trình: đàm phán hướng tới hòa bình toàn diện, bao gồm biên giới, đại sứ quán, thị thực và du lịch; và tiến trình giải giáp Hezbollah. Ông nhận định lệnh ngừng bắn hiện nay mới chỉ mang tính kỳ vọng, khẳng định Israel không chấp nhận để Hezbollah tái vũ trang. Kể từ khi Hezbollah mở các cuộc tấn công nhằm vào Israel để ủng hộ Iran từ tháng 3, quân đội Israel đã phát hiện khoảng 8.000 rocket, tên lửa, vũ khí và hệ thống đường hầm của Hezbollah tại miền nam Lebanon.
Ông Leiter cho biết Israel muốn thúc đẩy cơ chế phối hợp thực địa với Lebanon để từng bước giải giáp Hezbollah, xác định từng khu vực cụ thể để rà soát, loại bỏ vũ khí và mở rộng dần. Về phần mình, Hezbollah kiên quyết phản đối việc đưa vấn đề giải giáp vào đàm phán. Thủ lĩnh Hezbollah, Naim Qassem, tuyên bố đây là "vấn đề nội bộ" của Lebanon và không thuộc nội dung đàm phán với Israel.
Căng thẳng biên giới leo thang
Vòng đàm phán diễn ra trong bối cảnh căng thẳng dọc biên giới Israel-Lebanon tiếp tục leo thang với nhiều vụ ném bom và pháo kích, bất chấp nỗ lực duy trì ngừng bắn. Theo thống kê từ Lebanon, các cuộc tấn công của Israel trong thời gian ngừng bắn kể từ ngày 16/4 đã làm hơn 400 người thiệt mạng. Bộ Y tế Lebanon thông báo các cuộc không kích của Israel vào ngày 13 và 14/5, ngay trước đàm phán, nhằm vào 40 địa điểm ở miền nam và miền đông đã khiến 22 người thiệt mạng, trong đó có tám trẻ em.
