Dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi: Đột phá thể chế để Hà Nội vươn tầm toàn cầu
Mới đây, Báo Nhân Dân đã tổ chức một buổi tọa đàm quan trọng với chủ đề “Xác lập thể chế đặc thù, vượt trội để phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới”. Sự kiện này đã làm sáng tỏ những điểm mới đáng chú ý trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), nhấn mạnh mục tiêu tháo gỡ các “điểm nghẽn” trong công tác quản trị và điều hành đô thị.
Tháo gỡ điểm nghẽn thể chế: Trọng tâm của luật sửa đổi
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Thành phố Hà Nội và nguyên đại biểu Quốc hội khóa XIII, đã nhấn mạnh rằng nội dung cốt lõi của Luật Thủ đô (sửa đổi) chính là việc tháo gỡ những “điểm nghẽn” về mặt thể chế. Thực tiễn phát triển trong thời gian qua cho thấy, nhiều vướng mắc mà Hà Nội phải đối mặt đều bắt nguồn từ những hạn chế trong khuôn khổ pháp lý hiện hành.
Điểm đột phá của dự thảo luật lần này là trao quyền thực chất hơn cho chính quyền Thủ đô, đồng thời bổ sung các công cụ đặc thù trong các lĩnh vực then chốt như tài chính, quy hoạch, và đất đai. Ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật thuộc Bộ Tư pháp, cho biết mục tiêu của việc sửa đổi là thiết lập một nền tảng thể chế mới, đáp ứng yêu cầu phát triển dài hạn của Hà Nội.
Thủ đô đang hướng tới mục tiêu trở thành một thành phố toàn cầu vào năm 2065, do đó, việc xây dựng một khuôn khổ pháp lý đủ mạnh mẽ và linh hoạt là vô cùng cần thiết. Dự thảo luật thể hiện sự chuyển đổi từ mô hình “chính quyền thực thi chính sách” sang “chính quyền kiến tạo chính sách”, tạo ra dư địa rộng lớn cho tăng trưởng kinh tế ở mức cao.
Đổi mới trong chính sách tài chính và kiểm soát quyền lực
Ở góc độ thực thi chính sách tài chính, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu cho rằng, dự thảo Luật Thủ đô lần này trao cho Hà Nội quyền hạn rất lớn trong việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật. Điều này tạo ra sự linh hoạt trong công tác điều hành, đặc biệt là trong lĩnh vực điều hành tài chính.
Nhiều cơ chế mới đã được bổ sung, chẳng hạn như cho phép sử dụng tài sản công để góp vốn, liên doanh, liên kết; mở rộng các hình thức hợp tác công tư (PPP); và xây dựng đơn giá, định mức phù hợp với thực tiễn biến động của nền kinh tế.
Cùng với việc mở rộng quyền hạn, yêu cầu kiểm soát quyền lực cũng được đặt ra một cách nghiêm ngặt. Trong lĩnh vực tài chính-ngân sách, một trong những giải pháp quan trọng là kiểm soát thông qua kế hoạch đầu tư công trung hạn, đảm bảo chi tiêu không vượt quá hạn mức đã được phê duyệt. Đồng thời, việc tăng cường ứng dụng công nghệ và xây dựng các cổng thông tin để công khai hoạt động đầu tư sẽ cho phép người dân tham gia giám sát một cách hiệu quả.
Ông Lê Trung Hiếu chia sẻ: “Các chính sách tài chính trước đây thường tập trung vào kiểm soát từng khoản mục chi tiêu, nhưng nay được thiết kế theo tinh thần mới của Luật Thủ đô, đó là kiểm soát kết quả đầu ra. Thay vì tiền kiểm, chúng ta sẽ thực hiện hậu kiểm theo định kỳ và đột xuất để kịp thời phát hiện và điều chỉnh những bất cập phát sinh.”
Cần cơ chế huy động nguồn lực xã hội
Trong số 9 chương và 36 điều của Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), Chương VI về Nguồn lực phát triển Thủ đô gồm 7 điều, từ Điều 21 đến Điều 27, quy định chi tiết về quản lý và sử dụng nguồn tài chính, ngân sách; thẩm quyền về đầu tư; quản lý, sử dụng, khai thác tài sản công và tài sản kết cấu hạ tầng; quản lý, bảo vệ, sử dụng tài nguyên; thu hút, trọng dụng và phát triển nguồn nhân lực; cũng như thu hút đầu tư, ưu đãi, và hỗ trợ đầu tư.
Điều này cho thấy tư duy phát triển của Hà Nội đang chuyển dịch từ việc phụ thuộc vào đầu tư công sang huy động mạnh mẽ các nguồn lực từ xã hội. Theo Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội, quan điểm “cái gì tư nhân làm được thì để tư nhân làm” được thể hiện rõ ràng trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), cùng với các cơ chế mở rộng hợp tác công-tư, khai thác hiệu quả tài sản công và quỹ đất.
Nhiều công cụ tài chính mới cũng được đề xuất, bao gồm phát hành trái phiếu địa phương, trái phiếu công trình, tín chỉ xanh, và khai thác giá trị gia tăng từ quỹ đất hình thành sau đầu tư hạ tầng. Những cơ chế này, nếu được triển khai một cách hiệu quả, sẽ tạo ra nguồn lực rất lớn cho sự phát triển của Thủ đô.
Chuẩn bị kỹ lưỡng cho việc triển khai luật
Để đảm bảo triển khai hiệu quả ngay sau khi luật được thông qua, Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội đã chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết. Thành phố đã xây dựng đề cương chi tiết cho 113 nội dung quy phạm pháp luật cần ban hành, đồng thời tổ chức tập huấn về công tác xây dựng văn bản pháp luật và bố trí kinh phí thực hiện trong năm 2026.
Trong thời gian tới, Hà Nội sẽ thành lập một tổ công tác để chỉ đạo, theo dõi và giám sát việc triển khai thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi), nhằm đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất và hiệu quả trong quá trình thực thi.
Vai trò then chốt của đội ngũ cán bộ
Các chuyên gia thống nhất rằng, để Luật Thủ đô (sửa đổi) thật sự tạo ra đột phá, cần phải đồng bộ nhiều yếu tố, từ thể chế, tổ chức thực thi đến nguồn lực và con người. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thị An nhấn mạnh vai trò then chốt của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, những người trực tiếp đưa chính sách vào cuộc sống.
Đội ngũ công chức Thủ đô phải có đủ năng lực, bản lĩnh và trách nhiệm, dám nghĩ, dám làm, và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung của cộng đồng.
Với những đổi mới mang tính đột phá, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo ra một không gian pháp lý đủ mạnh để Hà Nội phát triển nhanh chóng và bền vững, nâng cao chất lượng sống của người dân, và từng bước trở thành một thành phố kết nối toàn cầu vào năm 2065.
