Luật Thủ đô sửa đổi: Động lực thể chế giúp Hà Nội bứt phá với tầm nhìn 100 năm
Ngày 27 tháng 3, Cổng thông tin điện tử Chính phủ đã tổ chức tọa đàm với chủ đề "Luật Thủ đô (sửa đổi): Động lực thể chế cho Hà Nội bứt phá". Sự kiện có sự tham gia của nhiều chuyên gia và lãnh đạo, bao gồm bà Nguyễn Phương Thủy, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội; ông Trương Việt Dũng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội; và ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật thuộc Bộ Tư pháp.
Ba nền tảng chính trong dự thảo Luật Thủ đô
Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) sau nhiều lần chỉnh sửa đã mở ra mô hình phát triển và công cụ quản trị đô thị mới, với ba nền tảng chính mang tầm nhìn chiến lược gắn với quy hoạch phát triển thủ đô trong 100 năm tới.
Thứ nhất, về phân quyền và phân cấp: Ông Dũng tiết lộ, dự kiến có khoảng 190 nhiệm vụ sẽ được tăng quyền, nhưng đây không phải là hưởng quyền mà là giao quyền tự quyết và tự chịu trách nhiệm cho Hà Nội. Đây được xem là thay đổi lớn nhất trong quản trị đô thị, cho phép thành phố tự làm và tự quyết các vấn đề trong khuôn khổ chung và đặc thù của mình.
Thứ hai, về công cụ tài chính đô thị: Theo ông Dũng, trước đây, theo Quy hoạch 1668 của Thủ tướng Chính phủ, Hà Nội dự kiến xây dựng khoảng 15 tuyến đường sắt với quy mô 600km và kinh phí 55 tỷ USD. Tuy nhiên, trong giai đoạn mới, con số này dự kiến tăng lên 19 tuyến đường sắt với tổng quy mô gần 900km và vốn đầu tư khoảng 86 tỷ USD.
Để thực hiện kế hoạch này, Hà Nội cần nguồn lực lớn. Với Luật Thủ đô sửa đổi, thành phố được phép khai thác từ nguồn TOD (mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng). Cụ thể, quy hoạch dự kiến bao gồm 5 TOD quốc gia (mỗi TOD khoảng 100ha), 23 TOD cấp vùng khu vực (quy mô khoảng 50ha) và 134 TOD còn lại, tổng cộng khoảng 5.000ha. Giá trị khai thác từ các TOD này sẽ trở thành nguồn lực quan trọng.
Ông Dũng nhấn mạnh: "Có nghĩa là không phải tăng tiền, mà là giao cho Hà Nội được quyền huy động nguồn lực và quyết định việc này. Chúng ta không phải vay tiền để làm metro, mà chính metro tạo ra nguồn lực để phát triển cho lõi đô thị."
Nguồn lực khổng lồ và mô hình tăng trưởng mới
Thứ ba, về mô hình tăng trưởng: Hà Nội được trao cơ chế phát triển đồng bộ, chuyển từ tăng trưởng dựa vào vốn và lao động sang dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Mục tiêu là đạt mức tăng trưởng trên 10%.
Ông Dũng làm rõ hơn về bài toán nguồn lực, cho biết đây không phải là vấn đề mới mà đã được đặt ra từ nhiều năm qua. Cụ thể, vào năm 2026, Hà Nội cần thực hiện khoảng 730 nghìn tỷ đồng (trong đó 550 nghìn tỷ đồng huy động từ nguồn xã hội). Giai đoạn 2026-2030 cần khoảng 5 triệu tỷ đồng (khoảng 2/3 từ nguồn xã hội). Đến giai đoạn 2026-2035, để hình thành khung hạ tầng theo quy hoạch Thủ đô, cần khoảng 11 triệu tỷ đồng. Dự kiến đến năm 2026-2045 cần 25 triệu tỷ đồng và đến năm 2065 cần 103 triệu tỷ đồng theo tính toán ban đầu.
Nguồn lực này nhằm phát triển toàn diện hạ tầng, cấu trúc đa tầng đa lớp, và hướng tới đô thị xanh với mục tiêu Net Zero. Đáng chú ý, dự thảo Luật Thủ đô lần này đã trao cho Hà Nội 5 công cụ quan trọng: tài chính, thể chế, PPP (hợp tác công tư), nguồn lực và đặc biệt là dữ liệu để quyết định.
Ông Trương Việt Dũng chia sẻ: "Đây là 5 nền tảng mà chúng tôi nghĩ rằng sẽ là đòn bẩy để thực hiện được nguồn lực của Thủ đô Hà Nội trong thời gian tới." Buổi tọa đàm đã nhấn mạnh tầm quan trọng của Luật Thủ đô sửa đổi trong việc tạo động lực cho sự phát triển bền vững và bứt phá của thủ đô.
