Luật Quản lý thuế 2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định cụ thể các trường hợp cơ quan thuế và cơ quan hải quan được ấn định thuế. Theo đó, Khoản 2, Điều 24 của luật nêu rõ 9 trường hợp cơ quan thuế ấn định thuế, bao gồm: không đăng ký thuế, không khai thuế, không nộp bổ sung hồ sơ theo yêu cầu hoặc khai thuế không đầy đủ, trung thực, chính xác về căn cứ tính thuế.
Trường hợp ấn định thuế của cơ quan thuế
Luật cũng quy định trường hợp hồ sơ khai thuế đã nộp nhưng không xác định được các yếu tố làm cơ sở xác định căn cứ tính thuế, hoặc có xác định nhưng không tự tính được số tiền thuế phải nộp. Ngoài ra, việc không phản ánh hoặc phản ánh không đầy đủ, trung thực, chính xác số liệu trên sổ kế toán để xác định nghĩa vụ nộp thuế cũng thuộc diện bị ấn định.
Các hành vi như không xuất trình sổ kế toán, hóa đơn, chứng từ cần thiết trong thời hạn quy định; không chấp hành quyết định kiểm tra thuế; mua bán, trao đổi và hạch toán, kê khai thuế theo giá trị không đúng thực tế thanh toán hoặc không theo giá giao dịch thông thường trên thị trường làm giảm nghĩa vụ thuế cũng bị ấn định thuế.
Hành vi sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp
Luật cũng đề cập đến việc mua, trao đổi hàng hóa sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ mà hàng hóa, dịch vụ là có thật theo xác định của cơ quan có thẩm quyền và đã được kê khai doanh thu tính thuế. Đồng thời, sử dụng chứng từ, tài liệu không phản ánh đúng bản chất giao dịch hoặc giá trị giao dịch thực tế để giảm nghĩa vụ thuế, cũng như thực hiện các giao dịch không đúng bản chất kinh tế nhằm mục đích giảm nghĩa vụ thuế.
Cuối cùng, không tuân thủ quy định về nghĩa vụ kê khai, xác định giá giao dịch liên kết hoặc không cung cấp thông tin theo quy định của pháp luật về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có phát sinh giao dịch liên kết cũng là căn cứ để ấn định thuế.
Trường hợp ấn định thuế của cơ quan hải quan
Bên cạnh đó, Luật Quản lý thuế 2025 quy định 10 trường hợp cơ quan hải quan ấn định thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Cụ thể, người nộp thuế dựa vào chứng từ, tài liệu, dữ liệu không hợp pháp để khai thuế, tính thuế; không khai thuế hoặc kê khai không chính xác, không đầy đủ, không trung thực nội dung liên quan đến xác định nghĩa vụ thuế.
Quá thời hạn theo quy định của pháp luật về hải quan hoặc yêu cầu bằng văn bản của cơ quan hải quan mà người nộp thuế không cung cấp, từ chối hoặc trì hoãn, kéo dài việc cung cấp hồ sơ, sổ kế toán, tài liệu, chứng từ, dữ liệu liên quan đến việc xác định chính xác số tiền thuế phải nộp, miễn, giảm, hoàn, không thu, không chịu thuế.
Không chứng minh, giải trình được nghĩa vụ thuế
Người nộp thuế không chứng minh, giải trình hoặc quá thời hạn quy định mà không giải trình được các nội dung liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế. Ngoài ra, không ghi nhận hoặc ghi nhận không đầy đủ, không trung thực, không chính xác số liệu trên sổ kế toán, hồ sơ, chứng từ, dữ liệu, tài liệu kế toán để xác định nghĩa vụ thuế.
Cơ quan hải quan có đủ bằng chứng, căn cứ xác định về việc khai báo trị giá, mã số, xuất xứ hàng hóa không đúng với thực tế, ảnh hưởng đến số thuế phải nộp, ưu đãi. Giao dịch được thực hiện không đúng với bản chất kinh tế, không đúng thực tế phát sinh, ảnh hưởng đến số tiền thuế phải nộp, miễn, giảm, hoàn, không thu, không chịu thuế.
Các trường hợp khác
Người nộp thuế không tự tính được số tiền thuế phải nộp; không chấp hành quyết định kiểm tra của cơ quan hải quan. Ngoài ra, các trường hợp khác do cơ quan hải quan hoặc cơ quan khác phát hiện việc kê khai, tính thuế không đúng với quy định của pháp luật cũng bị ấn định thuế.
Cơ quan hải quan ấn định số tiền thuế phải nộp dựa trên các căn cứ: hàng hóa thực tế xuất khẩu, nhập khẩu; phương pháp tính thuế; hồ sơ hải quan; tài liệu, sổ sách, chứng từ, dữ liệu kế toán... Theo Minh Hoa (t/h theo Lao Động, Thanh Niên).
