Trong thời tiết oi nóng, nhiều gia đình lắp thêm hệ thống phun sương, tưới nước hoặc xịt nước trực tiếp quanh cục nóng điều hòa với hy vọng làm mát thiết bị, giúp điều hòa chạy nhẹ hơn, phòng mát nhanh hơn và tiết kiệm điện. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo cách làm này có thể gây hại nhiều hơn lợi nếu không thực hiện đúng kỹ thuật.
Nguyên lý làm mát cục nóng và những hiểu lầm phổ biến
Cục nóng điều hòa có nhiệm vụ thải nhiệt từ trong phòng ra ngoài. Khi nhiệt độ ngoài trời quá cao, khả năng trao đổi nhiệt của dàn nóng giảm, ảnh hưởng đến hiệu quả làm lạnh. TS Nguyễn Phan Kiên, Viện phó Viện Khoa học và Công nghệ Sức khỏe, Đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết trong điều kiện này, điều hòa có thể hoạt động kém hiệu quả hơn.
Nhiều người tin rằng phun sương quanh dàn nóng giúp giảm nhiệt độ khu vực xung quanh, hỗ trợ tản nhiệt nhanh hơn. Tuy nhiên, hiệu quả này phụ thuộc lớn vào môi trường. Trong điều kiện nóng khô, hơi nước bay hơi nhanh có thể tạo hiệu ứng làm mát nhất định. Nhưng ở nơi độ ẩm cao, nước khó bay hơi, hiệu quả giảm đáng kể. Các kỹ thuật viên điện lạnh khuyến cáo người dùng cần cẩn trọng trước khi áp dụng.
Rủi ro tiềm ẩn từ việc phun sương sai cách
Rủi ro đầu tiên đến từ cặn khoáng trong nước. Khi phun sương liên tục, nước bay hơi nhưng cặn có thể đọng lại trên lá nhôm tản nhiệt. Lâu ngày, lớp cặn này làm giảm khả năng trao đổi nhiệt, khiến cục nóng khó thải nhiệt hơn. Điều hòa không những không tiết kiệm điện mà còn phải vận hành nặng hơn.
Rủi ro thứ hai là tình trạng ẩm kéo dài. Cục nóng vốn được thiết kế để đặt ngoài trời, chịu được nắng mưa ở mức nhất định. Tuy nhiên, việc liên tục tạo hơi nước quanh thiết bị khác với việc máy thỉnh thoảng gặp mưa. Hơi ẩm thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ oxy hóa, ăn mòn các chi tiết kim loại, lá tản nhiệt, ốc vít hoặc khung máy.
Đáng lo hơn, nếu phun sai hướng, nước có thể lọt vào khu vực bo mạch, đầu nối điện hoặc mô-tơ quạt. Nagakawa khuyến cáo khi vệ sinh cục nóng không nên dùng vòi nước có áp lực quá mạnh vì có thể làm cong, hư hỏng lá nhôm tản nhiệt, khiến khả năng làm lạnh giảm và tiêu tốn điện hơn. Cũng cần tránh dùng dung dịch tẩy rửa có tính axit, kiềm mạnh, cồn hoặc xăng dầu vì có thể ăn mòn kim loại, ảnh hưởng linh kiện điện.
Kärcher Việt Nam nhấn mạnh cục nóng bẩn có thể làm giảm hiệu suất, khiến máy nén phải hoạt động quá công suất; việc vệ sinh định kỳ giúp tăng hiệu quả làm mát, tiết kiệm năng lượng và hạn chế sự cố như máy tự ngắt do quá nhiệt. Vấn đề không phải là cục nóng “không được dính nước”, mà là việc làm ướt liên tục, sai kỹ thuật có thể khiến thiết bị nhanh bẩn, nhanh ăn mòn và khó tản nhiệt hơn.
Cách làm đúng với cục nóng điều hòa trong ngày nắng nóng
Thay vì tự lắp phun sương, việc quan trọng nhất là giúp cục nóng tản nhiệt thuận lợi. EVNHANOI từng cảnh báo việc che chắn cục nóng điều hòa không đúng cách có thể gây hại cho thiết bị; nhiều gia đình lắp mái che hoặc phủ bạt để tránh nắng mưa nhưng vô tình làm cản trở quá trình thoát nhiệt.
Nếu cần che nắng, mái che chỉ nên giúp giảm nắng chiếu trực tiếp, không được quây kín hoặc chắn luồng gió ra vào. Panasonic hướng dẫn dàn nóng phải được lắp ở vị trí có khoảng hở tối thiểu theo sơ đồ kỹ thuật, bảo đảm không gian phía trước, sau, hai bên và phía trên thiết bị để lưu thông không khí.
Khu vực quanh cục nóng cũng cần được giữ sạch. Bộ Năng lượng Mỹ khuyến cáo nên loại bỏ rác, lá cây, bụi bẩn quanh dàn ngưng ngoài trời và cắt tỉa cây cối cách thiết bị ít nhất khoảng 60 cm để bảo đảm luồng khí lưu thông.
Trong ngày nắng nóng, người dùng nên kết hợp giảm tải cho điều hòa từ bên trong phòng: kéo rèm che nắng, đóng kín cửa khi máy hoạt động, hạn chế nguồn nhiệt, vệ sinh lưới lọc dàn lạnh và cài nhiệt độ hợp lý thay vì để quá thấp trong thời gian dài.
