Tội phạm mạng đang ngày càng tinh vi khi không yêu cầu nạn nhân chuyển tiền vào tài khoản cá nhân hay tài khoản giả mạo ngay từ đầu, mà hướng dẫn khách hàng chuyển tiền vào đúng tài khoản ngân hàng chính thức của doanh nghiệp lưu trú để tạo dựng niềm tin. Sau đó, chúng kích hoạt kịch bản lừa đảo "hoàn tiền vì chuyển sai cú pháp" nhằm chiếm đoạt số tiền lớn hơn. Sự việc vừa xảy ra với gia đình chị H. (trú tại Hà Nội) khi chuẩn bị cho chuyến nghỉ dưỡng cuối tuần tại Quảng Ninh là một thí dụ điển hình.
Fanpage giả mạo có tích xanh, tài khoản nhận tiền đúng tên khách sạn
Trong quá trình tìm kiếm Fanpage của Novotel Ha Long Bay trên Facebook để đặt phòng, chị H. đã truy cập vào một trang giả có đầy đủ tên gọi, hình ảnh, thông tin nhận diện thương hiệu và đặc biệt là có cả dấu tích xanh xác thực. Cảm thấy thông tin uy tín, chị H. trao đổi và tin tưởng làm theo hướng dẫn của trang giả này để chuyển khoản số tiền đặt cọc 495.000 đồng. Cẩn thận kiểm tra lại thông tin ngân hàng, chị thấy tài khoản nhận tiền hiển thị đúng tên pháp nhân chính thức của khách sạn nên hoàn toàn yên tâm vào giao dịch.
Tuy nhiên, sự bất thường bắt đầu xuất hiện khi khoảng 30 phút sau khi chuyển tiền thành công, chị H. vẫn không nhận được phản hồi xác nhận từ phía Fanpage. Giữa lúc bắt đầu cảm thấy sốt ruột, một đối tượng chủ động gọi điện qua ứng dụng Messenger, tự xưng là nhân viên thuộc trung tâm hỗ trợ của hệ thống khách sạn. Người này thông báo giao dịch đặt phòng của chị hiện chưa được hệ thống ghi nhận do trong quá trình chuyển khoản đã nhập sai cú pháp, đồng thời trấn an rằng sẽ hướng dẫn chị thực hiện các bước để hoàn lại số tiền cọc ban đầu.
Bẫy hoàn tiền: Quét mã QR và nhập "mã xác nhận" thực chất là nhập số tiền
Để nhận lại tiền cọc, đối tượng đã yêu cầu chị H. mở ứng dụng ví điện tử MoMo, tiến hành quét mã QR và thực hiện hàng loạt thao tác phức tạp theo từng hướng dẫn qua điện thoại. Trong suốt quá trình này, kẻ gian liên tục hối thúc, sử dụng lời lẽ dồn dập nhằm tạo tâm lý gấp gáp, khiến nạn nhân hoang mang và không có đủ thời gian để suy nghĩ hay kiểm tra lại thông tin. Tiếp đó, đối tượng hướng dẫn nạn nhân nhập một dãy số vào ô thuộc tính và giải thích rằng đây chỉ là mã xác nhận (6 số cuối của điện thoại cá nhân) kết hợp với số thứ tự xử lý trên hệ thống. Thực chất, bẫy lừa đảo chính là ở bước này khi ô mà nạn nhân nhập dãy số chính là ô nhập số tiền chuyển khoản, nhưng do bối rối và bị thao túng tâm lý nên nạn nhân không hề nhận ra.
Chỉ đến khi ứng dụng ngân hàng hiển thị số tiền giao dịch lên tới hơn 16 triệu đồng kèm theo yêu cầu xác thực sinh trắc học gương mặt, chị H. mới bừng tỉnh, nhận ra mình đang rơi vào kịch bản lừa đảo và lập tức dừng giao dịch. Chị H. chia sẻ: "Bản thân cứ nghĩ vì Fanpage có tích xanh, tiền cọc cũng chuyển đúng tài khoản của khách sạn nên hoàn toàn không chút nghi ngờ, chỉ đến khi thấy ứng dụng hiện số tiền yêu cầu xác thực hơn 16 triệu đồng mới biết đó là một cái bẫy."
Khách sạn lên tiếng cảnh báo, khẳng định không yêu cầu chuyển thêm tiền để hoàn cọc
Trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân, đại diện Novotel Ha Long Bay cho biết khách sạn cũng chính là nạn nhân của các hành vi giả mạo thương hiệu ngày càng biến tướng phức tạp trên mạng xã hội. Ngay sau khi tiếp nhận thông tin phản ánh từ du khách, phía khách sạn đã nhanh chóng xác minh và xác nhận trang Fanpage mà gia đình chị H. liên hệ là giả mạo, đồng thời hỗ trợ chị H. hoàn tất việc đặt phòng qua kênh chính thức để bảo đảm chuyến đi không bị ảnh hưởng. Nhằm bảo vệ quyền lợi cho du khách, Novotel Ha Long Bay phát đi cảnh báo, khẳng định doanh nghiệp không bao giờ yêu cầu khách hàng chuyển thêm tiền để hoàn cọc, quét mã QR, đăng nhập ví điện tử hoặc thực hiện bất kỳ giao dịch nào nhằm "xác minh", "mở khóa" hay "đồng bộ" khoản tiền đã chuyển.
Khuyến nghị du khách chỉ thực hiện liên hệ và đặt dịch vụ qua các kênh chính thức của doanh nghiệp như Website, Fanpage, Zalo OA, Instagram... Trong trường hợp nhận được các yêu cầu bất thường hoặc nghi vấn về lỗi giao dịch, khách hàng cần dừng ngay lập tức mọi thao tác thanh toán và gọi trực tiếp đến đường dây nóng chính thức của khách sạn để được kiểm tra và hỗ trợ kịp thời.
Bài học từ vụ việc: Không chỉ dựa vào tích xanh, cần kiểm tra nhiều kênh
Thực tế, thời gian qua, Báo Nhân Dân đã nhiều lần phản ánh tình trạng fanpage giả mạo các doanh nghiệp uy tín, đồng thời hướng dẫn độc giả không nên chỉ dựa vào dấu tích xanh mà cần đối chiếu với website chính thức, lịch sử hoạt động của trang, thông tin liên hệ và các kênh xác thực của doanh nghiệp. Các cơ quan chức năng cũng luôn cảnh báo người dân tuyệt đối không làm theo hướng dẫn của người lạ qua điện thoại hoặc mạng xã hội khi được yêu cầu chuyển tiền, quét mã QR, cung cấp mã OTP hoặc xác thực sinh trắc học. Mọi yêu cầu hoàn tiền, xử lý giao dịch lỗi hoặc xác minh tài khoản cần được kiểm chứng trực tiếp với đơn vị cung cấp dịch vụ trước khi thực hiện.
Qua vụ việc nêu trên, một lần nữa cho thấy các trang mạng xã hội chỉ nên được xem là kênh tham khảo hoặc liên hệ ban đầu với doanh nghiệp, không phải căn cứ duy nhất để xác thực giao dịch. Thời điểm mùa hè và cao điểm du lịch vẫn đang diễn ra, nhu cầu đặt phòng tăng cao cũng là thời điểm các đối tượng lừa đảo gia tăng hoạt động, lợi dụng tâm lý chủ quan hoặc vội vàng của khách hàng. Vì vậy, trước khi chuyển tiền, khách hàng cần kiểm tra thông tin trên website chính thức, gọi trực tiếp đến đường dây nóng của khách sạn hoặc ưu tiên đặt phòng qua các nền tảng đặt phòng uy tín. Chỉ một thao tác xác nhận theo hướng dẫn của kẻ gian cũng có thể khiến người dùng mất số tiền lớn trong tích tắc. Trong bối cảnh các thủ đoạn lừa đảo liên tục biến tướng, sự thận trọng của người dùng vẫn là "lá chắn" đầu tiên và quan trọng nhất để bảo vệ tài sản của chính mình.
