Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) vừa có giải trình về đề xuất xử phạt hành chính đối với hộ gia đình, cá nhân, cơ quan, tổ chức không thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt. Theo dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 45/2022, mức phạt dự kiến từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng.
Đề xuất mức phạt cụ thể
Khoản 1 Điều 27 của dự thảo quy định phạt tiền từ 500.000 đến 1 triệu đồng đối với các đối tượng bao gồm hộ gia đình, cá nhân, cơ quan, tổ chức, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, chủ đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung, cụm công nghiệp có phát sinh chất thải rắn sinh hoạt dưới 300 kg/ngày. Hành vi vi phạm bao gồm không phân loại chất thải theo quy định của chính quyền địa phương hoặc không sử dụng bao bì chứa chất thải đúng quy định.
Đối với các cơ quan, tổ chức, cơ sở sản xuất, kinh doanh có khối lượng chất thải từ 300 kg/ngày trở lên, mức phạt sẽ cao hơn, từ 20 đến 25 triệu đồng nếu không ký hợp đồng với đơn vị có chức năng thu gom, vận chuyển, tái chế hoặc xử lý chất thải. Nếu sử dụng phương tiện, thiết bị lưu chứa không đạt yêu cầu kỹ thuật, mức phạt có thể lên tới 30-50 triệu đồng.
Phản hồi từ các địa phương
Nhiều Sở NN&MT địa phương như Hà Nội, TP.HCM, Thái Nguyên, Đồng Tháp, Tuyên Quang, Huế, Lạng Sơn đã góp ý rằng quy định hiện tại chưa xử phạt các đơn vị thu gom, vận chuyển nếu họ đổ lẫn chất thải sau phân loại. Họ đề nghị bổ sung quy định để đảm bảo công bằng và trách nhiệm trong toàn bộ chuỗi phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý.
Quan điểm của Bộ NN&MT
Bộ NN&MT cho rằng việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt thuộc thẩm quyền của chính quyền địa phương, nhằm phù hợp với thực tế. Hành vi vi phạm tại khoản 1 Điều 27 được đánh giá là phù hợp. Việc xử lý chất thải sau phân loại phụ thuộc vào hạ tầng kỹ thuật của từng địa phương và liên quan trực tiếp đến công tác thu gom, vận chuyển.
Cơ quan soạn thảo nhấn mạnh: “Nếu quy định xử phạt hành vi đổ lẫn chất thải sau phân loại sẽ dễ dẫn đến tùy tiện khi xử lý vi phạm”. Trong trường hợp địa phương đã ban hành quy định đầy đủ và có hạ tầng xử lý phù hợp, việc xử lý hành vi đổ lẫn sẽ được thực hiện theo các quy định khác của nghị định.
Vấn đề hợp đồng thu gom rác
Liên quan đến đề xuất xử phạt hộ gia đình không ký hợp đồng thu gom rác, Bộ NN&MT giải thích rằng hiện nay việc chuyển giao chất thải từ hộ gia đình thường thông qua các đơn vị tự quản. Pháp luật hiện hành không yêu cầu phải có hợp đồng chuyển giao chất thải từ hộ gia đình. Việc xử lý vi phạm của đơn vị thu gom nếu không bố trí phương tiện, thiết bị thu gom theo từng loại rác đã được quy định và phù hợp với thực tế địa phương.
Vứt xác động vật ra môi trường
Về đề nghị bổ sung hình thức xử phạt hành vi vứt xác động vật ra môi trường, Bộ NN&MT cho biết nội dung này không thuộc phạm vi của nghị định mà phải thực hiện theo pháp luật về thú y.
Theo khoản 1 Điều 26 Nghị định 45/2022, hộ gia đình, cá nhân không phân loại chất thải rắn sinh hoạt hoặc không sử dụng bao bì đúng quy định sẽ bị phạt từ 500.000 đến 1 triệu đồng. Quy định này có hiệu lực từ ngày 1/1/2025.
