Khói từ gần 900 đám cháy rừng tại Canada đang bủa vây các thành phố Mỹ, khiến Tổng thống Donald Trump đe dọa áp thuế trừng phạt nước láng giềng do quản lý yếu kém. Tình trạng khói mù dấy lên lo ngại về tính khả thi của trận chung kết World Cup tại New Jersey vào cuối tuần này.
Ông Trump đe dọa áp thuế vì khói cháy rừng
Hôm 17/7 giờ địa phương, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên mạng xã hội phàn nàn về chất lượng không khí, trong bối cảnh giới chức Canada vẫn chật vật kiểm soát 896 đám cháy bùng phát trên toàn quốc. Theo Washington Post, lượng khói mù dày đặc tiếp tục tràn xuống Mỹ, đưa Detroit, Chicago và Washington D.C. lên nhóm đầu danh sách các thành phố lớn ô nhiễm nhất thế giới.
Trong đêm, khói bụi bao phủ Baltimore và Washington D.C., làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng không khí xuống mức rất nguy hại, với chỉ số ghi nhận lần lượt ở mức 281 và 247 tính đến 6h sáng. "Canada phải chịu trách nhiệm vì đã quản lý yếu kém diện tích rừng và thảm thực vật của mình", ông Trump viết. "Nước Mỹ đang vô cớ bị bủa vây bởi luồng không khí ô nhiễm và độc hại. Mức độ nguy hiểm này là hoàn toàn không thể chấp nhận được!".
Phản ứng của chính quyền Trump và chỉ trích từ giới khoa học
Theo Al Jazeera, ông tuyên bố sẽ gọi thẳng cho Thủ tướng Mark Carney để chất vấn chính phủ Canada về sự lơ là trách nhiệm. "Thiệt hại là không thể đong đếm", ông Trump nhấn mạnh, đồng thời cảnh báo chi phí khắc phục hậu quả sẽ được cộng thẳng vào các mức thuế quan hiện hành áp lên hàng hóa xuất khẩu của Canada sang Mỹ. Bài đăng trên cho thấy động thái mới nhất của Tổng thống Mỹ dùng đòn bẩy thuế quan để ép các quốc gia khác phải đáp ứng yêu sách của mình.
Các nhà khoa học nhận định sự gia tăng các vụ cháy rừng trên khắp Bắc Mỹ bắt nguồn từ nhiều yếu tố, trong đó có tình trạng khô hạn ngày càng nghiêm trọng do biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, ông Trump liên tục đổ lỗi cho các chính trị gia về công tác quản lý yếu kém. Giới khoa học chỉ ra nhiều yếu tố góp phần gây ra các vụ cháy rừng lớn, bao gồm nhiệt độ tăng cao, hạn hán và các chính sách phòng cháy quá khắt khe làm gián đoạn chu kỳ cháy tự nhiên, dẫn đến thảm thực vật phát triển quá mức. Nguy cơ thiệt hại cũng gia tăng do dân số tại các khu vực giáp ranh giữa vùng hoang dã và đô thị ngày càng đông.
Tình hình cháy rừng tại Ontario và phản ứng của chính quyền địa phương
Vào giữa tháng 7, tỉnh Ontario (Canada) đã chứng kiến trận hỏa hoạn lớn nhất từ đầu năm đến nay khi một số đám cháy nhỏ sáp nhập tại Công viên Tỉnh bang Wabakimi, tàn phá nhiều khu dân cư của cộng đồng bản địa (First Nations). Sáng thứ Sáu, Thủ hiến Ontario Doug Ford cho biết 10 cộng đồng dân cư đã phải sơ tán. Ông gửi lời cảm ơn đến các nhà lãnh đạo trên khắp Canada cũng như giới chức các bang Massachusetts và Minnesota của Mỹ vì đã hỗ trợ ứng phó thảm họa. "Hàng xóm luôn tương trợ lẫn nhau, đó là lý do Ontario luôn sát cánh cùng các đối tác Mỹ trong những lúc nguy nan", ông Ford viết trên mạng xã hội.
Dù vậy, các thành viên đảng Cộng hòa, trong đó có ông Trump và Hạ nghị sĩ Mỹ Bill Huizenga của bang Michigan, đã mượn các vụ hỏa hoạn gần đây để chỉ trích chính sách quản lý rừng của Canada. "Năng lực yếu kém của Canada trong việc giảm thiểu, ngăn chặn và phòng ngừa cháy rừng cần phải được giải quyết", ông Huizenga viết trên mạng xã hội vào thứ Năm. "Những trận hỏa hoạn hàng năm này không chỉ gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống mà còn đe dọa sự thịnh vượng kinh tế của chúng ta".
Chỉ trích chính quyền Trump về cắt giảm ngân sách phòng cháy
Tuy nhiên, bản thân chính quyền Tổng thống Trump cũng đang vấp phải nhiều chỉ trích về công tác chuẩn bị ứng phó với cháy rừng. Tờ New York Times đưa tin vào thứ Sáu rằng chính quyền của ông đã cắt giảm ngân sách dành cho hoạt động nghiên cứu cháy rừng, bao gồm các phòng thí nghiệm chuyên đánh giá tác động của khói bụi hỏa hoạn đối với sức khỏe con người.
Vào thứ Sáu, ông Trump nhắc lại quan điểm cho rằng các vụ cháy rừng ở Canada hoàn toàn có thể ngăn chặn được thông qua việc dọn dẹp cành lá khô. "Canada đã từ chối thực hiện các công tác Quản lý Rừng và Dọn dẹp cơ bản, dù biết rõ sự cố chấp đó sẽ dẫn đến hậu quả như hiện nay", ông Trump viết. "Đây là sự Cố ý Lơ là và đang trở thành vấn nạn hàng năm, gây thiệt hại cho Mỹ hàng tỷ USD. Chi phí khắc phục tình trạng ô nhiễm này bắt buộc phải được cộng vào các mức THUẾ QUAN mà Canada đang gánh chịu".
Điều tra rò rỉ thông tin tại Nhà Trắng
Theo CNN, trong tuần trước, Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles, trợ lý thân cận của Tổng thống Mỹ Donald Trump, cùng Giám đốc FBI Kash Patel đã trực tiếp điều phối cuộc điều tra quy mô lớn tại Nhà Trắng. Ông Patel và bà Wiles làm việc tại Nhà Trắng trong khoảng 7 giờ. Theo các nguồn tin am hiểu sự việc nói với CNN, một số quan chức đã được yêu cầu giao nộp điện thoại cho các điều tra viên ngay trong khuôn viên Nhà Trắng ngày 10/7 theo giờ địa phương. Cuộc điều tra nhằm xác định nguồn làm rò rỉ thông tin về các thiếu sót an ninh của chiếc máy bay do Qatar tặng, dự kiến được sử dụng làm chuyên cơ Không Lực Một.
Ngoài việc yêu cầu giao nộp điện thoại di động, các điều tra viên còn thu thập thông tin từ những người tháp tùng ông Trump hoặc có liên quan đến chuyến công du mới nhất của ông đến Thổ Nhĩ Kỳ trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh NATO, bao gồm các quan chức thuộc nhiều cơ quan khác nhau. Theo một nguồn tin, không phải tất cả những người được yêu cầu đều giao nộp thiết bị của mình. Theo nhiều nguồn tin khác chia sẻ với CNN, ông Trump tỏ ra tức giận trước việc những thông tin liên quan đến chuyên cơ Không Lực Một mới đưa vào sử dụng bị tiết lộ cho giới truyền thông. Điều này khiến chính quyền ông Trump nhanh chóng triển khai một cuộc điều tra gắt gao về việc rò rỉ thông tin.
New York Times đưa tin ngày 11/7, Bộ Tư pháp Mỹ đã gửi trát tới 4 phóng viên của tờ báo này, họ là những người từng đưa tin về các lo ngại an ninh liên quan đến chiếc máy bay mới của ông Trump. Một quan chức Nhà Trắng cho biết: "Những vụ rò rỉ thông tin đe dọa đến sự an toàn của Tổng thống, các nhân viên của ông và nhóm phóng viên tháp tùng là hành vi nguy hiểm, đồng thời là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia. Nhà Trắng coi trọng những vụ việc này và sẽ làm mọi điều hợp pháp để xác định các cá nhân liên quan, đồng thời ngăn chặn việc tương tự tái diễn". CNN đã liên hệ FBI để đề nghị bình luận nhưng chưa nhận được phản hồi.
Chiếc máy bay do Qatar tặng gây tranh cãi
Trước đó, truyền thông Mỹ đã đưa tin về những lo ngại liên quan đến chiếc máy bay trị giá 400 triệu USD do Qatar tặng. Ông Trump cho biết sẽ điều chiếc máy bay này bay trước tới căn cứ không quân Mildenhall ở Anh, ngay trước khi ông rời hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ. Ông Trump viết trên mạng xã hội rằng việc này nhằm tạo điều kiện để các quân nhân Mỹ đang đồn trú tại căn cứ có cơ hội tham quan chiếc máy bay mới. Trước đó, ông từng nhiều lần ca ngợi chiếc máy bay này, sau khi chuyên cơ được cải tạo để phù hợp hơn với việc phục vụ Tổng thống Mỹ.
Ông Trump rời Thổ Nhĩ Kỳ trên chiếc chuyên cơ cũ, rồi chuyển sang chiếc chuyên cơ mới tại căn cứ quân sự của Mỹ ở Anh. Ông bác bỏ nhận định cho rằng việc đổi máy bay xuất phát từ lý do an ninh. Dù vậy, một số cơ quan truyền thông tại Mỹ cho rằng đây mới là nguyên nhân. Theo CNN, một số nguồn tin cho biết chiếc máy bay do Qatar tặng đã được lắp đặt gấp các hệ thống phòng vệ, song vẫn chưa đạt mức an toàn như chiếc chuyên cơ cũ. Hiện chưa rõ chính xác những khác biệt về năng lực an ninh giữa chiếc chuyên cơ cũ và chiếc chuyên cơ mới.
