Khoảng 10h30 sáng 24/7, một nhóm đối tượng đã bình tĩnh mua vé vào cửa Bảo tàng Musée du Pays Châtillonnais – Trésor de Vix tại thị trấn Châtillon-sur-Seine, vùng Burgundy, Pháp. Không cần đột nhập, chúng tiến thẳng đến khu trưng bày, dùng vật cứng đập vỡ tủ kính chứa hiện vật rồi nhanh chóng ôm chiếc vòng cổ vàng 24K có niên đại khoảng 2.500 năm và chạy ra ngoài qua lối chính. Toàn bộ sự việc diễn ra chóng vánh ngay giữa ban ngày.
Vụ trộm táo tợn giữa ban ngày tại bảo tàng Pháp
Theo Le Parisien và France 3, vụ trộm xảy ra vào buổi sáng, thời điểm bảo tàng mở cửa đón khách. Các nghi phạm không hề che giấu lai lịch, chúng mua vé như những du khách bình thường để tiếp cận hiện vật. Chiếc vòng cổ bị đánh cắp là một phần của bộ sưu tập Vix Treasure, được coi là báu vật quốc gia của Pháp và là hiện vật nổi tiếng nhất trong bảo tàng.
Ông Olivier Caracotch, Công tố viên thành phố Dijon, xác nhận cơ quan chức năng đã khởi tố vụ án theo hướng tội phạm có tổ chức. Vụ việc sẽ được chuyển cho Juridiction interrégionale spécialisée (JIRS) – đơn vị chuyên điều tra các vụ án đặc biệt nghiêm trọng và phức tạp – thụ lý. Điều này cho thấy giới chức Pháp đánh giá rất cao mức độ nghiêm trọng của vụ trộm.
An ninh được nâng cấp nhưng vẫn bị xuyên thủng
Thị trưởng Châtillon-sur-Seine, ông Jérémie Brigand, cho biết bảo tàng đã hai lần bị kẻ gian cố đột nhập vào ban đêm trong vòng tám tháng qua, nhưng đều thất bại. Sau các sự cố đó, bảo tàng đã chi khoảng 150.000 euro (gần 171.000 USD) để nâng cấp hệ thống an ninh, bao gồm camera giám sát mới, cảm biến chuyển động và thiết bị báo động tại các cửa ra vào. Tuy nhiên, những biện pháp này vẫn không đủ để ngăn chặn nhóm trộm.
Trong một tuyên bố, ông Brigand nhấn mạnh: "Các đối tượng đã thể hiện sự chuẩn bị kỹ lưỡng, hành động cực kỳ nhanh và quyết tâm cao, nhờ đó thực hiện trót lọt vụ trộm." Ông gọi đây là "một cuộc tấn công nhằm vào di sản văn hóa và lợi ích công cộng". Theo vị thị trưởng, chiếc vòng cổ bị đánh cắp không thể định giá bằng tiền. "Đây là hiện vật độc nhất vô nhị trên thế giới. Giá trị của nó không chỉ nằm ở lượng vàng chế tác mà còn ở ý nghĩa lịch sử đối với vùng Châtillonnais và nước Pháp. Thật đau lòng khi tội phạm lại nhắm vào chính lịch sử của chúng ta."
Loạt bảo tàng Pháp trở thành mục tiêu
Vụ trộm này lập tức khiến dư luận nhớ đến vụ cướp táo tợn tại Bảo tàng Louvre ở Paris trước đó, khi nhóm tội phạm cuỗm số trang sức Hoàng gia trị giá khoảng 102 triệu USD chỉ trong chưa đầy 8 phút, cũng diễn ra giữa ban ngày. Vụ việc làm chấn động giới khảo cổ và an ninh, buộc Chủ tịch Louvre phải từ chức và đẩy nhanh kế hoạch đại tu hệ thống an ninh vốn bị xem là lạc hậu. Dự án cải tạo dự kiến khởi động tháng 1/2027, trong khi Phòng trưng bày Apollo đã mở cửa trở lại nhưng số trang sức bị đánh cắp vẫn chưa được tìm thấy.
Không chỉ Louvre, nhiều bảo tàng khác tại Pháp cũng liên tiếp bị nhắm đến. Đầu tháng này, Bảo tàng Lalique ở vùng Alsace bị lấy mất số trang sức trị giá khoảng 4,57 triệu USD. Sự lặp lại của các vụ trộm ngày càng táo tợn đặt ra câu hỏi lớn về khả năng bảo vệ di sản văn hóa của các bảo tàng Pháp trước tội phạm có tổ chức.
Kho báu Vix và chiếc vòng cổ huyền thoại
Chiếc vòng cổ vừa bị đánh cắp là một phần của Kho báu Vix, bộ sưu tập khảo cổ nổi tiếng được phát hiện năm 1953 dưới chân núi Mont Lassois, gần làng Vix, cách bảo tàng khoảng 6 km. Trọng tâm của cuộc khai quật là ngôi mộ của một nữ quý tộc, thường được gọi là "Quý bà Vix" hay "Công chúa Vix", được cho là an táng vào khoảng 470-460 trước Công nguyên. Trong ngôi mộ, các nhà khảo cổ tìm thấy hàng loạt hiện vật quý hiếm:
- Vòng cổ vàng 24K nặng hơn 0,5 kg, có niên đại từ thế kỷ VI trước Công nguyên.
- Bình đồng Vix Krater nổi tiếng với hình khắc nữ quỷ Medusa, được chế tác tại thuộc địa Hy Lạp cổ Sybaris (miền nam Italy ngày nay). Giới nghiên cứu vẫn chưa lý giải được bằng cách nào hiện vật này lại xuất hiện tại vùng Vix.
- Bát bạc Silver Phiale, được xem là chiếc bình bạc cổ nhất từng được phát hiện ở phía bắc dãy Alps.
Theo bảo tàng, chiếc vòng cổ có thiết kế đặc trưng của người Celt, uốn cong thành hình vòng cung. Hai đầu vòng kết thúc bằng hình bàn chân sư tử đặt trên các khối cầu rỗng. Phía trên mỗi chân sư tử là hình ngựa có cánh Pegasus, thể hiện ảnh hưởng của văn hóa Hy Lạp cổ đại đối với khu vực này. Trong khi đó, các quả cầu hình quả lê trên hiện vật lại là biểu tượng của Mặt Trời trong tín ngưỡng Celt.
Giá trị văn hóa vô song và cú sốc đối với giới khảo cổ
Ban đầu, khi khai quật, chiếc vòng được tìm thấy nằm trên hộp sọ của nữ quý tộc nên các nhà khảo cổ từng cho rằng đây là vương miện đội đầu. Tuy nhiên, các nghiên cứu sau này xác nhận nó thực chất là vòng đeo cổ, thường được tầng lớp quý tộc sử dụng như biểu tượng của quyền lực và địa vị. Bảo tàng cho biết vị trí của hiện vật trên hộp sọ nhiều khả năng là do ngôi mộ bị sụt lún sau khi chôn cất, khiến chiếc vòng dịch chuyển khỏi vị trí ban đầu.
Các chuyên gia nhận định, từ kỹ thuật chế tác cho đến các họa tiết trang trí, chiếc vòng vàng phản ánh sự giao thoa giữa văn hóa Celt và Hy Lạp, đồng thời là minh chứng sống động cho mạng lưới giao thương sôi động tại châu Âu vào cuối thời kỳ Đồ sắt thứ nhất, cách đây hơn 2.500 năm. Vụ mất cắp không chỉ là tổn thất vật chất mà còn là một mất mát to lớn đối với di sản văn hóa nhân loại, khi một hiện vật độc bản vừa biến mất khỏi tầm mắt công chúng.
