Iran đề xuất kế hoạch ba giai đoạn với Mỹ
Iran đã chính thức trình bày một đề xuất chi tiết bao gồm ba giai đoạn nhằm giải quyết những căng thẳng kéo dài với Mỹ xoay quanh chương trình hạt nhân của nước này. Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán gián tiếp giữa hai bên đang diễn ra tại Vienna, Áo.
Giai đoạn đầu tiên: Xây dựng lòng tin
Theo các nguồn tin ngoại giao, giai đoạn đầu tiên của kế hoạch tập trung vào các biện pháp xây dựng lòng tin. Iran đề nghị tạm dừng làm giàu urani ở mức độ cao hơn, đổi lại Mỹ sẽ nới lỏng một số lệnh trừng phạt kinh tế. Cụ thể, Tehran sẵn sàng giới hạn mức làm giàu urani ở 3,67% trong vòng sáu tháng, đồng thời cho phép các thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) tiến hành kiểm tra bất ngờ tại các cơ sở hạt nhân.
Giai đoạn thứ hai: Đàm phán chi tiết
Giai đoạn thứ hai kéo dài từ tháng thứ bảy đến tháng thứ mười hai, tập trung vào các cuộc đàm phán chi tiết về chương trình hạt nhân. Iran đề xuất thảo luận về các giới hạn dài hạn đối với hoạt động làm giàu urani, cũng như việc chuyển đổi các cơ sở hạt nhân sang mục đích hòa bình. Đổi lại, Mỹ sẽ dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt liên quan đến hạt nhân, bao gồm cả các lệnh trừng phạt đối với ngành dầu mỏ và ngân hàng của Iran.
Giai đoạn thứ ba: Thực thi và giám sát
Giai đoạn cuối cùng kéo dài từ tháng thứ mười ba trở đi, tập trung vào việc thực thi thỏa thuận và cơ chế giám sát. Iran cam kết tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ của Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT) và cho phép IAEA giám sát liên tục. Mỹ sẽ chính thức công nhận chương trình hạt nhân dân sự của Iran và hỗ trợ Tehran trong việc phát triển năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình.
Đề xuất này được coi là một bước đi ngoại giao quan trọng của Iran, nhằm phá vỡ thế bế tắc trong quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, phía Mỹ vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức. Các nhà phân tích cho rằng kế hoạch ba giai đoạn có thể là cơ sở để hai bên tiến tới một thỏa thuận toàn diện, nhưng vẫn còn nhiều thách thức phía trước, đặc biệt là vấn đề lòng tin và lịch trình thực hiện.
Trong khi đó, các đồng minh của Mỹ ở Trung Đông như Israel và Ả Rập Saudi bày tỏ lo ngại về đề xuất này, cho rằng Iran có thể lợi dụng quá trình đàm phán để tiếp tục phát triển vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, Iran khẳng định chương trình hạt nhân của mình hoàn toàn vì mục đích hòa bình và sẵn sàng hợp tác với cộng đồng quốc tế.
