Iran được cho là đã gia tăng các nỗ lực nhằm phong tỏa kho dự trữ uranium cấp độ cao bằng cách cố ý làm sập các đường hầm và đặt mìn tại các lối ra vào, trước nguy cơ Mỹ có thể triển khai lực lượng trên bộ để thu giữ.
Nỗ lực phong tỏa kho uranium
Theo các nguồn thạo tin, do những nỗ lực của Iran vài tuần gần đây, việc tiếp cận khoảng nửa tấn uranium làm giàu ở cấp độ cao hiện tại trở nên khó khăn, nguy hiểm và tốn thời gian hơn rất nhiều so với thời điểm cách đây chỉ một tháng.
Các công trình kiên cố hóa mới của Iran đã thêm một tầng phức tạp nữa vào đề xuất thỏa thuận của Mỹ khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần nêu rõ mục tiêu loại bỏ và tiêu hủy số uranium này.
Phản ứng từ các bên
Nhà Trắng cũng như phái đoàn ngoại giao của Iran tại Liên hợp quốc chưa đưa ra bình luận. Các quan chức Mỹ và Iran đến nay đã đưa ra những tuyên bố mâu thuẫn nhau về thỏa thuận sơ bộ, và các điều khoản chính xác của nó vẫn chưa rõ ràng.
Theo một quan chức cấp cao của chính quyền, hai bên đang tiến gần hơn đến một thỏa thuận yêu cầu Iran phải bàn giao số uranium đã được làm giàu cho phía Mỹ. Nó sẽ bị tiêu hủy tại chỗ và sau đó được đưa ra khỏi quốc gia này.
Khó khăn trong việc di dời
Tuy nhiên, ngay cả đối với Iran, việc di dời số vật liệu này giờ đây cũng sẽ khó khăn và nguy hiểm. Việc này đòi hỏi các thiết bị đào bới hạng nặng và các nỗ lực rà phá bom mìn vốn là những công việc khó khăn và rủi ro.
Ông Scott Roecker, người từng đứng đầu Văn phòng Loại bỏ Vật liệu Hạt nhân thuộc Cơ quan An ninh Hạt nhân Quốc gia Mỹ từ năm 2017 đến năm 2021, cho biết nếu các nhà đàm phán “yêu cầu Iran mang toàn bộ kho dự trữ đến một địa điểm trung tâm để xác minh và cuối cùng là để loại bỏ hoặc pha loãng vật liệu”, điều đó sẽ đặt nghĩa vụ lên Tehran trong việc tiếp cận và cung cấp danh mục lượng uranium đã làm giàu.
Tuy nhiên, trong kịch bản đó, Iran có thể sẽ tuyên bố rằng một phần uranium không thể thu hồi được và tìm cách tiếp cận nó trong tương lai.
Vị trí kho dự trữ
Cộng đồng quốc tế tin rằng phần lớn kho dự trữ nằm trong các đường hầm đã bị sập tại tổ hợp hạt nhân Isfahan ở miền Trung Iran, với một số vật liệu bổ sung được lưu giữ tại các địa điểm khác.
Vào giữa tháng 5, quân đội Mỹ đã chuẩn bị thực hiện một chiến dịch nhằm tịch thu số vật liệu hạt nhân này, nhưng cuối cùng chiến dịch bị đánh giá là có rủi ro quá cao.
Trong khoảng thời gian kể từ đó đến nay, Iran chỉ càng làm kiên cố hơn các địa điểm chôn giấu dưới lòng đất.
Triển vọng thỏa thuận
Giờ đây, ngay cả khi thỏa thuận giữa Tehran và Washington được ký kết trong tuần tới, các cuộc đàm phán kỹ thuật bổ sung về chương trình hạt nhân Iran vẫn dự kiến sẽ diễn ra.
Việc đưa uranium ra khỏi Iran vẫn là một bài toán phức tạp, ngay cả những chuyên gia di dời hạt nhân hàng đầu thế giới cũng sẽ cần thời gian đáng kể để hoàn thành nhiệm vụ của họ. Ông Trump đã nói với các phóng viên vào đầu tháng này rằng việc di dời sẽ mất ít nhất hai tuần để hoàn thành.
