Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã bắn tên lửa vào hai tàu thương mại gần eo biển Hormuz vào rạng sáng ngày 7/7, theo một quan chức cấp cao của Mỹ. Các cuộc tấn công diễn ra trong bối cảnh người dân Iran đang để tang cựu Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei, người thiệt mạng đầu cuộc chiến, và có thể làm phức tạp thêm các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt chiến tranh Mỹ-Iran.
Tàu LNG Qatar bị trúng tên lửa
Một trong hai tàu bị tấn công được xác định là Al Rekayyat, tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) thuộc sở hữu và quản lý của Nakilat, đơn vị vận tải của ngành công nghiệp LNG Qatar. Nakilat chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức trước yêu cầu bình luận. Theo dữ liệu từ LSEG, tàu này đã không truyền tín hiệu định vị GPS kể từ ngày 18/6.
Rạng sáng thứ Ba, một thành viên thủy thủ đoàn trên tàu neo đậu gần Al Rekayyat đã nghe tín hiệu cấp cứu qua sóng vô tuyến VHF hàng hải. Theo đoạn ghi âm tờ The Wall Street Journal có được, tàu bị bắn trúng mạn trái, phía trên buồng máy. “Buồng máy bốc cháy và ngập khói. Chưa thể đánh giá thêm thiệt hại. Toàn bộ thủy thủ đoàn đều an toàn và đã tập trung ở mạn phải”, đoạn ghi âm nêu rõ. Tàu đang ở cửa eo biển, thuộc Vịnh Oman vào thời điểm bị tấn công.
Phản ứng từ Anh và tình hình hàng hải
Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh cho biết đã nhận báo cáo về tàu chở dầu bốc cháy sau khi bị vật thể không xác định đánh trúng mạn trái, cách Limah, Oman khoảng 8 hải lý về phía đông. Thông báo cho biết tàu đang di chuyển về hướng nam, chưa ghi nhận thương vong hay tác động môi trường.
Các vụ tấn công xảy ra khi lưu lượng giao thông qua eo biển Hormuz đang phục hồi. Trong những ngày gần đây, số tàu qua điểm nghẽn này ổn định ở mức 30 đến 60 lượt mỗi ngày. Các công ty vận tải vẫn tiếp tục cho tàu đi qua bất chấp hai vụ tấn công nhắm vào tàu chở hàng và tàu chở dầu trong tháng trước.
Bối cảnh đàm phán và cảnh báo từ IRGC
Các cuộc tấn công diễn ra trong bối cảnh hàng triệu người đổ về trung tâm Tehran tiễn biệt Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei. Sự việc tiếp nối những cảnh báo liên tục từ IRGC, gây trở ngại cho tiến trình đàm phán, đồng thời yêu cầu tàu thuyền tránh tuyến thủy mà quân đội Mỹ dọn dẹp gần bờ biển Oman. “Tên lửa và máy bay không người lái của chúng tôi đã sẵn sàng nhắm vào các vị”, IRGC cảnh báo các tàu qua sóng vô tuyến hàng hải cuối tuần qua, theo đoạn ghi âm do The Wall Street Journal thu thập.
Sự việc phản ánh tầm ảnh hưởng của IRGC, tổ chức thường có góc nhìn khác biệt so với tiếng nói ôn hòa trong giới lãnh đạo Iran. Trước đó, Mỹ và Iran đã đồng thuận dành 60 ngày đàm phán hướng tới thỏa thuận chung cuộc. Ngày 17/6, hai bên ký Bản ghi nhớ Islamabad với sự trung gian của Pakistan, cam kết giải quyết bất đồng bằng đối thoại và giảm căng thẳng khu vực. Thỏa thuận được cộng đồng quốc tế, trong đó có Việt Nam, hoan nghênh như bước tiến quan trọng duy trì hòa bình, ổn định ở Trung Đông và bảo đảm an ninh hàng hải, năng lượng toàn cầu.
Tại vòng đàm phán cấp cao ở Thụy Sĩ ngày 22/6, cả Washington và Tehran đều đánh giá các cuộc thảo luận đạt kết quả tích cực, mở đường cho thỏa thuận toàn diện về an ninh khu vực, tự do hàng hải qua eo biển Hormuz. Hai bên nhất trí thành lập cơ chế giảm xung đột liên quan Lebanon dưới sự hỗ trợ của Qatar và Pakistan.
